سختی کار در رگ های آبی پوشان منطقه عملیاتی لاوان موج می زند
در آغوش رنـج
مشعل | ردی پررنگ از سختی کار بر دستان پینه بسته، چهره های آفتاب سوخته و نگاه های خسته آبی پوشان «تخلیه و بارگیری منطقه عملیاتی لاوان» نقش بسته است؛ نگاه هایی که بی صدا، فریاد روزهای پرمشقت را در خود دارند و مردانی که هر فعالیتی در این جزیره نفتی، با حضورشان معنا می گیرد، اما نامشان در هیچ آمار و نموداری از تولید و صادرات دیده نمی شود. اینجا، مجموعه ای است بی نام در گزارش ها، اما پررنگ در واقعیت ها؛ «تخلیه و بارگیری منطقه عملیاتی لاوان».
مردان آبی پوش با کلاه های ایمنی زردرنگ از تیم «انبار تخلیه و بارگیری» منطقه عملیاتی شرکت نفت فلات قاره ایران، با تماس تلفنی واحد تعمیرات زیرآب برای عملیاتی جدید به صف می شوند. طبق گزارش رسیده، به دلیل برخورد یک شناور با یکی از خطوط لوله انتقال نفت در چند مایلی منطقه، نفرات باید برای بارگیری خطوط لوله مناسب بی درنگ وارد عمل شوند. در منطقه لاوان زمان حرف اول را می زند؛ اینجا هیچ تعللی برای فعالیت جایز نیست.
فعالیت سخت و فشرده
تخلیه و بارگیری زیرمجموعه واحد تدارکات و امور کالاست؛ تیمی متشکل از 32 نفر در دو شیفت 16 نفره که تعداد آنها در سال های گذشته 45 نفر بوده و باوجود بازنشسته شدن و خروج برخی نفرات، افراد جدیدی جایگزین آنها نشده و کمبود نیرو از گلایه های اصلی این تیم است که فعالیت گسترده حوزه های مختلف منطقه را به عهده دارند و باید امور ریز و درشت را رتق و فتق کنند. در هر عملیات، تامین تجهیزات، حرف اول را می زند. در صنعت نفت با توجه به ماهیت ویژه آن، ادوات برای جابه جایی نیازمند بارگیری هستند، به همین دلیل، نفرات تخلیه و بارگیری در خط مقدم قرار دارند.
هنگام آسیب دیدگی خط لوله، اولین بخشی که با آن تماس گرفته می شود، همین تیم است. گروهی هشت نفره برای بارگیری خط لوله مورد نیاز واحد تعمیرات زیرآب آماده می شوند و من نیز با آنان همراه می شوم. مقصد، انبار خطوط لوله است، در محوطه ای خاکی و وسیع، انبوهی از خطوط لوله در اندازه، مدل و رنگ های مختلف روی هم چیده شدند. قبل از آنکه جرثقیل در محوطه حاضر شود، به محل رسیدیم. با آنکه دومین ماه پاییز است، اینجا رد گرما همچنان جریان دارد. پیش زمینه کار، انجام شده، خطوط لوله مورد نظر انتخاب و موقعیت دقیق برای استقرار جرثقیل اعلام شده است.
با رسیدن جرثقیل، نفرات دست به کار می شوند و برای سوار کردن لوله ها یک به یک اقدام می کنند. لوله های مورد نظر از نوع Flexible و مشخصه اصلی آنها شناور شدن روی آب است که باید بتوانند در شعاع 360 درجه بچرخند و انعطاف داشته باشند. فعالیتی سخت و فشرده شکل می گیرد؛ نفرات تخلیه و بارگیری در همکاری و هماهنگی کامل با هم تلاشی سخت را به تصویر می کشند تا لوله های مورد نظر بر جرثقیل قرار گیرد. برخی افراد را می بینم که روی لوله ها ایستاده و تعدادی هم از بخش زیرین در حال هدایت آنها هستند. دو نفری هم زیر لوله حواسشان هست تا کار به درستی انجام شود.
دست های ورزیده و آفتاب خورده کارکنان، در کشاکش با لوله های سنگین، راهی را می جویند که هم آسان باشد و هم بی خطر. هر لوله، با جنس و ساختار خاص خود، نیازمند تصمیمی دقیق است: آیا باید از وایربوکسور عبور کند یا تجهیزی دیگر؟ اشتباه در این انتخاب، می تواند به خرد شدن لوله ها بینجامد؛ خسارتی که نه تنها مالی، بلکه گاه جانی است.
به دستور مسئول ایمنی، ما ناظران چند قدم عقب تر ایستاده ایم. خطر سقوط لوله ها واقعی است و هیچ کس نمی خواهد بهای یک لحظه بی احتیاطی را با آسیب بپردازد. در این میدان کار، عقل و احتیاط، هم پیمانند.
