روزنامه نگاری تخصصی صنعت نفت از زبان یک مطبوعاتی باسابقه
حضور میدانی برای کسب مهارت الزامی است
مشعل: لازمه فعالیت درعرصه خبر به عنوان خبرنگار، روحیه ای خاص می طلبد؛ روحیه ای با کنشگری بالا و کنجکاوی و پیگیری تا حصول نتیجه؛ البته اینها جدا از علاقه مندی و آگاهی از اصول ژورنالیزم و اشراف کامل به حوزه فعالیت است. امیردشتی، از فعالان حوزه رسانه و خبر است که با چنین روحیه ای، فعالیت خود را در این عرصه با ورود به صنعت نفت از سال 1388 آغاز کرده است.
خوش صحبت است و مطلع؛ با وجود 41 سال سن، وقتی پای صحبتش می نشینی، گویی دایره المعارفی پیش رویت قرارگرفته است؛ با مدرک کارشناسی مترجمی زبان انگلیسی و کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی (گرایش روزنامه نگاری) بیش از 16 سال است که در زمینه اطلاع رسانی در صنعت نفت و حوزه بین الملل آن تمرکز دارد.
به دلیل تسلط به زبان انگلیسی، در ابتدا به عنوان مترجم بخش بین الملل شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا) فعالیت خود را آغاز کرد و چندی بعد، دبیر همین گروه و پس از آن دبیر گروه نفت و همچنین مجلس و دولت بود و در نهایت از سال 1393 به مدت بیش از 10 سال دبیر تحریریه و سردبیری شانا را در کارنامه کاری خود تجربه کرد.
وی اکنون افزون بر تداوم همکاری با شانا برای نظارت بر گروه بین الملل و صفحه انگلیسی شانا، به دنبال علاقه مندی اش به تاریخ صنعت نفت، بویژه چگونگی شکل گیری روابط عمومی در صنعت نفت، مطالعاتی را در این زمینه آغاز کرده و با اداره انتشارات روابط عمومی وزارت نفت همکاری دارد.
به مناسبت گرامیداشت روزخبرنگار، با او که دورانی در حوزه اطلاع رسانی وزارت نفت مسئولیت داشته و سابقه حضور در نشست های بین المللی ازجمله سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی ای سی اف)، کمیسیون همکاری های اقتصادی ایران و روسیه را در کارنامه کاری اش دارد، گپ و گفتی داشته ایم که در ادامه می آید.
فعالیت رسانه ای را از چه زمانی شروع کردید؟
ورودم به عرصه خبر به سال 1388باز می گردد و دقیق تر بخواهید، به 20 اردیبهشت سال 1388 که با ترجمه انگلیسی به فارسی اخبار و گزارش های گروه بین الملل شانا آغاز شد.
علاقه مندی به رسانه و فعالیت های خبری به شانا، مربوط می شد یا عوامل دیگری هم دخالت داشت؟ می خواهم بدانم جرقه اولیه از کجا بوده است؟
از آنجا که پدرم به واسطه شغلش به زبان انگلیسی تسلط دارد و همواره پی گیر اخبار از بخش های مختلف خبری داخلی و خارجی بود، من هم به اخبار و پیگیری خبرهای سیاسی و اقتصادی علاقه مند شدم و به توصیه وی از همان دوران دانش آموزی و بعدها دانشجویی، زیرنویس های مربوط به شبکه های خبری انگلیسی زبان را پیگیری می کردم.
در دوران نوجوانی، حتی کتاب های انگلیسی همراه با سی دی های آموزشی را هم برایم تهیه و مرا به خواندن و گوش دادن آنها با هدف یادگیری ترغیب می کرد.
همین شیوه یادگیری سبب شد به پیگیری اخبار حوزه های سیاسی، اقتصادی واجتماعی روی آورم و هر روز به دایره واژگانی ام که نقشی بسیار مؤثر در ورودم به عرصه رسانه داشت، اضافه شود.
از نخستین تجربه کار رسانه ای خود بگویید؛ چطور بود؟
پیش ازحضور در شانا، تجربه کار مطبوعاتی چندانی بجز کارهای کلاسی و ترجمه های مطبوعاتی در دانشگاه نداشتم و متوجه این موضوع شدم که برای کار در رسانه، صرفا تسلط به زبان انگلیسی، کفایت نمی کند و اطلاع و آگاهی از خبر و رسانه، از الزام های فعالیت در این عرصه است؛ البته فعالیت در شانا به عنوان یک رسانه تخصصی در حوزه نفت و انرژی، وجه تمایز دیگری هم داشت و آن آشنایی و سپس اشراف به حوزه های مختلف صنعت نفت بود. بنابراین در حوزه بین الملل، افزون بر آگاهی از اصول روزنامه نگاری و خبرنویسی، آشنایی با بازارهای نفت و مفاهیم آن نیز ضروری بود.
