رزمنده ای که سنگرش خط مقدم نفت شد
مردان خاکریز خدمت
مشعل | جنگ تحمیلی هشت ساله عراق علیه ایران، برای غلامعلی رضایی تنها خاطره ای دور ازسال های جوانی نیست؛ بخشی از زندگی اوست که در میان واژگان ایثار، مقاومت و رفاقت نفس می کشد. او از ۱۷سالگی در پایگاه بسیج حضور داشت و از سال ۱۳۶۲ راهی جبهه شد؛ از خیبر و طلائیه گرفته تا پاسگاه زید و بدر، چهار عملیات را تجربه کرد و در عملیات بدر مجروح شد. پس از بازگشت از جبهه، مسیر زندگی اش به صنعت نفت پیوند خورد؛ جایی که بار دیگر در خط مقدم ایستاد و امروز رضایی پس از ۳۸ سال خدمت، خود را وامدار همان روزهای سخت و مردان بی ادعای خاکریز می داند.
روایت رزمندگان دوران دفاع مقدس، قابی هایی مملو ازخاطرات است؛ قاب هایی زیبا از آزمون و انتخاب نهفته آن دوران؛ از شب های پرالتهاب عملیات و لحظه های نفسگیر تا رویارویی با آتش، مجروحیت و وداع با یاران.
خاطرات غلامعلی رضایی، تصویری نزدیک از نسلی ارائه می دهد که در سخت ترین شرایط، مسئولیت را بر آسایش ترجیح و بعدها همان روحیه را در میدان کار و خدمت نیز ادامه داد.
رضایی که متولد اهواز و بازنشسته شرکت ملی مناطق نفت خیزجنوب و 38 سال عمرحرفه ای خود را در صنعت نفت گذرانده است، می گوید: بخشی از خاطرات ماندگار زندگی ام به سال هایی بازمی گردد که نوجوان بودم و پایگاه بسیج شهرم را برای حضور در میدان دفاع ترک نمی کردم.
رضایی تصریح می کند: درجنگ تحمیلی عراق علیه ایران از سال ۱۳۶۲ از یکی از پایگاه های بسیج شوشتر عازم جبهه شدم. حضور در جبهه در مقاطع مختلف ادامه داشت و درمجموع حدود ۲۸ ماه در مناطق عملیاتی بودم.
وی از حضوردر عملیات خیبر، طلائیه، پاسگاه زید و بدر نام می برد و می گوید: هریک از این عملیات، خاطرات جانبخشی را به یاد من می آورد، اما از خاطرات آن سال ها و روزها، خاطرات عملیات بدر برای من ماندگارتر بوده است. این رزمنده جانباز سال های دفاع مقدس که در عملیات بدر بیسیم چی فرمانده بوده است، می گوید: درجریان حرکت درآبراه ها، قایقی که سوار بر آن بودیم، از مسیر اصلی منحرف شد و با سیم خاردار برخورد کرد؛ به طوری که به واسطه آن، پروانه قایق برای مدتی متوقف شد، اما با رفع مانع به وسیله سرنیزه کلاشینکف و استفاده از بیسیم، توانستیم دوباره به مسیر اصلی برگردیم. رضایی از شرایط سخت نیروها در ادامه عملیات بدر می گوید: دشمن خیلی شدید تیربار می زد و تک تیراندازها بچه ها را تهدید می کرد. در این عملیات شماری از همرزمان، در برابرچشمانم شهید شدند. بچه ها جان خود را کف دست گرفته بودند و بی محابا با دشمن می جنگیدند. در یکی از صحنه ها، یکی از نیروهای آرپی جی زن با شجاعت به سمت سنگر دشمن دوید و آن را هدف قرار داد.
موج انفجار و مجروحیت
رضایی که در عملیات بدر بر اثر اصابت ترکش و گلوله و موج انفجار مجروح شد، تصریح می کند: بعد از مجروحیت، برای مداوا به پشت جبهه انتقال داده شدم؛ بیمارستان های اهواز پر بود از مجروحان جنگ. ترکش هایی زیادی در بدنم بود که خارج شده اند، اما آثار موج انفجار همچنان با من و به عنوان بخشی از خاطرات آن روزهای جنگ باقی مانده است. وی از عملیات طلائیه نیز به عنوان یکی دیگر از تجربه های سخت دوران جنگ یاد می کند و می گوید: نیروها برای آزادسازی مسیری حدود پنج کیلومتر، زیرآتش شدید دشمن قرار داشتند و دشمن با پرتاب مداوم منور، منطقه را روشن نگه داشته بود؛ به گونه ای که امکان تحرک را برای رزمندگان اسلام سخت و دشوار کرده بود. رضایی ادامه می دهد: برای یافتن نیروهای باقی مانده در منطقه عملیاتی طلائیه سوار برخودرویی بودم که چند بار هدف خمپاره دشمن قرارگرفت. شدت آتش دشمن آنقدر زیاد بود که مجبور به بیرون پریدن از خودروشدم و درکسری از ثانیه خودرو هدف خمپاره قرارگرفت.
