وقتی پالایشگاه های نفت برای هوای پاک هم پیمان می شوند
امید سبز
مهناز محمدی | با شتاب گیری روند اجرای طرح های کیفی سازی پالایشگاه ها در دولت چهاردهم، صنعت پالایش نفت ایران وارد مرحله ای تازه شده است؛ مرحله ای که در آن ارتقای کیفیت سوخت، کاهش آلایندگی، افزایش بهره وری و تکمیل زنجیره ارزش، دیگر نه یک برنامه بلندمدت که به دستاوردهایی ملموس و قابل اندازه گیری تبدیل شده است. از راه اندازی واحدهای پیشرفته در پالایشگاه های شیراز، تهران، اصفهان و شازند تا تولید و توزیع گسترده سوخت های یورو و مازوت کم سولفور برای نیروگاه ها؛ نشانه هایی از عزم جدی وزارت نفت برای پیوند توسعه صنعتی با مسئولیت زیست محیطی است.
کیفی سازی زنجیره تولید محصولات پالایشگاهی از جمله بنزین و گازوییل، یکی از اولویت های راهبردی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران است که همواره برآن تاکید می شود و تاکنون طرح های مختلفی همسو با این رویکرد در پالایشگاه های کشور اجرایی شده است.
کیفی سازی با عبور از آزمون و خطا
پایان دوران آزمون و خطا و اجرای دقیق تکالیف برنامه هفتم توسعه به عنوان راهبرد قطعی وزارت نفت، موضوعی است که محمد صادق عظیمی فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران بر آن تاکید می کند و می گوید: هم اکنون نهضت کیفی سازی و بهینه سازی فرایندها در ۹ پالایشگاه کشور در جریان است، اما با آغاز به کار دولت چهاردهم، تمرکز منابع و مدیریت به صورت هدفمند روی سه پروژه اولویت دار ملی در پالایشگاه های شیراز، تهران و اصفهان قرار گرفته است تا عقب ماندگی های سنواتی جبران شود.
نخستین خروجی این رویکرد، راه اندازی موفق واحد تصفیه هیدروژنی گازوییل (DHT) پالایشگاه شیراز با ظرفیت ۲۶ هزار بشکه در روز است؛ واحدی که از خرداد ۱۴۰۴ تولید گازوییل با استاندارد یورو ۵ را محقق کرده و همزمان، منافع اقتصادی و الزام های زیست محیطی را پوشش داده است.
بنزین با کیفیت جهانی؛ از شیراز تا تهران
در پالایشگاه شیراز، افزون بر واحد DHT، واحد ایزومریزاسیون نیز به بهره برداری رسیده است و کل تولید روزانه گازوییل این پالایشگاه به میزان ۱.۶۵ میلیون لیتر با کیفیت یورو عرضه می شود.
در پالایشگاه تهران پروژه راهبردی CCR و کیفی سازی بنزین نیز در آستانه تکمیل قرار دارد؛ به طوری که با بهره برداری از آن تا نیمه نخست سال ۱۴۰۵ افزون بر افزایش حدود ۲۰ درصدی تولید، کل بنزین تولیدی پالایشگاه شیراز به استاندارد یورو ۵ ارتقا می یابد و قانون هوای پاک اجرایی خواهد شد. این طرح با سرمایه گذاری بیش از ۳۲۰ میلیون یورو تاکنون ۷۹درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
کاهش تولید نفت کوره در پالایشگاه اصفهان
پالایشگاه اصفهان به عنوان یکی از نقاط عطف برنامه هفتم توسعه، میزبان پروژه های RHU و RFCC است؛ پروژه هایی که راه حل ریشه ای کاهش تولید نفت کوره و افزایش کیفیت فراورده ها محسوب می شوند. بر اساس برنامه ریزی ها، فاز زودهنگام این طرح، تا پایان ۱۴۰۵ وارد مدار بهره برداری می شود و میزان گوگرد نفت کوره از300هزار پی پی ام به کمتر از ۵۰۰ پی پی ام کاهش خواهد یافت که گامی بزرگ در مسیر کاهش آلایندگی سوخت های سنگین است.
پیشگامی شازند در تولید سوخت نیروگاهی
پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند اراک به عنوان تنها تولیدکننده مازوت کم سولفور کشور، نقش کلیدی در کاهش آلایندگی نیروگاه ها ایفا کرده است. برای نخستین بار در دولت چهاردهم، بیش از ۴۲۰میلیون لیتر نفت کوره کم سولفور با محتوای گوگرد ۰.۵ درصد وزنی (ATR-140 ) به پنج نیروگاه کشور تحویل شده است.
رضا چراغی، مدیرعامل پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند اراک، با اشاره به ظرفیت پالایش روزانه ۲۶۵ هزار بشکه نفت خام می گوید: بیش از ۹۰ درصد محصولات این پالایشگاه به فراورده های اصلی اختصاص یافته و برای نخستین بار در یک سال گذشته، هیچ گونه گازمایع (ال پی جی )سوزی در این مجموعه انجام نشده و تمام گاز مایع تولیدی به فروش رسیده است.
خودکفایی انرژی با مدیریت منابع
پالایشگاه شازند در کنار کاهش آلایندگی، در حوزه مدیریت انرژی نیز به دستاوردهایی چشمگیر رسیده است. این پالایشگاه با خودکفایی در تأمین برق، طی پنج ماه گذشته روزانه ۱۲مگاوات برق به شبکه سراسری تزریق کرده که معادل مصرف ۶۵ هزار واحد مسکونی است. همچنین اجرای پروژه های بازیافت آب و استفاده از فاضلاب شهری، وابستگی این مجموعه را به منابع آب سطحی به حداقل رسانده است.
رشد تولید سوخت یورو به زبان آمار
بر اساس اعلام شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، سهم تولید نفت گاز یورو ۴ و ۵ از کل تولید کشور با 10 درصد افزایش، از ۵۴ درصد در سال ۱۴۰۲ به ۶۴ درصد در سال جاری رسیده است. همچنین تولید بنزین یورو ۴ و ۵ در آذر امسال به ۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده که نسبت به سال های گذشته، رشد قابل توجهی را نشان می دهد. در استان تهران نیز ۸۵ درصد نفت گاز تحویلی به نیروگاه ها دارای استاندارد یورو ۴ است و در نیروگاه دماوند این رقم به ۹۷ درصد می رسد که از تعهدهای زیست محیطی تعیین شده فراتر است. پروژه های صنعتی که امروز در صنعت پالایش نفت کشور جریان دارد، حرکتی هدفمند برای هم زمان سازی توسعه، محیط زیست و تاب آوری انرژی است. شتاب در کیفی سازی پالایشگاه ها، تولید سوخت های پاک و کاهش آلایندگی، تصویری روشن از نقش آفرینی کارکنان صنعت پالایش در بهبود کیفیت زندگی شهروندان ترسیم می کند؛ نقشی که می کوشد تا هر طور شده نفس شهرها را تازه کند و تنفس مردم در هوای پاک را به ارمغان آورد.