بانوان شاغل صنعت نفت زیر چتر آرامش قرار دارند
پیشتازی در اجرای قانون حمایت از خانواده
زهره یوسفیان ملا
مشاور وزیر در امور بانوان و دبیر قرارگاه جوانی جمعیت وزارت نفت
با ابلاغ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به سازمان های دولتی در آبان ماه ۱۴۰۰، صنعت نفت که همواره در اجرای سیاست های خانواده محور پیشرو بوده، تلاش کرده است موضوع خانواده و جوانی جمعیت در حد یک تکلیف اداری باقی نماند و به عنوان بخشی از سیاست های کلان
سرمایه انسانی صنعت نفت به آن توجه شود. بر همین اساس، مصوبه شورای اداری و استخدامی صنعت نفت
درباره قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ابلاغ و اجرا شد تا بانوان شاغل در این صنعت، با بهره مندی از این تسهیلات بتوانند با آرامش بیشتر میان مسئولیت های حرفه ای و خانوادگی تعادل برقرار کنند.
موضوع جمعیت امروز یکی از مهم ترین دغدغه های راهبردی کشور محسوب می شود؛ رهبر شهید انقلاب اسلامی در
۳۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۳، سیاست های کلی جمعیت را در جهت جبران کاهش نرخ رشد جمعیت و نرخ باروری ابلاغ کردند. بعدها براساس این سیاست ها، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مشتمل بر 73 ماده با هدف تحکیم بنیان خانواده، تسهیل ازدواج، حمایت از فرزندآوری و ایجاد بسترهای مناسب برای پویایی جمعیتی کشور در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۰ به رئیس جمهوری وقت و سپس به سازمان های دولتی ابلاغ شد. پس از ابلاغ این قانون، «ستاد ملی جمعیت» در سطح دولت تشکیل شد که وظیفه تهیه برنامه عمل متناظر قانون جوانی جمعیت با تقسیم کار ملی، تعیین نقش و ایجاد هماهنگی و هم افزایی میان وزارتخانه ها، سازمان ها و نهادهای مرتبط و نظارت بر اجرای برنامه ها و دریافت گزارش سالانه عملکرد و ارزیابی فعالیت های صورت گرفته را به عهده داشت. بر اساس مصوبات اولین جلسه ستاد، تمام دستگاه ها موظف شدند قرارگاهی به نام «قرارگاه جوانی جمعیت» را با مسئولیت بالاترین مقام مسئول دستگاه تشکیل دهند. در وزارت نفت نیز این قرارگاه به دستور وزیر وقت تشکیل شد و ریاست آن به معاون وقت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی وزیر نفت تفویض و مشاور وزیر در امور زنان و خانواده به عنوان دبیر این قرارگاه منصوب شد. سایر اعضای این قرارگاه، مدیران منابع انسانی و مشاوران امور زنان و خانواده چهار شرکت اصلی صنعت نفت هستند که به فراخور موضوع ها، جلسه قرارگاه به صورت مستمر و متناسب با موضوع ها و مصوبات ستاد ملی جمعیت برگزار و تلاش می شود افزون بر اجرای دقیق تکالیف قانونی، برنامه ریزی داخلی نیز متناسب با اقتضائات صنعت نفت صورت گیرد. صنعت نفت به دلیل گستردگی جغرافیایی، شرایط عملیاتی و ماهیت تخصصی فعالیت ها، ویژگی های متفاوتی نسبت به بسیاری از دستگاه های اجرایی دارد و به طور حتم اجرای سیاست های خانواده محور در چنین مجموعه ای نیازمند برنامه ریزی دقیق و حمایت مدیریتی است. با نگاه ویژه و حمایتی وزیر، تلاش شد موضوع خانواده و جوانی جمعیت تنها در حد یک تکلیف اداری باقی نماند، بلکه به عنوان بخشی از سیاست های کلان سرمایه انسانی صنعت نفت به آن توجه شود.
حمایتی از جنس نفت
موضوع جمعیت، مسئله ای چندبعدی است و عوامل متعددی در آن نقش دارند، اما دو عامل فرهنگی و اقتصادی بیشترین تأثیر را بر تصمیم خانواده ها برای ازدواج و فرزندآوری دارند. امروز خانواده ها افزون بر دغدغه های اقتصادی، نیازمند احساس امنیت، آرامش روانی، امید به آینده و برخورداری از حمایت های اجتماعی هستند. در صنعت نفت نیز با توجه به همین رویکرد و در سایه ارشادهای وزیر و همراهی اعضای قرارگاه جوانی جمعیت، مصوبه شورای اداری و استخدامی صنعت نفت در خصوص قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ابلاغ شد که با تصویب این شورا، مستند به مفاد بند «پ» ماده (15)، بند «ت» ماده (17) و تبصره ماده (73) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، تسهیلاتی برای کارکنان صنعت نفت در نظر گرفته شد.
