صنعت گاز با بهینه سازی موتورخانه ها گامی اساسی در مدیریت مصرف برمی دارد
هوشمندی در قلب ساختمان ها
مهناز محمدی | مصرف انرژی در ایران سال هاست که چند برابر استانداردهای جهانی برآورد می شود که بخش بزرگی از این اتلاف، به دلیل عملکرد غیربهینه موتورخانه ها و سیستم های گرمایشی ساختمان هاست. شرکت ملی گاز ایران در همین زمینه، برنامه های گسترده ای برای بهسازی و بهینه سازی موتورخانه ها اجرا کرده تا با ارتقای راندمان تجهیزات، تنظیم صحیح مشعل ها و آموزش بهره برداری درست، هم از مصرف بی رویه گاز جلوگیری شود و هم استفاده از این سوخت پاک به شیوه ای مسئولانه تر صورت گیرد.
مجموعه این اقدام ها، نه تنها موجب کاهش هزینه های خانوار و ساختمان ها می شود؛ بلکه در حفاظت از محیط زیست و پایداری انرژی کشور نیز نقشی مهم دارد. خبرنگار «مشعل» در زمینه بهسازی و بهینه سازی موتورخانه ها با ساجد کاشفی، معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران گفت وگویی انجام داده که در ادامه می خوانید.
شرکت ملی گاز ایران بر اساس مصوبه های بالادستی، در سه محور اصلی تعویض بیش از ۴ میلیون بخاری در سراسر کشور، بازسازی ۳۲۶ هزار موتورخانه و هوشمند سازی ۱۰۰ هزار موتورخانه فعالیت می کند؛ فعالیت در این محورها از سال ۱۴۰۱ آغاز شده و تاکنون نتایج خوبی نیز در پی داشته است.
معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران در این زمینه توضیح داد: در چارچوب مصوبه شورای اقتصاد در سال ۱۴۰۱، اجرای پروژه های بهسازی و هوشمندسازی موتورخانه ها و جایگزینی بخاری های کم بازده با راندمان بالا آغاز شده است.
وی افزود: اجرای این طرح ها تاکنون به کاهش مصرف گاز، افزایش بازدهی و کارایی سیستم های حرارتی تا ۳۰ درصد و بهبود مدیریت مصرف در ساختمان های دولتی منجر شده است.
چارچوب طرح
به گفته معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران، مصوبه شورای اقتصاد در سال ۱۴۰۱ پروژه های متنوعی را در چارچوب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر تعیین کرد که بهسازی ۳۲۹ هزار موتورخانه، نصب ۱۰۰ هزار سیستم هوشمند موتورخانه و جایگزینی 4 میلیون و 100 هزار بخاری کم بازده با بخاری های با راندمان بالا از جمله این پروژه هاست. شرکت ملی گاز ایران با اقدام هایی گسترده، اجرای این پروژه ها را آغاز کرده و طرح بهسازی موتورخانه ها چند سالی است که در حال اجراست.
وی تصریح کرد: در گام نخست، شرکت های گاز استانی با استفاده از بانک داده سامانه صورتحساب شرکت ملی گاز ایران، موتورخانه های بخش های دولتی، خانگی و سایر انواع مصارف را شناسایی کردند. سپس شیوه نامه های اجرایی تدوین شد تا مراحل ارزیابی و اجرای طرح به شکل استاندارد و یکپارچه در سراسر کشور پیش برود.
اهداف و دستاوردها
معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران افزود: ارتقای ایمنی و قابلیت اطمینان سیستم های حرارتی، کاهش انتشار آلاینده ها و گازهای گلخانه ای، کاهش مصرف گاز طبیعی در ساختمان ها و افزایش راندمان حرارتی موتورخانه ها تا 30 درصد از جمله اهداف این طرح به شمار می آید.