ترجمه اخبار بین الملل و بعد ترجمه اخبار و تحولات حوزه اوپک و کشورهای عضو آن به صورت تخصصی، مسئولیتی بود که به عهده من گذاشته شد.
اوایل کارم که از کرج به تهران می آمدم، برای تسریع و سهولت در ترجمه خبرها و یادگیری بیشتر، پرینت خبرهای انگلیسی رسانه های خارجی را در طول مسیر و مترو، چند بار دوره و در ذهنم ترجمه می کردم.
ماه های نخست در محل کار، اخباری را که قرار بود ترجمه شود، روی صفحه نگه دارنده کاغذ (هولدر) قرار می دادم تا با خواندنش کار تایپ ترجمه را در فایل ورود انجام دهم.
با این رویه ترجمه خبر یا گزارش، زمان بر بود؛ اما امروز با تسلط بیشتر و در عین حال به مدد فناوری ، شیوه های ترجمه اخبار از روش سنتی خود فاصله گرفته و این کار بسیار سریع و به طورهمزمان در کامپیوتر یا لپ تاپ انجام می شود.
اخبار حوزه های مختلف بین الملل، بویژه اوپک و بازارهای نفت، حساسیت بالایی داشت، بویژه آنکه در پایگاه خبری رسمی وزارت نفت قرار بود منتشر شود و این حساسیت کار را دو چندان می کرد. اینجا بود که متوجه موضوع مهم تری شدم و آن اعتبار و اهمیت کاری است که در این مجموعه انجام می دهم.
بعد از ترجمه اخبار گروه بین الملل چه شد که به بخش داخلی شانا ورود کردید؟
همیشه حسب علاقه مندی، اخبار داخلی نفت را هم دنبال می کردم. یک بار از من خواسته شد برای پوشش خبری رویداد جایزه تعالی صنعت پتروشیمی به ماهشهر بروم. برای من که فعالیتی درحوزه اخبار داخلی نداشتم، سخت بود؛ اما با حمایت و راهنمایی همکارانم در آن زمان، این ماموریت انجام شد و این نخستین تجربه، بابی را برای ورود به حوزه داخلی باز کرد.
جالب اینکه کارت ورود به آن همایش را به یادگار نگه داشته ام.در حوزه بین الملل نیز تجربه گفت وگوی حضوری با عبدالله سالم البدری، دبیرکل پیشین اوپک، برایم به عنوان یک خاطره ثبت شده است.
مصاحبه، آن هم به زبان انگلیسی و با چنین مقام بین المللی؛ مصاحبه ای، کوتاه ؛ اما پراسترس بود.
با این مصاحبه وارد عرصه فعالیت میدانی در حوزه بین الملل هم شدید؟
بله. پس از مصاحبه با دبیرکل اوپک، متوجه شدم که شیوه و ترتیب پرسش ها باید کوتاه و مختصر باشد تا بتوان در آن زمان اندک و در حالت ایستاده، پاسخی کوتاه دریافت کرد.
با حضور درچند نشست وزارتی جی ای سی اف و نشست سران همین مجمع در تهران، این تجربه ادامه یافت و سپس به عنوان دبیر بین الملل و سپس دبیر گروه نفت و در نهایت به عنوان دبیر تحریریه و سردبیر شانا فعالیت خود را ادامه دادم که در مجموع 16 سال به طول انجامید، مسئولیت هایی که گاه شبانه روزی و بسیارسنگین بود؛ اما تجربه های ارزشمند و مطلوبی هم برایم داشت.
شانا، تخصصی ترین مرجع اطلاع رسانی در حوزه انرژی ایران است که دقت و سرعت انتشار اخبار صحیح در آن، یک اولویت مهم به شمار می آید و همین نکته مهم مسئولیت و سنگینی کار را در آن را دوچندان می کند.
چند سال دبیر تحریریه بودید؟ مسئولیت دبیری در تحریریه سخت بود؟
فکر کنم حدود 11 سال؛ البته دوستان با سابقه تر دیگری هستند که کار در شانا را پیش از من شروع کرده اند؛ اما شاید بتوان گفت دوره مسئولیتم به عنوان دبیر تحریریه در طول مدت کاری شانا تا این لحظه طولانی ترین بوده باشد.
