در دل سه واژه به ظاهر ساده، جهانی از مسئولیت و مراقبت نهفته است: «اچ اس ای». این سه حرف که از بهداشت، ایمنی و محیط زیست تشکیل شده، تنها یک اصطلاح فنی نیست؛ بلکه فلسفه ای است برای حفاظت از گران بهاترین سرمایه ها. بهداشت که فراتر از سلامت جسم را در بر می گیرد و آرامش روان را نشانه می رود؛ همان پایه ای که بهره وری و کیفیت زندگی بر آن استوار می شود. گویی بهداشت، بستری است که در آن نهال سلامت و شادابی رشد می کند. ایمنی هم که نخست به فکر محافظت از جان انسان هاست و اینکه چگونه می توان در محیط کار از آسیب ها در امان ماند؟ اما ایمنی تنها به افراد محدود نمی شود؛ تجهیزات و ابزارها نیز در این چرخه حفاظتی جای می گیرند؛ چراکه اینها همپای نیروی انسانی، ایمنی را ممکن می سازند و سرانجام محیط زیست، همان خانه گسترده ای که در آن نفس می کشیم، زندگی می سازیم و آینده را رقم می زنیم. محیطی که پاکی و سلامت آن، مستقیم بر سلامت ما اثر می گذارد. در این سه حوزه، انسان محور اصلی است. اچ اس ای در واقع، دستانی است که پیش از رخ دادن حادثه سپر می شود؛ چشمانی است که پیش از تاریکی، راه را می بیند و عزمی است که برای ساختن جهانی امن تر و سالم تر، قدم برمی دارد. این کوشش پیشگیرانه در نهایت روایتی است از احترام به زندگی و حفاظت از کرامت انسانی.
هدایتگری آگاه و راهی بی پایان
مدیر اچ اس ای و پدافند غیر عامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران معتقد است که HSE تنها وظیفه یک واحد خاص نیست؛ بلکه نگاهی است فراگیر که همه بخش ها را دربرمی گیرد و کوچک ترین سهل انگاری در هر نقطه ای، می تواند ایمنی تمام صنعت را به مخاطره اندازد. به باور بهنام لازمی، کلید واقعی موفقیت در تعهد مدیریت است: «برای آنکه HSE در سازمان جان بگیرد، باید نخست در باور و رفتار مدیران جاری شود.» به گفته وی، HSE راهی است که پایانی ندارد؛ مسیری است که پایداری صنعت نفت را در گرو حفظ سلامت انسان ها و محیط زیست می داند و باور دارد که توسعه پایدار، تنها زمانی معنا می یابد که این سه ضلع مثلث در کنار هم استوار بمانند. او این شرکت را یکی از نهادهای کلیدی در صنعت انرژی کشور می داند؛ شرکتی که در 5حوزه تخصصی فعالیت های مهمی را دنبال می کند: «این حوزه ها شامل ایمنی و آتش نشانی، بهداشت، محیط زیست، آموزش و ارزیابی عملکرد شرکت های تابعه هستند.» به گفته لازمی، این شرکت در واقع نقش نظارتی و راهبردی دارد. به این معنا که تمامی اقدام های مرتبط با تعیین اهداف، برنامه ریزی، پیگیری و نظارت بر اجرای فعالیت ها در این 5 زمینه، تحت مدیریت و هدایت اچ اس ای انجام می شود: «هدف اصلی از این ساختار، ارتقای سطح ایمنی، حفظ سلامت کارکنان، صیانت از محیط زیست، توانمندسازی نیروی انسانی و بهبود مستمر عملکرد شرکت های زیرمجموعه است.» با چنین نگاهی، شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، نه تنها ناظری دقیق که هدایتگری آگاه در مسیر توسعه پایدار صنعت نفت کشور به شمار می آید. حضوری که تضمین می کند چرخ صنعت نفت ایران، همراه با حفظ سلامت انسان ها و پاسداری از محیط زیست بچرخد.