زمین خاکی را تا فاصله ای دورتر ادامه می دهم تا کارکنان در قاب دیدم قرار گیرند. از این فاصله، سختی کار بیشتر نمایان می شود. خط لوله در میان دستان افرادی که از دو سر آن گرد آمده اند، هدایت می شود. شدت کار به حدی است که در فواصل مختلف، ناچارند عرق از پیشانی بزدایند و دوباره وارد عمل شوند.
این نوع لوله های انعطاف پذیر، به دلیل وجود فنر داخلی، نیازمند آن هستند که افراد در نقاط مشخصی مستقر شوند تا جابه جایی به درستی انجام گیرد. لوله ای با وزن حدود چهار تن، تا نیمه مسیر حرکت داده می شود، سپس یک شاخه لوله جابه جا شده و فرایند از نو برای سایر لوله ها آغاز می شود.
جدالی میان دستان پرتلاش و لوله ها در جریان است. کارکنان کوتاه نمی آیند. گاهی نفرات موقعیتشان را با هم جابه جا می کنند. هر کدام حواسش به کار دیگری هم هست تا خطری او را تهدید نکند. آرام آرام لوله در هوا به لبه قلاب (هوک) جرثقیل هدایت می شود و به محض قرار گرفتن در آن کار به مرحله نیمه نهایی می رسد. تازه این پایان کار نیست و این عملیات برای چند لوله دیگر تداوم دارد.
مجتبی طهماسبی، سرپرست تعمیرات زیرآب منطقه عملیاتی لاوان در شرکت نفت فلات قاره ایران که در حین عملیات در این منطقه حضور دارد، می گوید: این خط لوله نخست باید برای تعویض، مورد بازرسی فنی و تست قرار گیرد. پس از تأیید نهایی، به منظور جلوگیری از اختلال در روند صادرات، لازم است عملیات تعویض آن در گوی شناور صادراتی و در کوتاه ترین زمان انجام شود؛ البته پیش از اجرای عملیات، باید مطابقت کامل آن با لوله فعلی بررسی و پس از تأیید، اقدام های عملی آغاز شود.
طهماسبی درباره فعالیت سخت و پرخطر تیم تدارکات کالا و بارگیری می گوید: این نفرات تحت هر شرایطی پای کار و فعالیت سخت و طاقت فرسایی را عهده دار هستند؛ صبح در بارگیری فرودگاه حضور می یابند و اکنون برای بارگیری لوله به این موقعیت آمده اند.
لوله های انتخاب شده پس از بارگیری روی جرثقیل به اسکله منتقل می شوند. کارکنان تخلیه و بارگیری پس از آن به سمت اسکله راهی می شوند و در آنجا هم باید این لوله را روی اسکله تخلیه کنند. لوله ها با استفاده از تسمه به دریا انداخته و مهار می شوند. هر کدام روی آب شناور باشند، یعنی تایید شده هستند و اگر غرق شوند، یعنی از رده خارج می شوند. این تاییدیه از سوی بخش بازرسی داده می شود. پس از آن تیم تعمیرات زیرآب باید تست های مورد نیاز را انجام دهند و برای عملیات تازه یعنی تعویض آن وارد کار شوند.
ریسک تخلیه و بارگیری
کوروش آرمان، رئیس تخلیه و بارگیری واحد تدارکات کالا، اهل آبادان و ساکن بابل است که در این موقعیت حضور دارد تا بر کیفیت دقیق عملیات، نظارت داشته باشد.
او درباره مجموعه تحت نظارت خود توضیح می دهد: فعالیت نفرات تخلیه و بارگیری همان گونه که برای بارگیری این خطوط لوله شاهد هستید، کاملا عملیاتی است، کاری پرخطر که باید با نظارت و کیفیت دقیق هم برای حفظ جان نفرات و هم اقلام و تجهیزات انجام شود.
با وجود فعالیت عملیاتی سنگین (گاه به 12 ساعت زیرآفتاب هم می رسد)، این بخش به عنوان پشتیبان اعلام شده و از دریافت حق تخصصی محروم است.
او شرح وظایف تیم خود را شامل طیف گسترده ای از فعالیت ها می داند و توضیح می دهد: تمام عملیات مربوط به انتقال یک یا چند کالا از مبدأ به مقصد مشخص، در قالب بارگیری و تخلیه انجام می شود؛ فرایندی که تابع قوانین و دستورعمل های خاصی است.
آرمان تأکید می کند: اگرچه بخشی از کار با استفاده از ابزارها و ماشین آلات تخصصی انجام می شود، اما بخش مهم و دشوار عملیات، همچون بارگیری خطوط لوله، نیازمند نیروی انسانی است.
وی با اشاره به نقش حیاتی نیروی انسانی در این فرایند می افزاید: در عملیات تخلیه و بارگیری، به هیچ عنوان نباید نقش افراد را نادیده گرفت. هر یک از نیروهای حاضر، با شناخت دقیق از نوع کالا و شیوه های بارگیری، وظایف خود را با رعایت کامل نکات ایمنی و پروتکل های لازم انجام می دهند.