حکایت همکار نفتی که فرهنگ قرآنی را با صنعت نفت پیوند داد
نغمه های آسمانی از اعماق جان
علیرضا عبدی| در صنعت نفت ایران، برخی کارکنان نه تنها در مسیر تخصصی که در حوزه های فرهنگی و مذهبی نیز خوش می درخشند. محمدرضا برقعی متولد 1350 با ۲۵ سال سابقه فعالیت در صنعت نفت، نمونه ای از این افراد است. او فعالیت قرآنی را با برگزاری کلاس ها و آموزش های قرآن برای همکاران خود آغاز کرد، سپس به عنوان مدرس در کانون قرآن شرکت نفت مناطق مرکزی ایران به تربیت نسل جوان پرداخت. برقعی اکنون در ستاد مرکزی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در بخش تدارکات کالا فعالیت می کند و مسئولیت هماهنگی آموزش ها را به عهده دارد. او همچنین از اساتید خوش نویسی در ایران بوده و فعالیت های گسترده ای در صدا و سیما و نمایشگاه های برون مرزی داشته است.
وی از اعضای کلیدی و پایه گذاران گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) است؛ گروهی که با آثار فاخر و تک خوانی های شاخص، پیام قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) را به مخاطبان داخلی و بین المللی منتقل کرده است. حضور برقعی در این گروه، نه تنها تجربه ای معنوی که نمادی از پیوند فرهنگ قرآنی و صنعت نفت در ایران است. در ادامه گفت و گوی خبرنگار هفته نامه «مشعل» با وی را می خوانید.
جرقه اولیه، علاقه و حمایت اصلی شما در ورود به مسیر قرآنی از سوی چه کسی شکل گرفت؟ چه کسی بیشترین نقش را در تشویق شما داشت؟
جرقه اولیه علاقه ام به قرآن از خانواده ام آغاز شد. پدر و مادر مرحومم، نخستین و مهم ترین مشوق های من در مسیر قرآنی بودند. در واقع، اولین معلمان قرآن من آنها بودند. پدرم در منزل کلاس قرآن برگزار و اساتید برجسته ای را برای آموزش من و دیگر علاقه مندان دعوت می کرد. حضور در چنین فضایی سبب شد در کنار بازی های کودکانه، علاقه ام به تلاوت و یادگیری قرآن روزبه روز تقویت شود.
چند سال بعد، خودم نیز در همان خانه به کودکان کوچک تر آموزش قرآن می دادم و با افزایش علاقه، در کلاس های اساتید برجسته ایرانی شرکت کردم. نقطه آغاز فعالیت حرفه ای من زمانی بود که یکی از استادان بزرگوار، پس از شنیدن قرائت، من را به جای خود نشاند و گفت: «تو از من بهتر می خوانی؛ از امروز آموزش را شروع کن.» همین جمله مسیر آینده ام را روشن کرد و از 16 سالگی، کلاس های آموزشی قرآن را به صورت رسمی تر دایر کردم.
در کانون قرآن شرکت نفت مناطق مرکزی ایران چه اقدام های شاخصی انجام داده اید؟
در کانون قرآن شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، مجموعه ای از فعالیت های آموزشی و فرهنگی را پیگیری می کردم. از جمله برگزاری کلاس های قرآنی و فرهنگی برای خانواده های همکاران اقماری و شیفتی، پایه گذاری آموزش احکام ویژه بانوان و تهیه هدیه برای نوجوانانی که به سن تکلیف می رسیدند؛ اقدام هایی که سبب تقویت فرهنگ قرآنی میان کارکنان و خانواده هایشان شد.
افزون بر فعالیت های آموزشی، فعالیت هایی همانند تصحیح تلفنی سوره های حمد و اخلاص برای همکاران انجام می دادم و در دوران کرونا، مجموعه ای از سخنرانی های علما و نکات آموزشی را ضبط و برای کارکنان مناطق و ستاد مرکزی ارسال می کردیم.
آموزش خوش نویسی خودکاری به کارشناسان روابط عمومی و برگزاری مسابقات قرآنی به کمک همکاران، از دیگر اقدام های من بوده است.
در حال حاضر، نشست های هفتگی قرآن در ستاد مرکزی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران همچنان در جریان است و فعالیت های فرهنگی و قرآنی ادامه دارد.
قبل از ورود به گروه تواشیح حضرت محمدرسول الله (ص)، سابقه فعالیت گروهی یا هنری داشتید؟
پیش از تشکیل گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص)، فعالیت های گروهی گسترده ای در حوزه تواشیح داشتم. در سال های ۸۳ تا ۸۵، گروه تواشیح شرکت نفت مناطق مرکزی ایران را تشکیل دادیم و آموزش اعضا را آغاز کردیم.