هر رزمنده؛ یک درس
این رزمنده نفتی، فضای جبهه را مدرسه ای برای آموختن ایثار و مسئولیت پذیری توصیف می کند و می گوید: از هر رزمنده، یک درس یاد می گرفتیم. خاطره جوان کم سن وسالی را به یاد دارم که در گرمای طاقت فرسای پاسگاه، از خوردن آب خنک صرف نظر کرده بود و آن رفتار را نمونه ای از خودسازی می دانست؛ دیدن چنین صحنه هایی باعث شد خود را در برابر آن جوان، بسیار کوچک ببینم. رضایی که پس از جنگ تحمیلی، مسیر زندگی اش با صنعت نفت گره خورده و از مهر ۱۳۶۵ به شرکت ملی نفت ایران پیوسته است، می گوید: در این سال ها، روحیه جبهه با من همراه بود.
رضایی با اشاره به تأثیر سال های دفاع مقدس بر زندگی اش می گوید: مقاومت، ایثار و از خودگذشتگی، مهم ترین درس هایی هستند که از آن دوران به یادگار دارم؛ اگر این روحیه در زندگی اجتماعی و محیط کار نیز جاری باشد، بسیاری از مشکلات با گذشت و فداکاری قابل حل خواهد بود. او درباره ارتباط با همرزمان خود می گوید: هنوز با گذشت سال ها از دفاع مقدس، با همرزمانی از آن روزهای جنگ و ایثار ارتباط دارم، این ارتباطات همچنان ادامه دارد وجمع های دوستانه رزمندگان در فواصل مختلف برگزار می شود.
وی خطاب به نسل جوان و کارکنان صنعت نفت تأکید کرد: همان گونه که نفت در دوران جنگ، یکی از مهم ترین سنگرهای اقتصادی کشور بود، امروز نیز کارکنان این صنعت باید با دانش روز، مسئولیت پذیری و ماندن در میدان برای پیشرفت و آبادانی ایران تلاش کنند.
از عملیات برون مرزی تا صیانت از شریان های انرژی کشور
تاسیسات نفتی هم سنگر ما بود
مشعل | جاسم زرگر، جانباز 70 درصد دفاع مقدس است که پنج بار مجروحیت در عملیات مختلف را تجربه کرده است. او از نخستین سال های جنگ تحمیلی به جبهه رفت و در عملیات مختلف حضور داشت. بخش مهمی از خاطرات او به مأموریت شناسایی در خاک دشمن، همکاری با نیروهای بومی مخالف رژیم صدام و ورود به صنعت نفت و حضور در پدافند غیرعامل و حفاظت از تأسیسات نفتی دوران جنگ مربوط می شود. او در گفت وگو با خبرنگار ماهنامه "مشعل" به بازگویی این رویدادها پرداخته است.
لطفا از خودتان و نحوه ورود به جبهه برایمان بگویید.
جاسم زرگر متولد سال ۱۳۴۴ هستم و از همان سال های نخست جنگ، یعنی از سال ۱۳۵۹، به عنوان بسیجی وارد جبهه شدم. آن زمان در جنوب کشور بودیم و جوان های جنوب با آغاز جنگ احساس می کردند باید در دفاع از کشور حضور داشته باشند. در عملیات مختلفی مانند بستان، بیت المقدس، رمضان، محرم، والفجر مقدماتی، خیبر، بدر، فاو و والفجر 10 حضور داشتم و مدتی نیز در جبهه های غرب کشور فعالیت کردم.
یکی از بخش های مهم خاطرات شما، مأموریت در قرارگاه رمضان است. چگونه وارد این مجموعه شدید؟
در سال ۱۳۶۳ به قرارگاه رمضان دعوت شدم و درآنجا با شهید اسماعیل دقایقی، شهید صدرالله فنی، سردار احمد فروزنده و شهید حمید تقوی آشنا شدم. شهید دقایقی پس از صحبت، پیشنهاد حضورم در مجموعه ای را مطرح کرد که در حوزه فعالیت های برون مرزی بود. درآن زمان هنوز تشکیلات به گستردگی سال های بعد نبود و تعداد نیروها محدود بود. مأموریت ما بیشتر به شناسایی، جمع آوری اطلاعات و ارتباط با نیروهای مخالف رژیم صدام مربوط می شد.
ارتباط با نیروها ی عراقی چگونه بود؟
خیلی از آنها از نظر اعتقادی و فکری به ما نزدیک بودند. بعضی از آنها خانواده هایشان در عراق حضور داشتند و برای انجام مأموریت به مناطق مختلف می رفتند و برمی گشتند. به یاد دارم یکی از همین نیروها از مأموریتی برگشت و با خود ۲۱ طناب باریک آورده بود تا بین بچه ها تقسیم کند. پرسیدم: این طناب ها را برای چه آورده ای؟ گفت: اگر در مسیر مجبور شدیم عقب نشینی کنیم، با این طناب ها پاهایمان را به هم ببندیم تا نتوانیم عقب بکشیم. این جمله برای من بسیار عجیب و تأثیرگذار بود و نشان می داد این افراد تا چه اندازه برای مبارزه آماده هستند.