برابر مفاد بند «پ» ماده (۱۵)، برای تمامی کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی صنعت نفت که از تاریخ لازمالاجرا شدن قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت یعنی ۱۹ آبان ۱۴۰۰، صاحب فرزند سوم تا پنجم می شوند، معادل یک سال به سنوات معتبر بازنشستگی به ازای هر فرزند حداکثر تا فرزند پنجم (حداکثر سه سال) اضافه می شود. مطابق مفاد بند «ت» ماده (۱۷) هم کارکنان زن شاغل رسمی، پیمانی و قراردادی صنعت نفت که از تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۰، صاحب فرزند یا فرزندانی می شوند، به ازای فرزندان اول و دوم از یک سال و فرزند سوم و بیشتر یک و نیم سال (به ازای هر فرزند) از کاهش در سن بازنشستگی برخوردار خواهند شد. از دیگر اقدام ها می توان به دستور کار قرارگرفتن بازسازی و توسعه مهدکودک سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت تهران، تأسیس مهدکودک هم جوار در شرکت ملی نفت ایران، اعطای دورکاری به بانوان باردار، مرخصی تشویقی برای پدران و ایجاد برخی تسهیلات ویژه برای مادران شاغل اشاره کرد. همچنین در حوزه حمایت های رفاهی و مالی، پرداخت هزینه خرید خدمات مهدکودک برای مادران شاغل دارای فرزند زیر شش سال اعم از کارکنان رسمی و قراردادی، پرداخت پاداش ازدواج و فرزندآوری، اعمال معافیت های مالیاتی برای کارکنان دارای سه فرزند و بیشتر و ارائه برخی تسهیلات رفاهی دیگر قابل بیان است. یکی دیگر از اقدام های شاخص و منحصربه فرد وزارت نفت، ارزیابی سالانه عملکرد بانوان شاغل خارج از سهمیه در دوران مرخصی زایمان است که با هدف حفظ امنیت شغلی و جلوگیری از ایجاد دغدغه برای مادران انجام می شود. این اقدام همسو با تکریم بانوان شاغل و حمایت واقعی از نقش مادری طراحی شده و بازخورد بسیار مثبتی نیز در میان کارکنان داشته است.
افزایش انگیزه کارکنان
این حمایت ها تنها جنبه اداری و بخشنامه ای نداشته و آثار مثبتی نیز در فضای کاری صنعت نفت ایجاد کرده است. بسیاری از کارکنان، به ویژه بانوان شاغل، با بهره مندی از این تسهیلات توانسته اند با آرامش بیشتری میان مسئولیت های حرفه ای و خانوادگی تعادل برقرار کنند. همچنین مشوق های مرتبط با ازدواج و فرزندآوری در تقویت نگاه خانواده محور و افزایش انگیزه کارکنان مؤثر بوده است. در واقع رویکرد وزارت نفت در این حوزه، تنها اجرای یک قانون نیست، بلکه تلاش برای نهادینه سازی فرهنگ حمایت از خانواده، افزایش رضایتمندی کارکنان و تقویت سرمایه انسانی سازمان است، زیرا معتقدیم خانواده مستحکم، زمینه ساز نیروی انسانی توانمند و پویا خواهد بود. خوشبختانه صنعت نفت در اجرای این قانون در زمره دستگاه های فعال و پیشرو بوده است. باتوجه به ظرفیت ها و زیرساخت های موجود، تلاش کردیم بسیاری از مفاد قانون را به صورت مؤثر اجرایی کنیم و حتی در برخی حوزه ها فراتر از الزام های قانونی، اقدام های حمایتی انجام دهیم. همچنین تلاش شده است تا نگاه خانواده محور در بسیاری از سیاست های رفاهی و منابع انسانی صنعت نفت تقویت شود، زیرا معتقدیم توجه به خانواده، تنها یک اقدام حمایتی کوتاه مدت نیست، بلکه سرمایه گذاری برای آینده صنعت نفت و کشور است.
مسئولیت خانوادگی در کفه موازی
امروز بانوان شاغل در صنعت نفت در حوزه های تخصصی، مدیریتی، پژوهشی، عملیاتی و... نقش بسیار ارزشمندی ایفا می کنند و به طور حتم ایجاد تعادل میان مسئولیت های حرفه ای و خانوادگی، یکی از مهم ترین دغدغه های آنان است.
رویکرد وزارت نفت در سال های اخیر حرکت به سمت سیاست های خانواده محور بوده است؛ به این معنا که تلاش شده فرایندها و تسهیلاتی طراحی شود که ضمن حفظ بهره وری سازمان، آرامش و امنیت روانی خانواده کارکنان نیز تأمین شود. توسعه خدمات رفاهی خانواده محور، حمایت از مادران شاغل، توجه به سلامت روان خانواده ها، برگزاری برنامه های فرهنگی و آموزشی ویژه خانواده کارکنان و افزایش انعطاف پذیری در برخی شیوه های کاری از جمله اقدام هایی است که در این مسیر دنبال می شود، زیرا هر میزان که به بنیان خانواده توجه شود، به همان میزان شاهد افزایش انگیزه، تعلق سازمانی، رضایتمندی شغلی و بهره وری در مجموعه خواهیم بود و این موضوع در نهایت به پویایی و توسعه صنعت نفت نیز کمک خواهد کرد.