پس از آن، وقتی دوستان دیگر از تشکیل این گروه مطلع شدند، برای شرکت ملی نفت ایران نیز گروه دوم تواشیح را راه اندازی کردیم که با تعیین سطح و برنامه ریزی آموزشی منسجم شکل گرفت.
در ادامه، به درخواست بسیج وزارت نفت، مأموریت تشکیل یک گروه تواشیح جدید را به عهده گرفتیم. فراخوان عمومی منتشر و از همه علاقه مندان، ازجمله مداحان، روحانیان، قاریان قرآن، نوازندگان و مجریان دعوت به همکاری کردیم. حدود ۱۰۰ نفر در آزمون تعیین سطح شرکت کردند و در نهایت ۲۵ نفر در سال ۹۱ برگزیده شدند و شروع به کار کردیم که از میان آنها، ۸ نفر برای تشکیل گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله(ص) معرفی شدند و کماکان فعالیت دارند؛ این یک همکاری میان صنعت نفت و این گروه بوده است.
لطفا درباره گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) توضیح دهید و بفرمایید ایده شکل گیری آن از کجا نشأت گرفت؟
گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) فعالیت خود را از سال ۱۳۹۳ خورشیدی آغاز کرد، اما تأسیس رسمی آن همزمان با برگزاری یادواره شهدای قرآنی در نهم دی ماه ۱۳۹۴ از سوی سازمان قرآن و عترت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام شد. منشأ تشکیل این گروه، شهدای قاری و حافظ قرآن است و با روحیه جهادی و انقلابی شکل گرفته است.
تعداد اعضای اولیه گروه ۶۳ نفر بود که نمادی از عمر مبارک پیامبراکرم (ص) محسوب می شود. ایده اولیه از سوی رحیم قربانی مطرح شد و به دعوت او، من و چند نفر از دوستانی که خود دارای سابقه فعالیت گروهی بودیم، به هسته اولیه گروه اضافه شدیم.
امروزه، تعداد اعضای گروه به بیش از ۱۱۰ نفر رسیده است و این مجموعه بین المللی به عنوان یکی از بزرگ ترین و اثرگذارترین گروه های تواشیح کشور فعالیت می کند.
در گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله(ص) چه مسئولیت ها و نقش هایی به عهده داشتید؟
در اجراهای گروهی، تک خوانی و قرائت آیات قرآن حضور فعال دارم. همچنین در گروه، مسئولیت کمیته فنی را به عهده دارم؛ به طوری که امور مربوط به انتخاب و بررسی اشعار و محتوا، تنظیم ملودی و آهنگ، ارزیابی و تعیین سطح اعضای جدید برای گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) از سوی این کمیته انجام می شود.
با همراهی برخی دوستان، در زیرگروه های وابسته به گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) نیز فعالیت می کنیم. این زیرگروه ها شامل گروه تواشیح خانواده، متشکل از اعضای خانواده های اصلی گروه و تواشیح نوجوانان است که از فرزندان اعضای گروه تشکیل شده و در حال سامان دهی و آموزش منسجم است.
هدف از ایجاد این زیرگروه ها، گسترش فعالیت های قرآنی و همخوانی مذهبی در خانواده ها و نسل های جوان تر و استمرار مسیر فرهنگی و معنوی گروه است.
شیرین ترین یا خاطره سازترین لحظه کاری شما در گروه تواشیح چه بوده است؟
یکی از شیرین ترین لحظات، اولین سفر گروه تواشیح به نجف برای ضبط اثر «ماه یتیمان» بودکه در این پروژه، من نیز تک خوانی داشتم و تجربه اجرای زنده در این فضای معنوی برایم بسیار ویژه بود؛ به گونه ای که گاهی نمی توانستم جلوی اشک هایم را بگیرم. این لحظه برای همیشه در یاد و خاطره من ماندگار شده است.
سخت ترین لحظه ای که در اجرا یا تمرین گروه تجربه کرده اید چه بوده است؟
ضبط برخی برنامه ها ممکن است زمان بر شود. به یاد دارم برای ضبط یک اثر کوتاه در حرم مطهر امام رضا(ع)، گروه مجبور بود حدود ۲۰ ساعت سرپا بایستد و تمرین کند. اگرچه این تجربه فشار زیادی از نظر جسمی به همراه داشت، اما از لحاظ روحی کاملاً آماده بودیم و انگیزه معنوی، سختی جسمانی را برایمان قابل تحمل می کرد.