در مقطعی، شاهد ظهور فصلی نو درعرصه فعالیت شانا بودیم. رسانه ها درحال حرکت به سمتی بودند که گریزی از ورود به تهیه محتواهایی به شکل مالتی مدیا نبود. فکر می کنم یکی از خاص ترین و سخت ترین دوران کاری ام در شانا، ورود عرصه شبکه های اجتماعی و پس از آن، مالتی مدیا به شانا بود.
با گذشت زمان و رشد فناری ، عرصه خبر و اطلاع رسانی هم دستخوش تغییرات و تحولات زیادی قرار گرفت و همین امر رقابت در حوزه خبر را متأثر از خود کرد، بویژه در مرجعی تخصصی مانند شانا که دقت و سرعت را باید چاشنی اصلی کار خود قرار داد.
خوشبختانه شانا امروز درعرصه اطلاع رسانی، همسو با تغییرات در این حوزه، گام های مؤثری برداشته است؛ فعالیت های این رسانه معتبر صنعت نفت، امروز درحدی است که 24 ساعت شبانه روز اخبار حوزه انرژی را به شکلی مطلوب پوشش می دهد. اگرهمسو با تغییرات زمان حرکت نکنیم، نتیجه ای جز درجا زدن و عقب ماندن از گردونه رقابت نخواهد داشت.
خاص ترین تجربه دوران کاری رسانه ای مربوط به چه زمانی است؟
به نظرم خاص ترین تجربه ها به حضورم در چند نشست وزارتی اوپک و اوپک پلاس در دبیرخانه و پوشش خبری این رویداد با تمام حاشیه های آن اختصاص دارد. زمینه حضور خبرنگاران شانا در نشست های اوپک از آنجا شروع شد که در اسفند 1396 وزارت امور خارجه وقت، سفر سه روزه ای که یکی از محورهای آن موضوع پروژه خط لوله گاز ایران- پاکستان بود، ترتیب داد. در این سفر از شانا هم به عنوان رسانه رسمی وزارت نفت دعوت شد و من به عنوان نماینده پایگاه خبری شانا به اسلام آباد و کراچی رفتم. فکر می کنم پس از این سفر بود که شرایط حضور خبرنگاران شانا برای پوشش خبری نشست های اوپک هموارتر شد؛ البته فکر کنم در دوره های قبل تر هم به صورت محدود، نمایندگانی از شانا در این نشست ها شرکت کرده بودند.
نخستین بار که برای پوشش خبری نشست اوپک به وین اتریش رفتم، با دنیای جدید اطلاع رسانی روبه رو شدم. پوشش خبری نشست اوپک برای خبرنگاران، به میزانی اهمیت وحساسیت داشت که برای کسب خبر در لابی و راهروهای اتاق محل اقامت وزیران ساعت ها منتظر می ماندند تا حتی دیدارهای لحظه ای هم از دست نرود.
براساس این تجربه، به همه خبرنگاران حوزه نفت توصیه می کنم که با حساسیت ها، وسواس ها، نحوه اطلاع رسانی، کسب خبر و...این حوزه آشنا شوند و حضور میدانی را تجربه کنند؛ موضوعی که نباید از نگاه و نظر مسئولان دور بماند.
توصیه شما به کسانی که علاقه مند به فعالیت در عرصه رسانه هستند، چیست؟
لازمه ورود به عرصه خبر، چه حوزه بین الملل و ترجمه اخبار مربوط به آن و چه اخبار داخلی، آشنایی با مفاهیم اولیه آن حوزه است. تخصص در هرحوزه خبری نیز درکنار دقت و سرعت، لازم است و این موضوع در حوزه انرژی، بخصوص صنعت نفت بسیار با اهمیت است.
افزون برمهارت حاصل از تجربه، تسلط به زبان انگلیسی نیز بسیار کارآمد خواهد بود و مجموعه این موارد، می تواند به افراد علاقه مند به فعالیت در حوزه خبر و رسانه، انگیزه مضاعفی بدهد.
خاطره ای از دوران کاری خود بگویید.
در عالم خبر و خبرنگاری، اتفاق های مختلف و متعددی رخ می دهد که برخی شیرین است و برخی تلخ؛ اما به هرحال در ذهن ثبت و ضبط می شوند و یادآوری آن تا مدت ها ممکن است موجب شادی یا نارحتی شود.
