مستندی که سختی کارکنان اقماری و دغدغه تولید نفت را به تصویر می کشد
مردان نفت روی سکوی «حقیقت»
مشعل| نوزدهمین جشنواره بین المللی «سینماحقیقت» در حال برگزاری است؛ رویدادی که می توان آن را یکی از معدود جشنواره های سینمایی ایران به معنای بین المللی دانست. «سینماحقیقت» در واقع فرصتی برای مستندسازانی است که به دنبال ثبت حقیقت با دوربین هایشان هستند. در این دوره از جشنواره، ثروت ملی مردم ایران، یعنی نفت به تصویر کشیده شده است؛ مستندی که تنها به نفت و پیشرفت های آن نمی پردازد؛ بلکه مردانی را جلوی دوربین آورده که با سختی های زندگی اقماری روی سکوهای نفتی دست و پنجه نرم می کنند؛ اما اجازه ایستادن چرخه تولید نفت را نمی دهند. مردانی که هرچند از خانواده خود در بزنگاه زندگی دور می مانند؛ اما همچنان نفت مهم ترین دغدغه شان است.
فرید پناه نژاد که از مستندسازان باتجربه در حوزه تولید فیلم مستند درباره نفت است، این بار مستند «سکو» را جلوی دوربین برده؛ مستندی که برای تولید آن نزدیک به 10 ماه زمان گذاشته و بارها به جزیره سیری رفته تا در بدترین و بهترین شرایط در کنار کارکنان نفت باشد و لحظات آنها را با دوربین خود ثبت کند. خبرنگار «مشعل» با این مستندساز، در زمینه «سکو» و حضورش در جزیره سیری گفت وگویی داشته که می خوانید.
فرید پناه نژاد در ابتدای صحبت خود با اشاره به اینکه سال هاست به عنوان مستندساز در حوزه نفت فعالیت می کند و در همین زمینه سوژه های مختلفی برای تولید مستند در نظر دارد، گفت: «از میان این سوژه ها، طرحی برای تولید در اختیار مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی قرار داده ام که می توان آن را اثری متفاوت در حوزه صنعت نفت دانست. در واقع تولید مستند با موضوع نفت،به توسعه و پیشرفت های این صنعت محدود بود؛ اما این بار به عنوان یک مستندساز تصمیم گرفته ام از زاویه ای دیگر به نفت و کارکنان آن نگاه کنم.
وی تاکید کرد: طی سال ها تجربه و رفت وآمد در مناطق عملیاتی نفت، با کارکنان مختلفی در این حوزه آشنا شده ام که در دورترین مناطق عملیاتی، یعنی سکوها حضور دارند و با وجود مشکلات بسیار، تلاش می کنند تا چراغ تولید در حوزه نفت خاموش نماند. به همین دلیل به دنبال فرصتی بودم تا بتوانم منابع انسانی صنعت نفت که نبض این صنعت را در دست دارند، به تصویر بکشم. همین موضوع سبب شد طرحی را که مدت ها در ذهن داشتم، به عبدالحسین بدرلو، معاون مستند مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ارائه دهم و بعد از آن با محمد حمیدی مقدم، مدیرعامل این مرکز نشستی داشته باشم تا طرح را با ارائه یک دمو توضیح دهم.
پناه نژاد ادامه داد: این دمو، براساس سفری که به جزیره سیری داشتم، تولید شد و در آن کارکنانی که در اوج گرما، مسئولیت خود را در قبال صنعت نفت انجام می دهند، به تصویر کشیده شده اند. بعد از موافقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و با اطلاع مسئولان نفتی، سفری پژوهشی به جزیره سیری داشتم و کاراکترهای مورد نظر خود را برای ساخت مستند انتخاب کردم. کاراکترهایی که می توان آنها را گلچینی از کارکنانی دانست که در سخت ترین شرایط اقماری کار می کنند. نکته جالب این است که برای پژوهش و تولید این اثر، 6 بار در فصول مختلف و در شرایط آب و هوایی متفاوت به جزیره سیری سفر کردم تا بتوانم توفان، گرمای شدید روی سکو، عید نوروز، شب یلدا و دیگر شرایط را به تصویر بکشم و مخاطب بداند که زندگی اقماری با چه چالش هایی همراه است و با این نوع زندگی بخوبی آشنا شود.
