ایستاده در کنار توربین ها
در هوای پاییزی این روزها، اتاق های کنترل و ایستگاه های بهره برداری نیز حال وهوایی دیگر دارند؛ جایی که در کنار تابلوهای برق و صدای یکنواخت توربین ها، زندگی و کار به شکلی پیوسته در جریان است. در چنین فضایی پای صحبت های اسدالله کلانتر، مدیر شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه لرستان نشستیم؛ مدیری با ۲۹ سال سابقه خدمت در صنعت نفت که نامش با دانش فنی توربین ها، ابتکارهای ماندگار و تعهدی مثال زدنی گره خورده است.
میان خانه و خانواده دوم
کلانتر با آرامش خاصی از کار در صنعت نفت می گوید: ما در صنعت نفت دو نوع کار داریم؛ همکاران روزکار و نیروهای شیفتی که در مراکز انتقال نفت مشغول خدمت اند. اینجا کار متوقف نمی شود و همکاران در هر شرایطی کنار هم می مانند، کار را پیش می برند و وظیفه شان را انجام می دهند. او با بیان اینکه برای مدیران این مجموعه، تعطیلی همیشه معنای ثابتی ندارد، تأکید می کند: ممکن است روزکار باشی، اما همان لحظه تماس بگیرند که خطی دچار مشکل شده. باید بروی. این موضوع بعد از حدود ۲۹ سال برای خانواده هم عادی شده است. صنعت نفت، خانواده دوم ماست. وقتی از او درباره دوری از خانه در لحظه های حساس کار می پرسیم، صادقانه پاسخ می دهد: طبیعی است که آدم دوست دارد آن لحظه کنار خانواده اش باشد. اگر بگوییم بهترین حالت است که سر کار باشیم، شاید واقعیت را نگفته باشیم. اما وقتی کنار همکارانت هستی و می بینی آنها هم وظیفه شان را انجام می دهند، یک حس همدلی ایجاد می شود. اینکه مدیر در خانه نباشد و کنار نیروها بایستد، انرژی مثبتی هم به آنها و هم به خودمان منتقل می کند. در منطقه لرستان، سنتی قدیمی برقرار است؛ مدیران با سرکشی میدانی، همراهی خود را با نیروهای عملیاتی نشان می دهند. کلانتر می گوید: در اتاق ها را یکی یکی می زنیم، به مراکز انتقال نفت می رویم و به همکاران بهره بردار خدا قوت می گوییم. این رسم شاید ساده به نظر برسد، اما تأثیرش عمیق است. دیده شدن تلاش همکاران، بزرگ ترین تشویق است.
از سرمای کار تا گرمای مسئولیت
حدود سه دهه کار در صنعت نفت، برای کلانتر خاطراتی تلخ و شیرین به همراه داشته است. از او می خواهیم یکی از تجربه های متفاوتش را روایت کند. مکثی می کند و می گوید: یک بار حوالی خرم آباد کنار خانواده بودیم که تماس گرفتند؛ خطی در جنوب دچار نشتی شده است. همان لحظه با خانواده خداحافظی کردم و راه افتادم. کار تا شب طول کشید. سرمای شدیدی بود، حتی لباس کاری که برایم گذاشته بودند، باد برده بود داخل جدول. اما باید کار انجام می شد. خودم هم دست به کار شدم. همان جا ماندیم تا خط روشن شد. شاید سختی اش زیاد بود، اما وقتی خط به مدار برگشت، حس رضایتش از هر چیز دیگری شیرین تر بود.
او سختی ها را بخشی جدایی ناپذیر از حرفه خود می داند: کار ما همیشه با چالش همراه است، اما همین چالش هاست که آدم را می سازد.
از توربین های ایتالیایی تا پیشنهاد انگلیسی
شهرت کلانتر به «پدر توربین ایران» بی دلیل نیست. او سال ها در حوزه تعمیر، راه اندازی و رفع اشکال توربین های صنعتی فعالیت کرده و ابتکارهایش به ثبت ملی رسیده است.