خاطره ای که به یاد دارم نه تلخ است و نه شیرین؛ اما سال هاست که در گوشه ذهنم جای گرفته و رخدادی را به من یادآوری می کند؛ مهار چاه 147 رگ سفید که به همت غیورمردان صنعت نفت انجام شد.
بعد از این رخداد، من به اتفاق یکی از دوستان عکاس از طرف شانا برای تهیه گزارش و اطلاع رسانی درباره این حادثه تلخ به منطقه عملیاتی رگ سفید در استان خوزستان اعزام شدیم و اگراشتباه نکنم 2 هفته ای را هم در آنجا بودیم. در آخرین روز حضور که قرار بود پس از پایان کار پوشش خبری فعالیت های آن روز در رگ سفید به اهواز برویم، هنگام عزیمت از مهمانسرا در امیدیه به سمت منطقه رگ سفید، برای خنک شدن لحظه ای سرم را از شیشه عقب خودرو بیرون بردم که ناگهان، عینکی که دنیای بیرون را با آن به صورت واقعی می دیدم، به بیرون و وسط جاده پرتاب شد.جاده امیدیه به سمت بندر دیلم، جاده ای بسیار خلوت بود، از این رو خوروهای عبوری با سرعت بسیار بالایی حرکت می کردند. راننده، خودرو را متوقف کرد تا عینکم را از وسط جاده بردارم. فکرش را هم نمی کردم که در آن لحظه خودرویی از آن جاده خلوت عبور کند؛ اما همه چیز در چشم به هم زدنی اتقاق افتاد؛ عینک را برداشتم و به سمت شانه خاکی جاده دویدم. هنوز پایم به شانه خاکی جاده نرسیده بود که برخوردی شدید در ناحیه پای راستم احساس کردم؛ برخورد ناشی ازسرعت بالای یک پژو پارس. در آن لحظه دردی احساس نکردم؛ اما با گذشت زمان، درد پا توام با ورم زیاد خودنمایی کرد و مجبور شدم هنگام رسیدن به منطقه رگ سفید، به بهداری بروم. کارکنان آنجا و اچ اس ای شرکت ملی حفاری و مناطق نفت خیز جنوب اقدام هایی را برای کاهش درد و پانسمان پایم انجام دادند؛ البته به این دلیل که کفش ایمنی پوشیده بودم، تنها بافت نرم پایم آسیب دید، وگرنه شکستگی حتمی بود.
با این حال از شدت درد، دیگر کاری نمی توانستم انجام بدهم و تا زمان برگشت به اهواز در کانکس نشسته بودم. وقتی به فرودگاه اهواز رسیدم، برای اینکه بتوانم سوار هواپیما شوم، مجبور شدم با کمک کارکنان فرودگاه و صندلی چرخ دار، به سمت باند فرودگاه بروم و با بالابر سوار هواپیما شوم.چند روز بعد از آن هم در سفر وزیر نفت وقت به منطقه رگ سفید برای خسته نباشید به عوامل مهار فوران و آتش چاه، با همان پای آسیب دیده لنگان لنگان به همراه عکاس برای پوشش خبری این مراسم به منطقه رگ سفید رفتم.
ما هم از مخاطبان نشریه «مشعل» هستید؟
نشریه «مشعل» از نشریات قدیمی صنعت نفت است که پیش از انقلاب اسلامی با عناوینی چون «نفت بین خودمان»، «آئینه»، «نامه صنعت نفت» و پس از انقلاب اسلامی در دوره ای «پیک نفت» چاپ می شد و در نهایت از دهه 70 شمسی تاکنون با نام «مشعل» تهیه و منتشر می شود.
این نشریه، با کارکرد کارکنانی مورد توجه است و بنده نیز در دوره ای برای صفحه بین الملل آن، گزارش هایی در حوزه نفت و انرژی های تجدیدپذیر ترجمه می کردم. اکنون که از کار خبر کمی فاصله گرفته ام، فرصتی پیش آمده تا یک فعالیت پژوهشی - تاریخی در بخش تاریخچه روابط عمومی و نشریات صنعت نفت انجام دهم. بنابر مطالعاتی که در این مدت داشتم، حساسیت این نشریه متعلق به کارکنان و خانواده صنعت نفت را بیشتر متوجه شده ام و امیدوارم در مسیری که پیش رو دارد، موفق باشد. معتقدم نشریه «مشعل» در کنار انتشار اخبار و تحولات صنعت نفت، خوب است که توجه بیشتری به حوزه های مربوط به خانواده و مسائل فرهنگی و هنری مرتبط با کارکنان داشته باشد.