کدام یک از کارهای گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) برای شما شخصی تر و ویژه تر است؟
اثر «علی ولی الله» که در آن تک خوانی داشته ام؛ این کار بسیار برایم جذاب است. همچنین کار «سوره های سرخ» که سه زبانه (فارسی، عربی و آذری) اجرا شده و با موضوع شهدا ارتباط معنوی دارد؛ در این کار هم تک خوانی داشته ام. اثر دیگری که علاقه ای ویژه به آن دارم، «اسماء الحسنی» است.
لطفا کمی بیشتر درباره اثر «اسماءالحسنی» توضیح دهید.
اثر «اسماءالحسنی» سال ها پیش تولید شده بود و ما آن را با حفظ اصالت و تنها با اعمال تغییرات جزئی بازخوانی کردیم. در این اجرا، فراز «الظاهر الباطن» تک خوانی اش به عهده من بود که برایم تجربه ای بسیار لذت بخش و فراموش نشدنی محسوب می شود.
همچنین در ابتدای تأسیس گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص)، اثر «اسماء الحسنی» را در شهرک سینمایی نور اجرا کردیم. این اجرا با توجه و عنایت ویژه مقام معظم رهبری (مدظله العالی) مواجه شد و ایشان فرمودند که از اعضای گروه تقدیر و تشکر ویژه شود. پس از آن، افتخار یافتیم تا در محضر ایشان این اثر را اجرا کنیم؛ سکان هدایت برنامه به عهده من بود. این تجربه، به عنوان یک لحظه تاریخی، ارزشمند و ماندگار در مسیر گروه، هم برای من و هم برای اعضای گروه، جلوه ای بسیار خاص و الهام بخش داشته است و یادآور عنایت و حمایت معنوی مقام معظم رهبری در مسیر فعالیت های فرهنگی و مذهبی گروه است.
گروه شما در کدام کشورها اجرا داشته است؟ آیا خاطره خاصی از اجرای بین المللی مشترک دارید؟
گروه تواشیح حضرت محمد رسول الله (ص) تاکنون در کشورهایی مانند گرجستان، روسیه، عراق، سوریه و افغانستان اجرا داشته است. یکی از خاطرات ویژه من، اجرا در میدان سرخ مسکو بود. در آن برنامه، ما همراه گروه مشغول اجرای آثارمان بودیم و جمعیت حاضر با علاقه و تشویق ما را همراهی می کردند. پس از اجرای آثار، بنا به سفارش یکی از دوستان، شروع به تلاوت قرآن کردم و واکنش مردم بسیار تحسین آمیز و تأثیرگذار بود. این تجربه نشان داد؛ کلام خدا می تواند مرزها و زبان ها را پشت سر بگذارد و تأثیر خاصی بر مخاطبان داشته باشد.
اجرای گروه در ارکستر سمفونیک تهران، با تک خوانی فارسی استاد سالار عقیلی، از جمله تجربه های برجسته و به یادماندنی ما بود. در بخش عربی این اجرا، من نیز افتخار تک خوانی را داشتم؛ تجربه ای ارزشمند و متفاوت که جایگاه ویژه ای در حافظه هنری گروه دارد.
در ادامه مسیر حرفه ای تان، چه اهدافی را دنبال خواهید کرد؟
با توجه به تجربیاتم و همکاری هایی که در سال های گذشته داشته ام، برنامه من برای آینده، تمرکز بر توسعه و گسترش آموزش های قرآنی است. در همین مسیر، آمادگی برگزاری دوره ها و کارگاه های تخصصی در تمام فنون تدریس قرآن کریم با رویکردی نوین را دارم. قصد دارم این برنامه ها را در سطح کشور اجرا کنم و با دعوت از اساتید برجسته، از دانش و تجربیات ارزشمند آنان بهره بگیریم تا کیفیت آموزش ها ارتقا یابد و خروجی این دوره ها اثرگذارتر باشد.
پیام شما به جوانانی که می خواهند افزون بر کار اصلی خود، در فعالیت های فرهنگی و مذهبی نیز شرکت کنند، چیست؟
پیشنهاد من به جوانان این است که صبور و دغدغه مند باشند. انجام کار فرهنگی، کاری دشوار و نیازمند تأمل و دقت در پاسخ گویی است. همیشه به یاد داشته باشند که حتی دو ثانیه تأمل در تصمیم گیری یا پاسخ دادن می تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند و مسیر موفقیت و اثرگذاری را هموار سازد.