روایت یکی از مهم ترین تجربه هایش به توربین های ساخت ایتالیا بازمی گردد. او در این زمینه می گوید: توربین هایی وارد کشور شده بود که قرار بود کارشناسان خارجی برای نصب و راه اندازی بیایند. اما تحریم ها شدت گرفت و نیامدند. توربین مدت ها معطل مانده بود. تصمیم گرفتیم با تکیه بر توان داخلی، کار را انجام دهیم. نصب و راه اندازی توسط همین کارکنان منطقه انجام شد. بعدها که کارشناسان خارجی آمدند، از کیفیت اجرا شگفت زده شدند. او حتی به بازدید از یک شرکت انگلیسی و ایتالیایی نیز دعوت شده است: برای بازدید فنی به یک شرکت سازنده توربین در ایتالیا رفته بودیم. وقتی در حین بررسی توربین ها به معایب آن توربین ها اشاره کردم، ایتالیایی ها انگشت به دهان مانده بودند و برایشان بسیار تعجب برانگیز بود که این توربین دچار نقص فنی است. وقتی به تهران آمدم، برایم دعوت نامه ای فرستاده بودند و مرا دعوت به کار کردند و حتی پیشنهاد دادند که تمام امکانات را برای خانواده ام هم در آن کشور فراهم می کنند. انگلیسی ها هم وقتی برای بازدید از یک توربین به دفتر کارشان رفته بودم، وقتی با معایب توربین مورد نظر آشنا شدند، تعجب کردند. آنها هم مرا دعوت به کار کردند و پیشنهاد همکاری دادند. هر دو شرکت، یکی انگلیسی و دیگری ایتالیایی، مرا دعوت به کار کردند، اما من ماندن را انتخاب کردم. اعتقادم این بود که این دانش باید در کشور خودمان بومی شود.
شش اختراع با صرفه جویی های ارزی
کلانتر تاکنون شش اختراع ثبت شده در حوزه تجهیزات دوار و توربین ها دارد. یکی از مهم ترین آنها مربوط به کاهش مصرف روغن توربین های وارداتی است. او می گوید: توربین های ایتالیایی یک اشکال کارخانه ای داشتند و مصرف روغنشان بالا بود. طرح ابتکاری ارائه دادم که پس از اجرا، مصرف تا ۸۰ یا ۹۰ درصد کاهش پیدا کرد. این اولین بار بود که چنین تغییری در کشور انجام می شد. او به مشکل لرزش در برخی توربین های سولار نیز اشاره می کند: کارشناسان خارجی حتی از فرانسه آمدند، قطعه ای ساختند و فرستادند، اما مشکل کاملا رفع نشد. به نظرم رسید اشکال از جای دیگری است. آن را بررسی و با کمترین هزینه، ریشه مشکل را برطرف کردم. الان سال هاست بدون آن لرزش توربین ها کار می کنند. به گفته همکاران شرکت خطوط لوله ومخابرات نفت منطقه لرستان، این ابتکارها صرفه جویی های چند هزار میلیاردی برای صنعت نفت به همراه داشته است؛ نمونه ای روشن از پیوند دانش فنی و تعهد ملی.
مسئولیت کاری، امانت است
وقتی از او می پرسیم چه چیزی این سطح از تعهد را شکل داده، پاسخ می دهد: عرق کاری ذاتی است. من نمی توانم از کنار اشکال بگذرم، حتی اگر مربوط به حوزه من نباشد. حس می کنم مسئولم. بالاخره از این مجموعه حقوق می گیریم، باید اثرگذار باشیم. او مسئولیت مدیریتی را امانتی می داند و در این زمینه می گوید: یک بخشی از این مملکت دست ما سپرده شده است. فردا باید پاسخ بدهیم چه کردیم. مهم این است که پیش خودت و خدای خودت راضی و مفید باشی.
تخصص داریم؛ کار تیمی را تقویت کنیم
کلانتر در کنار تاکید بر تخصص فردی، به یک خلا جدی اشاره می کند: ما متخصص کم نداریم. هر کدام از نیروهای ما اگر به خارج بروند، سرآمد هستند. اما کار تیمی باید تقویت شود. نباید کار دیگران را به نام خود مصادره کنیم. باید یاد بگیریم نتیجه واحد از فکرهای متعدد بگیریم.
او معتقد است این فرهنگ باید از مدرسه آغاز شود. در کشورهای پیشرفته، از همان ابتدا کار گروهی آموزش داده می شود. اگر این حلقه تقویت شود، ظرفیت علمی کشور چند برابر خواهد شد. او در پایان، از بازتاب رسانه ای و تلاش کارکنان قدردانی می کند و می گوید: وقتی خبرنگاری از تهران می آید و در این نقطه دورافتاده با همکاران بهره بردار صحبت می کند، آنها احساس ارزشمندی می کنند. این تشویق شاید از پاداش مالی هم اثرگذارتر باشد. در صنعت نفت، دوری از خانه و ایستادن پای مسئولیت، تجربه ای آشناست؛ تجربه ای که با وجود همه دشواری ها، با حس افتخار به تداوم کار و روشن ماندن چراغ صنعت کشور همراه می شود. اسدالله کلانتر، مردی که توربین ها را به زبان دانش و ابتکار رام کرده، همچنان همان گونه که سال ها ایستاده، کنار همکارانش می ایستد؛ با ایمانی راسخ به توان ایرانی، باوری عمیق به کار تیمی و نگاهی روشن به آینده خانواده بزرگ صنعت نفت.