وقتی خط شکنان نفت نبض آتش را در دست می گیرند
ایمنی درخط مقدم
حمیدرضا زینلی | آتش نشانی در صنعت نفت به آمادگی، آموزش تخصصی، تجهیزات به روز و حضور سریع در لحظه های حساس نیاز دارد. آتش نشانان نفت سال هاست در کنار تأسیسات و در شرایط دشوار، از دوران جنگ تحمیلی تا بحران ها و جنگ های اخیر، برای مهار حوادث و حفظ ایمنی پای کار ایستاده اند. پشت این حضور، نیروی انسانی آموزش دیده ای قرار دارد که باید در شرایط عادی آماده بحران باشد و در دل حادثه خونسردی خود را حفظ کند. اکنون با تجربه جنگ های 12 روزه و رمضان، ارتقای تجهیزات، آموزش و آمادگی نیروها و تأمین نیروی متخصص اهمیت بیشتری یافته است. اسماعیل عبدی، رئیس اچ اس ای معاونت امور پشتیبانی شرکت ملی نفت ایران با ۲۱ سال سابقه در این شرکت، از آمادگی آتش نشانی صنعت نفت برای روزهای سخت می گوید.
آتش نشانی در جایی مثل صنعت نفت چه تفاوتی با آتش نشانی شهری دارد و آتش نشانان این حوزه با چه مخاطراتی روبه رو هستند؟
آتش نشانی در صنعت نفت به دلیل ماهیت ویژه این حوزه، با شرایط و مخاطرات متفاوتی روبه روست و از آنجا که حوادث در این صنعت می تواند شدت و ضریب خطر بالاتری در قیاس با دیگر صنایع داشته باشد، آتش نشانان این حوزه در معرض ریسک های بیشتری قرار دارند؛ زیرا افزون بر مواجهه با حوادث تخصصی و خاص این صنعت، در شرایط مختلف از جمله دوران جنگ تحمیلی و جنگ های اخیر(جنگ 12روزه و جنگ رمضان) نیز حضور فعال و شجاعانه ای داشتند و اجازه ندادند حوادث، فعالیت های این صنعت را متوقف کند. یکی از تفاوت های مهم این حوزه، سطح تخصص و آموزش آتش نشانان است و از آنجا که باید از دانش و مهارت های لازم برای رویارویی با حوادث و خطرهای خاص این صنعت برخوردار باشند، آموزش های تخصصی تر وحرفه ای تری را نیز باید فرا بگیرند.
تجهیزات آتش نشانی صنعت نفت تا چه اندازه با تهدیدهای جدید متناسب است و چه اقدام هایی برای به روزرسانی آن انجام شده است؟
بعد از جنگ های تحمیلی اخیر(جنگ 12روزه و جنگ رمضان)، دستورعمل های جدیدی به واحدهای اچ اس ای شرکت ملی نفت ایران مبنی بر آمادگی مواجهه با شرایط مشابه و در اختیار داشتن تجهیزات به روز ابلاغ شد که پیرو این دستورعمل، برای ارتقای سیستم های ایمنی و آتش نشانی و روزآمد کردن تجهیزات این حوزه، همکاری خوبی در معاونت امور پشتیبانی شرکت ملی نفت ایران و دیگرواحدها شکل گرفته است. شرایط جدید نشان داده که آمادگی فقط به حضور نیروی انسانی محدود نمی شود و تجهیزات نیز باید متناسب با نوع تهدیدها و شرایط احتمالی، همواره به روز و آماده استفاده باشند.
آمادگی آتش نشانان صنعت نفت برای مدیریت حوادث چندلایه چگونه تقویت می شود؟
آتش نشانان شاغل در صنعت نفت به صورت مدون و دوره ای آموزش های مربوط به این حوزه را فرامی گیرند و با برگزاری مانورهای مختلف، این آموزش ها تمرین می شود، ضمن اینکه برای شرایط مختلف، دوره های آموزشی متناسب پیش بینی شده که برای مواجهه با موقعیت های غیرمترقبه نیز به نیروها آموزش های لازم ارائه می شود. سطح آموزش ها به ویژه در چند سال اخیر، متناسب با موقعیت هایی که در آن قرار می گیریم، ارتقا یافته و این روند ادامه دار خواهد بود. در کل هدف این است که نیروها فقط برای رویارویی با یک نوع حادثه آماده نباشند و این توان عملیاتی و آمادگی جسمانی درشرایط مختلف یا در صورت وقوع حوادث همزمان و غیرمنتظره نیز وجود داشته باشد که آموزش های مستمر و تمرین های دوره ای، بخش مهمی از این آمادگی است.
مهم ترین مواردی که آتش نشانی صنعت نفت با آن رو به روست، چیست؟
تامین نیروی انسانی، آموزش، حفظ و نگهداشت نیروهای باتجربه درکنار یکدیگر، موارد مهمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. در این میان، نیروی انسانی اهمیت بیشتری دارد که لازم است به جبران کمبود آن توجه ویژه تری شود؛ زیرا بخشی از نیروها در حال بازنشستگی هستند یا به سن بازنشستگی نزدیک شده اند. بنابراین، همزمان با خروج تدریجی نیروهای باسابقه، ضمن بهره گیری از تجارب آنها، باید نیروهای جوان تر، آماده تر و آموزش دیده جایگزین شوند تا با خلأ نیروی متخصص و باتجربه مواجه نشویم.
