تعهدی که از دل شعله ها گذشت
حریـــــــــفان آتش
مشعل | در صنعت نفت، برخی مأموریت ها تقویم و ساعت نمی شناسند. سوخت باید به جایگاه ها برسد، مخازن باید ایمن بمانند و جریان انرژی، حتی در سخت ترین شرایط تاریخ، نباید متوقف شود. در جریان جنگ تحمیلی رمضان، هنگامی که حملات دشمن آمریکایی-صهیونیستی شماری از مهم ترین تأسیسات ذخیره سازی و توزیع سوخت کشور را هدف قرار داد، این مأموریت بیش از هر زمانی دیگر معنا پیدا کرد. شعله هایی که از مخازن زبانه می کشیدند، تنها یک حریق صنعتی نبود؛ آزمونی بود برای سنجش آمادگی، مدیریت بحران و تعهد هزاران نفر از کارکنان صنعت نفت که مجتبی دهقان نصیری، رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران در گفت و گو با خبرنگار مشعل آن را روایت کرده است.
شامگاه شانزدهم اسفندماه ۱۴۰۴، تهران و البرز یکی از پرالتهاب ترین شب های تاریخ صنعت انرژی کشور را پشت سر گذاشتند؛ شبی که حملات هوایی دشمن آمریکایی–صهیونی، شماری از مهم ترین تأسیسات را در برابر یکی از پیچیده ترین و حساس ترین آزمون های عملیاتی خود قرار داد. برخی انبارهای نفت تهران و البرز، مراکزی بودند که آماج حملات قرار گرفتند. با وجود گستردگی خسارت ها و پراکندگی جغرافیایی تأسیسات آسیب دیده، مدیریت سریع، هماهنگ و از پیش برنامه ریزی شده موجب شد بحران در کوتاه ترین زمان ممکن کنترل شود و چرخه سوخت بی هیچ وقفه ای به کار خود ادامه دهد. دهقان نصیری روایت خود را از همان ساعت های نخست حمله آغاز می کند؛ ساعاتی که هیچ فرصتی برای غافلگیری یا تصمیم گیری های طولانی وجود نداشت و آنها برنامه ها و تدابیر خود را از قبل آماده کرده بودند. وی تصریح می کند: هنگامی که به محل حادثه حاضر شدم، نخستین تصویری که پیش روی من و همکارانم قرار گرفت، صحنه ای شبیه به یک آتشفشان بود و شعله هایی که تا شعاع قابل توجهی اطراف تأسیسات را دربر گرفته بودند. شدت انفجار به اندازه ای بود که بخش وسیعی از محیط پیرامون نیز دچار حریق شده بود و شرایط، لحظه به لحظه پیچیده تر می شد. با این حال، نخستین تصمیم، ورود مستقیم به عملیات اطفای حریق نبود. دهقان نصیری تاکید می کند: اولویت اصلی و اول ما، حفظ آن بخش از تأسیسات بود که هنوز آسیب ندیده بودند، زیرا اگر حریق به مخازن و خطوط مجاور سرایت می کرد، دامنه خسارت به مراتب گسترده تر و استمرار سوخت رسانی کشور با تهدیدی جدی تر روبه رو می شد؛ از همین رو، عملیات جداسازی بخش های حساس تأسیسات در نخستین دقایق آغاز شد. همزمان، نیروهای عملیاتی با محصور کردن محدوده حادثه، تلاش کردند از گسترش آتش جلوگیری کنند؛ اقدامی که به گفته وی، نقشی تعیین کننده در کنترل تجاوز دشمن و حفظ ظرفیت عملیاتی انبارها داشت.
نبرد با شعله ها
پس از محصور و جداسازی محدوده حادثه، مرحله ای آغاز شد که به گفته رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران، یکی از دشوارترین بخش های عملیات به شمار می رفت و آن قطع و ایمن سازی خطوط ورودی و خروجی بود. وی توضیح می دهد: بسیاری از خطوط انتقال، براثر اصابت ترکش ها آسیب دیده و مملو از فراورده های نفتی بودند. در چنین شرایطی، کوچک ترین اشتباه می توانست موجب انتقال آتش به دیگر بخش های تأسیسات و افزایش دامنه حادثه شود. دهقان نصیری می گوید: نیروهای عملیاتی، در حالی که با حرارتی بسیار شدید و خطر انفجارهای پی درپی روبه رو بودند، موفق شدند تمام خطوط را به موقع از مدار خارج و ایمن سازی کنند تا از انتقال حریق به سایر نقاط جلوگیری شود. با پایان مرحله ایمن سازی، نوبت به کلیدی ترین بخش عملیات رسید؛ اطفای حریقی که به گفته دهقان نصیری، هیچ شباهتی به یک آتش سوزی معمولی نداشت. وی اشاره می کند: راهبرد اصلی تیم های صنعت نفت، مهار آتش در کوتاه ترین زمان ممکن در تأسیسات ذخیره سازی آسیب دیده از حملات دشمن بود؛ عملیاتی که به دلیل شرایط خاص مخازن و گستردگی حریق، پیچیدگی های فراوانی داشت.
