کارخانه نمک زدایی اهواز ۳ در محوطه ای که اطراف آن فلرهای گاز خودنمایی می کند، این روزها و پس از جنگ 12 روزه تحمیلی در دل خود، سیما و شکلی متفاوت به خود گرفته است.
درهمان بدو ورود به اتاق کننرل این کارخانه، پشت پنجره هایش، گونی های پر شده از شن و ماسه ای را می بینی که از وضعیت جدید آن در جنگ تحمیلی 12 روزه و آمادگی رویارویی در هر شرایطی برای ادامه کار و فعالیت حکایت دارد، از سوی دیگر گرد و غبار و آلودگی، حریفی برای استراحت و تعطیلی نیست. این کارخانه تاریخ و قدمت طولانی پشت سرخود دارد که به سال 1355 باز می گردد.
علیرضا دولتشاهی، رئیس واحد نمک زدایی شماره 3 اهواز در تشریح جزییات بیشتری از این کارخانه می گوید: این واحد ببیش از 225 هزار بشکه نفت را در مجموعه غرب اهواز فراورش می کند. نفت فراورش شده پس از دریافت از واحدهای بهره برداری شماره 5، شماره 3 در بخش آسماری و بنگستان و واحد بهره برداری آب تیمور و با کیفیتی مناسب و مرغوب به تلمبه خانه چمران منتقل و از آنجا روانه پالایشگاه های تهران و اراک می شود.
کارخانه ای برای ارزشمند کردن نفت خام
واحد نمک زدایی اهواز 3 یکی از موثرترین واحدهای صنعت نفت است که اگر نبود، بدون شک، کیفیت نفت خام تولیدی کاهش می یافت. در واقع اصل کار و هدف تمامی واحدهای نمک زدایی، افزایش کیفیت نفت خام است که هرکدام با روش مناسبی انجام می شود. واحد نمک زدایی اهواز 3 برای شیرین سازی نفت نمکی تولیدی از میدان های نفتی اهواز و به منظور فراهم کردن ظرفیت لازم برای استمرار تولید نفت با کیفیت از این میدان ها احداث شده است. این کارخانه در ابتدای راه اندازی، فراورش 55هزار بشکه نفت را در دستور کار داشته که پس از آن، 55 هزار بشکه نفت بنگستان هم به آن اضافه شد و با توسعه آن، تولید نفت بخش آسماری بالغ بر 110 هزار بشکه نیز به این مجموعه سپرده شده است.
معضل کمبود نیرو
در واحد نمک زدایی اهواز 3 ، نفرات درچهار نوبت کاری و درهر نوبت کار، پنج نفر مشغول فعالیت هستند. نیروهای بومی با تخصص های مختلف مهندسی شیمی، نفت، برق و ... براساس وظایف مشخص شده، 24 ساعت شبانه روز را کار می کنند. عددی که برای کارخانه ای به این وسعت کار و فعالیت، شاید معقول به نظر نرسد، اما نکته ای که هست، اینجا هم مثل دیگر بخش های عملیاتی، با کمبود نیرو رو به روست.
رئیس واحد نمک زدایی شماره 3 اهواز می گوید: واحدهایی که براساس ساختار اولیه باید به صورت 8 تا 10 نفر در آن فعال باشند، 4 تا 5 نفر در آن مشغولند. به نظر محدودیت نفر برای مجموعه های عملیاتی با حساسیت بالا، لازم است بیشترشود.
واحد نمک زدایی، دنیایی متنوع در درون خود دارد و این تنوع در تجهیزات و ادوات موجود در کارخانه به چشم می آیند. مخازن نگهداری نفت خام، پمپ های آب، مخازن ذخیره و مخلوط کننده محلول نمک، سیستم خلا و گازدهی برای حذف هوا و اکسیژن موجود در آب و مخازن، بخشی از این دنیای متنوع در کارخانه است که دیده می شود. اینها همه برای این است که نفت خام، فراورش و نمک زدایی شود.
نفت خام به خودی متشکل از ترکیبات هیدروکربنی و غیرهیدروکربنی است؛ از دلایل اصلی نمک زدایی نفت، وجود آب یا به عبارتی آب نمک است که این موضوع باعث مشکلات زیادی در ادامه فرایند می شود. در واقع در واحدهایی مشابه نمک زدایی اهواز 3، نفت خام طی عملیاتی ارزش افزوده بیشتری پیدا می کند و نمک موجود در نفت خام به حد زیادی کاهش می یابد.
انجام این فرایند حساس، دقت زیادی نیاز دارد. این فرایند را داخل یکی از مخازن نفت آسماری که حالا برای تعمیرات اساسی تخلیه شده است، می توان دید. از خطوط لوله قطور نفت وارد شده و با طی مسیر استوانه ای شکل در خط لوله به سمت بالای مخزن به سمت داخل آن روانه و در محوطه ای حلزونی شکلی، با جریانی ضربه ای، نمک از نفت جدا می شود.