با توجه به تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، برای ارتقای آموزش و آمادگی عملیاتی نیروها چه برنامه هایی در نظر گرفته شده است؟
در صنعت نفت، مانورهای دوره ای و تخصصی برای شرایط گوناگون پیش بینی شده که این مانورها در حال انجام است. واحد آموزش فعالیت بسیار خوبی دارد و دوره های تخصصی مختلف نیز در حال برگزاری است.
هدف از برگزاری دوره ها این است که هم سطح علمی و دانش فنی آتش نشانان و هم میزان آمادگی عملیاتی آنها ارتقا یابد. درکنار آموزش های تخصصی، تمرین ها و مانورهای عملیاتی نیز به صورت مدون و دوره ای در واحدها و ساختمان های مختلف انجام می شود تا نیروها در شرایط واقعی، آمادگی لازم برای واکنش سریع و مدیریت بحران را داشته باشند.
در صورت تکرار احتمالی بحرانی در ابعاد جنگ رمضان، ارزیابی شما از آمادگی در این بخش چیست و چه حلقه هایی نیاز به تقویت بیشتر دارند؟
در 2 جنگ تحمیلی گذشته، آتش نشانان صنعت نفت و همکارانی که در واحد اچ اس ای معاونت امور پشتیبانی شرکت ملی نفت ایران فعال بودند، آمادگی خود را به طور کامل نشان دادند. در شرایط اضطراری توانستند بحران را به خوبی مدیریت کنند. در تمام ایام جنگ نیز به صورت شبانه روزی در محل کار حضور داشتند که این حضور و آمادگی شایسته قدردانی است.
در کنار این آمادگی، همچنان 2 موضوع اهمیت ویژه ای دارد؛ یکی تأمین و تقویت نیروی انسانی و دیگری آماده و به روز نگه داشتن تجهیزات. برای اینکه بتوانیم در شرایط مشابه با آمادگی بیشتری وارد عمل شویم، باید این دو بخش همواره مورد توجه قرار داشته باشند.
اگر قرار باشد یک مطالبه برای تقویت آتش نشانی صنعت نفت مطرح شود، مهم ترین مطالبه چیست؟
ساختار صنعت نفت به شکلی طراحی شده که مدیران و همکاران، موضوع اچ اس ای را جزئی از مسئولیت خود می دانند که معاون امور پشتیبانی نیز در همین چارچوب، نگاه ویژه ای به اچ اس ای دارند. از این رو چالش خاصی احساس نمی کنیم. اگر مسائلی هم وجود داشته باشد، مشابه موضوعات بخش های دیگر بوده که با پشتیبانی و همکاری مدیران قابل حل است. نکته مهم در این میان، میزان حمایت و همکاری در مسیر ارتقای ایمنی و آمادگی مجموعه است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، چه چیزی بیش از همه برای شما و همکارانتان ملموس بود؟
در آن ایام بسیاری از کارکنان در محل کار حضور نداشتند،اما همکاران معاونت امور پشتیبانی، از اچ اس ای و آتش نشانی گرفته تا بخش های فنی و خدماتی، همه پای کار بودند و روابط برادرانه و صمیمانه تری میان همکاران شکل گرفته بود، حتی معاون امور پشتیبانی نیز همواره کنار ما بودند که همین حضور مستمر در شرایط سخت، برای ما نوعی قوت قلب بود.
شرایط کاری آتش نشانان نفت در آن روزها چگونه بود و فشار روانی جنگ چه تاثیری بر نیروها داشت؟
با توجه به شرایط جنگی، طبیعی بود که فشار و استرس زیادی وجود داشته باشد. بسیاری از همکاران در آن دوران در منزل و کنار خانواده هایشان بودند؛ اما همکاران ما در معاونت امور پشتیبانی در محل کار حضور داشتند و خانواده آنها استرس و نگرانی زیادی را تحمل می کردند، از این رو طبیعی بود که فشار روانی زیادی به همکاران حاضر در محل کار منتقل شود. در این شرایط مدیریت استرس اهمیت بسیار زیادی پیدا می کند که خوشبختانه دوستان ما در این زمینه هم عملکرد خوبی داشتند و توانستند شرایط را مدیریت کنند.
آن روزها اتفاق خاصی افتاد که در ذهنتان ماندگار شده باشد؟
خیلی وقت ها پیش می آمد که ساختمان های اطراف محل کار ما مورد اصابت قرار می گرفت. طبیعی بود که با وقوع چنین اتفاقی، شوک و استرس در محیط ایجاد شود؛ اما آنچه در ذهنم ماندگار شده، واکنش بچه ها بود؛ زیرا آنها تلاش می کردند با شوخی و خنده، این فشار و استرس را کنترل کنند.
همین رفتارها در آن شرایط سخت کمک می کرد فضای سنگین حاکم بر محیط مدیریت شود. حضور در چنین شرایطی آسان نبود؛ اما همکاران تلاش می کردند با حفظ روحیه، کارشان را ادامه داده و اجازه ندهند فشار روانی بر عملکردشان غلبه کند.
چه پیامی برای همکاران به ویژه آنان که در سخت ترین شرایط برای صیانت از تأسیسات پای کار ایستاده اند، دارید؟
به همه آتش نشانان صنعت نفت خسته نباشید و خدا قوت می گویم و برای آنها و خانواده هایشان آرزوی سلامت دارم. امیدوارم خداوند همیشه تنشان را سالم نگه دارد و گزند روزگار به آنها نرسد. این نیروها در شرایط مختلف کنار صنعت ایستاده اند، بنابراین شایسته قدردانی و خداقوت هستند.