کاشفی گفت: تاکنون بیش از ۱۱۴ هزار موتورخانه بهسازی شده که بیش از ۵۰ درصد آنها، در بخش دولتی شامل مدارس، اداره ها و سازمان ها بوده است. با انجام این اقدام ها، میانگین کاهش مصرف گاز ۱۸ درصد و در برخی واحدها بیش از ۳۰ درصد گزارش شده است.
به گفته وی، استان های اصفهان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و کردستان بیشترین تعداد موتورخانه های بهسازی شده را داشته اند.
تدوین سند جامع هوشمندسازی
کاشفی با بیان اینکه اجرای طرح هوشمندسازی، نیازمند سند جامع بود، افزود: بررسی طرح های گذشته نشان داد که به علت نبود داشبورد مدیریتی و نبود امکان پایش برخط وضعیت سامانه ها، برخی سیستم ها از مدار خارج شده بودند و استاندارد ملی نیز تعریف نشده بود.
وی با اشاره به تدوین سند جامع با همکاری شرکت گاز استان کردستان، جهاد دانشگاهی و کمیته های فنی شرکت ملی گاز ایران تصریح کرد: برای اطمینان از سازگاری و کیفیت یکنواخت سیستم ها، استانداردهای یکپارچه در تمامی سطوح تعیین و برای تولید محصولات استاندارد، باکیفیت و ایجاد رقابت سالم در بازار، مشخصات فنی دقیق تدوین شد؛ افزون بر این، برای رصد میزان اثربخشی طرح در استان ها و سطح کشور با رعایت امنیت اطلاعات، پلتفرم متمرکزی نیز ایجاد شد.
مزایای سیستم های هوشمند موتورخانه
معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران درباره ویژگی ها و مزایای سیستم های هوشمند موتورخانه ها نیز گفت: سیستم های هوشمند دارای ویژگی های کلیدی پایش لحظه ای، امکان نظارت آنلاین، هشدار و اعلان و تحلیل داده هستند.
وی افزود: در پایش لحظه ای، امکان نظارت آنلاین بر عملکرد موتورخانه ها وجود دارد، ضمن آنکه مدیران می توانند در روزهای تعطیل یا شرایط خاص، سیستم را خاموش یا کنترل کنند.کاشفی، اطلاع رسانی سریع بر اساس الگوی مصرف و پایش عملکرد، رعایت مقررات و برنامه های مصرف ساختمان های دولتی و بهبود نگهداری و تعمیرات را از دیگر ویژگی های هوشمند شدن موتورخانه ها برشمرد.
آموزش تخصصی و توانمندسازی نیروها
معاون بهینه سازی مدیریت انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران گفت: با اینکه موضوع ورود به موتورخانه مشترکان، از وظایف ذاتی شرکت نیست؛ اما ۴۵ نفر از نیروهای متخصص شرکت های گاز استانی در جهاد دانشگاهی زنجان، آموزش های لازم در این بخش را فراگرفته اند تا اجرای پروژه، به شکل استاندارد و ایمن انجام شود. وی تصریح کرد: از سوی دیگر، تاکنون بیش از500 سیستم هوشمند در موتورخانه های مدارس، ساختمان ها و اماکن دولتی نصب شده و تعداد قابل توجهی نیز در حال اجراست.
وی درباره شرکت های تولیدکننده این تجهیزات نیز گفت: در این زمینه ۵ شرکت تولیدکننده تجهیزات هوشمند تأیید شده اند و دیگر شرکت ها در نوبت بررسی مطابق استانداردهای سند جامع قرار دارند.کاشفی تصریح کرد: طرح بهسازی و هوشمندسازی موتورخانه ها می تواند راندمان انرژی را افزایش دهد، کاهش مصرف چشمگیری ایجاد کرده و زمینه مدیریت متمرکز مصرف در دوره های پیک را فراهم آورد.
وی تاکید کرد: آموزش نیروهای متخصص، توسعه زیرساخت داده ها و همکاری با شرکت های تولیدکننده نیز نقشی کلیدی در تسریع اجرای این پروژه ملی دارد.