این مخزن که ظرفیت 70 هزار بشکه ای دارد، به دلیل نشت کف آن در حال تعمیرات اساسی است و تیم های بازرسی در حال ارزیابی و تهیه گزارش از آن هستند.
به گفته دولتشاهی، نمک زدایی از نفت، ازسخت ترین بخش های کار از سرویس خارج کردن و به مدار آوردن تجهیزات در این دوره تعمیرات اساسی است که باید با نظارت دقیق و شرایط ایمن انجام شود.
کار تعطیل بردار نیست
امید جعفری که مسئول نوبت کاری شیفت است، سخت ترین بخش کار را استرس ناشی از حساسیت کار دانسته و می گوید: تمام فرایندها، حساس و با سختی همراهند. اینجا تمام بخش ها مثل زنجیره های متصل به هم هستند و در تلاش و پیوستگی با هم، خروجی مناسبی را که ارسال نفت خام با کیفیت به پالایشگاه تهران و اهواز است، شاهد هستیم.
او پای کار بودن در هر شرایط خاص و حساس، از جنگ گرفته تا گرما و بدی آب و هوا را گواهی بر اهمیت کار در صنعت نفت بیان می کند و می گوید: اینجا ما هیچ تعطیلی نداریم. صبح کاری، شب کاری، بی خوابی و استرس، بخش کوچکی از این سختی ها هستند.
جعفری این درخواست را دارد که با توجه به ماهیت متفاوت فعالیتی نیروهای عملیاتی، آیتم های متفاوتی برایشان درنظر گرفته شود تا انگیزه کارکنان نیز افزایش یابد.
مهدی نواصری، اپراتور بهره برداری واحد نمک زدایی اهواز 3، بخش سخت کار را تخلیه مواد شیمیایی، کار در ارتفاع بالای مخازن و مواردی از این دست برمی شمرد.
او از مشکلات ریوی خود و همکارانش که آن را ناشی از ماهیت کار می داند می گوید و ادامه می دهد: به واسطه کار در چنین فضایی حتی ممکن است حس بویایی خود را هم از دست بدهیم. محمد سبزعلی پور، از مهندسان برق کارخانه نم زدایی اهوزا 3 با آن که نوبت کارش نبوده، به دلیل مشکل ایجاد شده در بخش برق کارخانه به محل کار آمده است.
سبزعلی پور می گوید: حتی اگر تعطیل باشیم، در صورت لزوم پای کار هستیم. مثل شرایط امروز من که نوبت کارم نبود، اما لازم بود بیایم و آمدم.
وی ادامه می دهد: به هر حال کار فنی به خودی خود سخت است، اینجا گرما هم اضافه می شود. حساسیت کاری بسیار بالاست، اصلا نباید اجازه شات دان ( توقف کار) دهیم. کار ما همیشه در هر ساعت از شبانه روز حالت آماده باش است و تعطیلی در کار ما معنا ندارد.
تلاش نیروهای عملیاتی دیده شود
کارکنان عملیاتی با فعالیت طاقت فرسایی که انجام می دهند، توقع زیادی ندارند، تنها می خواهند شب بیداری ها، نوبت کاری ها و فعالیت شبانه روزی بدون تعطیل به چشم بیاید و تاثیر این کار متمایز از سایر نیروها را در دریافتی خود ببینند. افزون بر آن نیروهای عملیاتی پس از سال ها کار تازه وقتی نوبت به ارتقای سمت سازمانی خود می رسند، با توجه به فریز شدن گریدها، امکان بهره مندی از آن را ندارند. به این موارد باید سقف حقوق و مالیات را هم اضافه کرد که نیروهای باسابقه کار بالا را از دریافت حقوق اصلی خود محروم ساخته است. کارکنان عملیاتی درخواست دارند کارشان دیده شود و از خدمات رفاهی مشابه نیروهای ستادی برخوردار باشند.
اقدام های توسعه ای نمک زدایی اهواز 3
بنابر توضیحات دولتشاهی، رئیس کارخانه نمک زدایی اهواز 3، اقدام های توسعه ای مختلفی در برنامه این مجموعه قرار دارد که اجرای آن در بهبود، کیفیت و ظرفیت آن موثر خواهد بود.
از جمله توسعه 2 مخزن، همچنین اقدام های توسعه ای برای بخش های آسماری و بنگستان نیز در برنامه ریزی ها قرار دارد که با اجرای آنها از کاهش تولید نفت خام به ویژه در دوره تعمیرات اساسی جلوگیری خواهد کرد.
اقدام توسعه ای دیگر در برنامه این کارخانه، مربوط به تصفیه پساب ها در بخش آسماری و بنگستان است که بدون شک در جداسازی پساب همراه نفت موثر خواهد بود.
افزون بر این موارد، راه اندازی یک پکیج نمک گیر برقی تمهید و برنامه ریزی شده است که عملیاتی شدن آن در بهبود و افزایش ظرفیت تولید این کارخانه در بخش نفت آسماری تاثیر خواهد داشت.