این مستندساز با بیان اینکه «سکو» می توانست گسترده تر به موضوع زندگی اقماری کارکنان صنعت نفت بپردازد، تاکید کرد: فکر می کنم با فرصت اندک و محدودیت هایی که داشتم، مستندی تولید کرده ام که تاکنون اثری با این موضوع در صنعت نفت تولید نشده است. تصویربرداری این پروژه نزدیک به 10 ماه طول کشید و بابک حیدری از تدوینگران شناخته شده حوزه مستند اجتماعی، تدوین این پروژه را به عهده داشت. امیدوارم با تولید این مستند، بخشی از تلاش ها و سختی های کارکنانی که به صورت اقماری در صنعت نفت فعالیت می کنند، به نمایش گذاشته شود. وی درباره همکاری وزارت نفت در تولید این مستند گفت: با توجه به اینکه سال هاست در حوزه نفت فعالیت می کنم، روابط خوبی با این مجموعه دارم و در این سال ها تولیدات مختلفی برای شرکت های اصلی وزارت نفت مثل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ا یران داشته ام که مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل معمولا از پیشنهادها و طرح های من در این صنعت استقبال می شود و دریافت مجوز برای حضور در مناطق عملیاتی برایم میسر است. پناه نژاد گفت: نکته مهم این است که در مستند «سکو» تلاش کرده ام، نه تنها کارکنان و سختی هایی را که متحمل می شوند، به تصویر بکشم؛ بلکه تلاش برای ایجاد شرایط مناسب تر از سوی مدیران را نیز نشان بدهم.
مدیران نفتی با توجه به شناختی که از من و کارهایم دارند، بخوبی می دانند که اگر مستند انتقادی هم تولید کنم، باز خروجی آن به سود صنعت نفت خواهد بود. آنها درباره جزییات تولید مستند «سکو» آگاه بودند و ما به عنوان عوامل سازنده فیلم نیز گزارش های لازم را هنگام تولید فیلم به آنها ارایه می کردیم. در نهایت باید بگویم که همکاری بخش های مختلف وزارت نفت، بخصوص شرکت نفت فلات قاره ایران برای ارائه مجوز تصویربرداری بسیار خوب بود. این مستندساز با اشاره به اینکه معتقد است تولید چنین مستندهایی، ظرفیت بالایی برای سرمایه گذاری صنعت نفت در آن دارد، تاکید کرد: به همین دلیل است که باید برنامه ریزی مناسبی برای سرمایه گذاری روی چنین تولیداتی از سوی وزارت نفت صورت گیرد. مستند «سکو» قرار است بزودی در جشنواره «سینماحقیقت» نمایش داده شود و امیدوارم مدیران نفتی برای تماشای این مستند به جشنواره بیایند و از اهمیت تولید چنین مستندهایی آگاه شوند.
وی افزود: نکته بسیار مهم اینکه «سکو» به گونه ای ساخته شده که بیننده متوجه حضور فیلمساز نمی شود و به عبارت دیگر، این اثر از مستندهای گفت وگومحور به شمار نمی رود؛ بلکه بیننده در آن احساس می کند تصاویر از دوربین های مداربسته گرفته شده است. در این اثر با چند شخصیت مواجه می شوید که به نوعی با یکدیگر در ارتباطند و دوربین نیز زندگی آنها را از روی سکو دنبال می کند. شخصیت های این فیلم مستند، کسانی هستند که در کنار زندگی اقماری خود، مشکلات بسیاری دارند؛ اما مهم ترین دغدغه شان، تولید نفت است که بی شک، این دغدغه نشان دهنده تعصب آنها به نفت به عنوان ثروت ملی ایران است. به عنوان فیلمساز، در این مستند تلاش کرده ام این حساس و از خودگذشتی را به تصویر بکشم.