نگاه مسئولانه و آینده نگر
مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، از سال هایی می گوید که گذشت؛ روزهایی که پروژه های گوناگونی در این شرکت، یکی پس از دیگری طراحی و اجرایی شدند. هر یک از این پروژه ها، همچون حلقه ای از زنجیر در مسیر ارتقای ایمنی، پایداری و توسعه زیرساخت های صنعت نفت ایفای نقش کرده اند. لازمی از سه گونه پروژه می گوید که هر کدام داستان خود را دارند؛ پروژه های پدافند غیرعامل، ارتقای شبکه های آب و آتش نشانی و طرح های زیست محیطی در قلمرو محیط زیست. او شرح می دهد که بیشتر این پروژه ها در شرکت های پالایشی تابعه به اجرا درآمده و برخی از آنها هنوز در جریان هستند: «این پروژه ها با هدف کاستن از اثرات زیست محیطی فعالیت های صنعتی، بهبود شرایط محیطی و انطباق با استانداردهای جهانی طراحی شده اند.» او از اقدام های مؤثری سخن می گوید که به پروژه های عملیاتی بدل شده اند: «هدف این پروژه ها، افزایش تاب آوری تاسیسات و کاهش آسیب پذیری در برابر تهدیدات احتمالی است.» به گفته لازمی، در بخش ایمنی، پروژه های ارتقای رینگ های آب و آتش نشانی در دست اجراست: «این پروژه ها، بویژه در شرکت های تابعه شرکت ملی پالایش پخش فرآورده های نفتی ایران نمود بیشتری دارند و هدفشان افزایش آمادگی در برابر حوادث، بهبود عملکرد سامانه های ایمنی و ارتقای سطح حفاظت از تاسیسات و نیروی انسانی است.» به باور او، این پروژه ها، تنها مجموعه ای از اقدام های فنی نیستند؛ بلکه نشان دهنده نگاهی مسئولانه و آینده نگرانه هستند؛ نگاهی که ایمنی، محیط زیست و پایداری زیرساخت ها را در قلب ماموریت شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران جای داده است.
آتش نشانی، حلقه جدایی ناپذیر
در قلب صنعت پراهمیت نفت، جایی که ایمنی در اولویت است، اداره آتش نشانی در شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، نقشی کلیدی و غیرقابل جایگزین دارد. به گفته لازمی، مأموریت این واحد، پاسداری از سه گنجینه با ارزش است؛ تأسیسات، تجهیزات و نیروی انسانی: «این مسئولیتی است بسیار حساس؛ به گونه ای که کوچک ترین سهل انگاری می تواند پیامدهای مالی و جانی سنگینی به همراه داشته باشد.» به اعتقاد او، برای رسیدن به ایمنی پایدار در این محیط، تنها یک راه وجود دارد: «انجام مجموعه ای از اقدام های اساسی. این مسیر با حمایت بی قیدوشرط مدیریت آغاز می شود و با تجهیز نیروها به بهترین ابزارهای روز دنیا، ارائه آموزش های تخصصی و تمرین های مداوم و هدفمند ادامه می یابد.» مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، بر این باور است که وقتی آتش نشانی با صنعت گره می خورد، وظیفه آن فراتر از خاموش کردن آتش است. در اینجا، آتش نشانی به حلقه ای جدایی ناپذیر از فرایند تولید و بهره برداری تبدیل می شود: «در واقع، یک سیستم ایمنی قدرتمند به همراه تیمی حرفه ای از آتش نشانان، ضامن تداوم تولید، کاهش رویدادهای ناگوار و در نهایت، حفاظت از سرمایه های ملی کشورمان است.»
تعهد سازمانی به تحقق اهداف کلان صنعت نفت
به گفته مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، اجرای پروژه های مختلف در این شرکت، بدون شک نیازمند سرمایه گذاری و صرف هزینه های قابل توجه است که متاسفانه در برخی موارد، محدودیت منابع مالی، باعث کندی روند اجرایی برخی پروژه ها شده است: «این مساله ما را از برنامه ریزی اولیه عقب انداخته است. با این وجود، شرکت های تابعه با تمام توان در تلاشند با مدیریت بهینه منابع و برنامه ریزی دقیق، این پروژه ها را در زمان پیش بینی شده با حداقل تاخیر به سرانجام برسانند.» او این کوشش ها را نشانه ای از تعهد سازمانی برای دستیابی به اهداف کلان صنعت نفت، همچنین حفظ کیفیت و ایمنی در اجرای پروژه ها می داند و می گوید: «امیدواریم با بهبود شرایط و تامین منابع لازم، شاهد شتاب بیشتر در اجرای پروژه ها و دستیابی به نتایجی مطلوب تر باشیم.»
همسویی با الزام های فنی و ایمنی در سطح بین الملل
بی تردید همه پروژه های شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران از همان مرحله طراحی برپایه استانداردهای معتبر و مورد تایید برنامه ریزی می شوند. به گفته مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل این شرکت، هدف از این پروژه ها، همسو شدن با الزام های فنی، ایمنی و زیست محیطی در سطح ملی و بین المللی بوده که رسیدن به این هدف، چالش هایی را به دنبال داشته است. لازمی، محدودیت منابع مالی و زیرساختی را یکی از موانع مهم در مسیر اجرای کامل این استانداردها می داند. به گونه ای که در برخی موارد، این محدودیت ها موجب کندی در پیشرفت پروژه ها یا فاصله گرفتن از برنامه های اولیه می شود. با این همه، او خوشبین است و می گوید: «امیدواریم روزی برسد که بتوانیم تمام این استانداردها را به طور کامل و دقیق در پروژه ها پیاده سازی کنیم؛ چراکه دستیابی به این آرمان، نه تنها کیفیت و ایمنی را ارتقا می دهد؛ بلکه گامی موثر در مسیر توسعه پایدار صنعت نفت کشور خواهد بود.»