در کنار فعالیت های برون مرزی، در عملیات آزادسازی خرمشهر هم حضور داشتید. در این باره توضیح می دهید؟
من درعملیات بیت المقدس حضور داشتم. آن زمان نیروهای مختلف نظامی در کنار هم فعالیت می کردند. از محورهای مختلف پیش رفتیم و درنهایت به خرمشهر رسیدیم. وقتی خبر آزادسازی خرمشهر رسید و وارد مسجدجامع شدیم، احساس کردیم یک اتفاق تاریخی رخ داده است. آن روز برای همه ما فراموش نشدنی است.
چه خاطراتی ازصنعت نفت و جنگ دارید؟
درسال های پایانی جنگ، در شرکت ملی مناطق نفت خیزجنوب در بخش پدافند غیرعامل و حفاظت از تأسیسات فعالیت کردم. یکی از مأموریت های مهم ما حفاظت از چاه های نفت در مناطق نزدیک به خط مقدم بود. در یکی از این مأموریت ها، یک چاه نفت در منطقه دهلران در معرض خطر قرار داشت؛ چاهی که از اهمیت زیادی برخوردار بود و اگر آسیب می دید، خسارت سنگینی به تولید نفت و تأسیسات وارد می شد. منطقه نیز به شدت مین گذاری شده بود و امکان حرکت عادی وجود نداشت.
در چنین شرایطی چگونه مسیر را باز می کردید؟
کار بسیار سختی بود. نیروهای متخصص شرکت ملی مناطق نفت خیزجنوب و رزمندگان باید در منطقه مین گذاری شده پیشروی می کردند. با کمک نیروهای نظامی، مسیر را مرحله به مرحله باز کردیم تا تجهیزات به چاه برسد. برای ما خیلی مهم بود که تأسیسات نفتی حفظ شود؛ زیرا این تاسیسات بخش بزرگی از سرمایه ملی است. نیروهای صنعت نفت در دوران جنگ، فقط به دنبال انجام وظیفه اداری نبودند. وقتی خبری از وجود بمب یا مین در اطراف چاه ها می رسید، کارگر و کارمند و نیروهای فنی بدون اینکه منتظر بمانند، وارد عمل می شدند. حتی مواردی داشتیم که بچه ها اطراف خطوط و تجهیزات را جست وجو می کردند تا بمب یا مواد منفجره ای ر ا که ممکن بود به تأسیسات آسیب بزند، پیدا کنند. این روحیه واقعا کم نظیر بود. بچه ها می دانستند اگر یک چاه یا تأسیسات آسیب ببیند، فقط یک دستگاه یا ساختمان از بین نمی رود؛ بلکه بخشی ازسرمایه کشور آسیب می بیند.
شما در جبهه غرب مجروح شدید. این مجروحیت در کدام عملیات وچگونه اتفاق افتاد؟
در یکی از مأموریت ها درمنطقه حلبچه (غرب کشور)، نیروهای ما برای انجام عملیات آماده می شدند. صبح زود هواپیماهای عراقی منطقه را بمباران کردند که در اثر این حمله، به شدت مجروح و برای مدتی بیهوش شدم. شرایط بسیارسختی بود و تصور می کردم دیگر زنده نمی مانم. در نهایت به بیمارستان توحید سنندج انتقال یافتم و تحت عمل جراحی قرار گرفتم. آسیب زیادی دیده بودم و مدتی طول کشید تا بتوانم دوباره صحبت کنم و به شرایط عادی بازگردم. آن حادثه برای همیشه در ذهن من ماندگار شد.
بعد از جانبازی، ارتباطتان با صنعت نفت چگونه ادامه پیدا کرد؟
با وجود مجروحیت، کار را رها نکردم. من از نیروهای جانباز صنعت نفت هستم و تلاش کردم همچنان در کارهای فنی و اجرایی حضور داشته باشیم. آن زمان امکانات و شرایط مانند امروز نبود؛ اما بچه های جانباز هم تا جایی که توان داشتند، در مجموعه نفت تلاش می کردند. افتخارم این است که هم در دفاع از کشور حضور داشتم و هم پس از آن توانستم در صنعت نفت، برای حفاظت از تأسیسات و سرمایه های کشور فعالیت کنم. اگر بخواهم یک جمله بگویم، این است که نفت و دفاع مقدس، برای نسل ما 2 مسیر جدا از هم نبودند؛ در بسیاری از روزهای جنگ، تأسیسات نفتی هم بخشی از همان جبهه بود و کارکنان نفت نیز رزمنده این جبهه محسوب می شدند.