آمادگی در بحران
دهقان نصیری می گوید: آنچه در ساعات نخست حادثه مانع از گسترش خسارت شد، تنها حضور به موقع نیروهای عملیاتی نبود؛ بلکه نتیجه سال ها برنامه ریزی، آموزش و اجرای مانورهایی بود که شاید در روزهای عادی کمتر به چشم می آمد، اما در لحظه بحران، ارزش واقعی خود را نشان داد. وی تصریح می کند: برای رویارویی در هر بخش، سناریوهای مختلف بحران از پیش طراحی شده بود و تمام واحدهای مرتبط، وظایف خود را به طور دقیق می شناختند. نقاط حساس عملیاتی و شیوه واکنش در شرایط اضطراری، بارها مرور و تمرین شده بود تا در صورت وقوع حادثه، هیچ تصمیمی بر پایه حدس و گمان گرفته نشود. به گفته مدیر اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران، این آمادگی تنها به حملات نظامی به انبار ها محدود نمی شود، بلکه برای طیف گسترده ای از تهدیدها از جمله حملات سایبری، قطع برق، اختلال در سامانه های عملیاتی و دیگر سناریوهای بحرانی نیز برنامه های مشخصی تدوین شده است؛ به همین دلیل، در هر شرایطی، مسیرهای جایگزین و اقدام های لازم برای پایداری انرژی از پیش تعیین شده و همه واحدهای عملیاتی می دانند در هر مرحله چه مسئولیتی به عهده دارند.
نمایش ایثار
از همه صحنه هایی که دهقان نصیری در روزهای بحران به خاطر سپرده، یک تصویر بیش از هر چیز در ذهنش مانده؛ تصویری که معنای واقعی ایثار، تخصص و شجاعت کارکنان صنعت نفت را به نمایش گذاشته است.
رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران تصریح می کند: در یکی از انبارهای نفت، شدت حریق به اندازه ای بود که شعله های آتش، مخزن عملیاتی را از هر سو در محاصره گرفته بودند و این ضرورتی اجتناب ناپذیر بود، زیرا در صورت گسترش آتش، احتمال سرایت حادثه به بخش های دیگر تأسیسات وجود داشت و دامنه خسارت به مراتب وسیع تر می شد. به گفته وی، تنها راه مهار آتش، ایجاد مسیری از میان شعله های آتش بود. نیروهای عملیاتی، در شرایطی که حرارت شدید و خطر انفجار هر لحظه آنان را تهدید می کرد، با باز کردن مسیر و استقرار تجهیزات، خود را به مخزن رساندند تا عملیات مهار را آغاز کنند؛ عملیاتی که از دشوارترین مأموریت های اطفای حریق محسوب می شود. دهقان نصیری با تحسین همکارانش می گوید: آنچه در آن لحظات از نیروهای عملیاتی دیدم، تنها انجام یک وظیفه سازمانی نبود؛ جلوه ای از شجاعت، تخصص و احساس مسئولیتی بود که شاید تنها در چنین شرایطی بتوان عمق آن را درک کرد. آنان با وجود همه خطرها، برای حفظ تأسیسات و جلوگیری از گسترش حادثه، لحظه ای در انجام مأموریت خود تردید نکردند. دهقان نصیری با اشاره به نتایج این مدیریت می گوید: سرعت مهار آتش در تأسیسات آسیب دیده، مطلوب و این مهم حاصل دانش فنی، آمادگی قبلی و همت نیروهایی بود که در سخت ترین شرایط، پای کار کشور هستند.
خدمت بی وقفه
رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران، وظیفه رسالت اصلی این مجموعه را تنها در حفاظت از تأسیسات خلاصه نمی کند؛ از نگاه او، مهم ترین مسئولیت، استمرار بی وقفه سوخت رسانی به مردم در هر شرایطی است؛ مسئولیتی که در روزهای جنگ، بیش از هر زمان دیگری اهمیت خود را نشان داد. وی با اشاره به تلاش شبانه روزی کارکنان می افزاید: شاید تصور دشمن این بود که با هدف قرار دادن این تأسیسات، روند تأمین سوخت کشور برای مدت ها مختل خواهد شد، اما نتیجه کاملا برعکس بود. فردای حادثه، جایگاه های عرضه سوخت بدون وقفه به مردم خدمت رسانی کردند و هیچ جایگاهی در سطح استان تهران و البرز بدون سوخت نماند. به باور دهقان نصیری، بزرگ ترین موفقیت آن روزها نه فقط مهار آتش، بلکه حفظ آرامش مردم و تداوم خدمت رسانی بود؛ دستاوردی که حاصل تلاش هزاران نفر در سراسر زنجیره تأمین، انتقال، ذخیره سازی و توزیع فراورده های نفتی بود؛ زنجیره ای که در سخت ترین شرایط نیز از حرکت باز نایستاد.
رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران هنوز تصویر نخستین ساعات حضور همکاران خود را در صحنه نبرد با آتش خصم دشمن به خاطر دارد؛ جایی که دیگر عنوان های سازمانی معنا نداشت؛ از مدیران ارشد گرفته تا کارشناسان، آتش نشانان، نیروهای عملیاتی و ... مجموعه، همه در کنار یکدیگر ایستاده بودند و تنها یک دغدغه داشتند؛ اینکه چگونه می توانند سهمی در مدیریت بحران و حفظ سرمایه های مردم داشته باشند. وی تأکید می کند: زنجیره خدمت در صنعت نفت، از مرحله اکتشاف و تولید آغاز می شود و تا لحظه ای که فراورده به دست مصرف کننده می رسد، هزاران نفر در بخش های مختلف برای استمرار آن تلاش می کنند.
از کارکنان اکتشاف و تولید گرفته تا نیروهای پالایش، انتقال، انبارها، حمل ونقل و جایگاه های عرضه سوخت، همگی حلقه های یک زنجیره واحد هستند که مأموریتی مشترک را دنبال می کنند؛ خدمت رسانی بی وقفه به مردم.
رئیس اچ اس ای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران در پایان این گفت و گو با قدردانی از تلاش همه کارکنان صنعت نفت، از مردم می خواهد ارزش سوخت این سرمایه ملی را بیش از پیش بدانند و با مدیریت صحیح مصرف آن، در حفظ این سرمایه و تداوم خدمت رسانی همراه صنعت نفت باشند.