ضرورت رعایت اصول HSE در همه سطوح
مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران تصریح می کند: «واقعیت این است که اگر بخواهیم اصول و استانداردهای حوزه HSE (ایمنی، بهداشت و محیط زیست) را با کشورهای پیشرفته، بویژه کشورهای اروپایی مقایسه کنیم، از نظر فنی و ساختاری تفاوت چشمگیری وجود ندارد. بسیاری از دستورعمل ها، ضوابط و چارچوب های اجرایی در ایران نیز براساس همان استانداردهای بین المللی طراحی شده اند و در پروژه ها لحاظ می شوند.» به گفته لازمی، آنچه در این مسیر اهمیتی ویژه دارد، موضوع فرهنگ HSE است؛ فرهنگی که در کشور ما هنوز نیازمند بازنگری، تقویت و پیگیری مستمر است: «برای رسیدن به سطح مطلوبی از فرهنگ ایمنی و بهداشت حرفه ای، باید نگاه سازمانی و فردی به این حوزه تغییر کند و باور به ضرورت رعایت اصول HSE در همه سطوح نهادینه شود.» مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران معتقد است که فرهنگ HSE ریشه و اساس موفقیت در اجرای این اصول است. بدون شکل گیری این فرهنگ، حتی بهترین استانداردها نیز نمی توانند به تنهایی ضامن ایمنی و پایداری باشند: «امیدواریم با تلاش های مستمر، آموزش های هدفمند و حمایت های مدیریتی، بتوانیم به نقطه ای برسیم که فرهنگ HSE در کشور به عنوان یک ارزش بنیادی در صنعت شناخته شود و به طور کامل در رفتارها و تصمیم گیری ها جاری شود.»
تعهد مدیریتی؛ نخستین و مهم ترین نیاز
لازمی با صراحت می گوید: « استانداردهای HSE در ایران از نظر فنی و ساختاری تفاوت چشمگیری با کشورهای پیشرفته ندارد. بسیاری از دستورعمل ها و چارچوب های اجرایی، براساس همان استانداردهای بین المللی طراحی و در پروژه ها لحاظ می شوند.» اما نکته کلیدی از نگاه او، مساله فرهنگ HSE است. او تأکید می کند که این فرهنگ در کشور ما هنوز نیازمند بازنگری، تقویت و پیگیری مستمر است: «برای رسیدن به سطح مطلوب، باید نگاه سازمانی و فردی به این حوزه تغییر کند و باور به ضرورت رعایت اصول HSE در همه سطوح نهادینه شود.» به باور لازمی، فرهنگ HSE ریشه و اساس موفقیت است و بدون آن، بهترین استانداردها نیز به تنهایی نمی توانند ضامن ایمنی و پایداری باشند. مدیر اچ اس ای و پدافند غیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، با قاطعیت بر این باور است که نخستین و مهم ترین نیاز برای دستیابی به فرهنگ HSE مطلوب، «تعهد مدیریتی» است. وی توضیح می دهد: «زمانی که مدیران صنعت نفت، خود به اصول HSE باور داشته و متعهدانه عمل کنند، می توان حتی با آموزش های محدود، این فرهنگ را براحتی در میان کارکنان نهادینه کرد.» هشدار لازمی به این موضوع جدی است: «اگر این تعهد در سطح مدیریت ضعیف باشد، حتی با برگزاری دوره های آموزشی متعدد، فرهنگ HSE در سازمان نهادینه نخواهد شد.» او می گوید: «به همین دلیل، ضروری است که در انتخاب مدیران، چه در سطح ارشد و چه در حوزه های تخصصی HSE، صلاحیت آنها با محوریت باور و پایبندی به این فرهنگ، بدقت ارزیابی شود.» لازمی این نکته کلیدی را هم خاطرنشان می کند: «فرهنگ HSE محدود به یک واحد خاص نیست؛ بلکه مفهومی فراگیر و سازمانی است که همه بخش ها را دربر می گیرد. کوچک ترین بی توجهی در هر واحدی می تواند تاثیرات منفی گسترده ای بر عملکرد کلی HSE در صنعت داشته باشد، بنابراین هم راستایی تمام اجزای سازمان با این فرهنگ، شرط اساسی موفقیت و پایداری در مسیر ایمنی، سلامت و حفظ محیط زیست است.»