نشست صمیمی با بانیان تولید خبر
در رسانه های تخصصی نفت نقش خبر بر تخته سیاه نفت
مشعل: در هیاهوی جهان پرحادثه، جایی میان واقعیت و تاریکی، کسی به قامت خبرنگار ایستاده است با دلی تپنده و قلمی بیدار؛ نه در پی شهرت است و نه از توفان دروغ هراسی دارد. واژه ها را چون سربازانی صادق به صف می کشد و با هر جمله، چراغی روشن در تاریکخانه بی خبری می افروزد؛ صدایش آرام است؛ اما قلمش فریاد می زند، نه از سر خشم که از روی تعهد. در اهمیت این حرفه، همین بس که یکی از روزهای تقویم روزمرگی ها، به آن ادای احترام کرده و 17 مرداد، به نام روز «خبرنگار» مزین شده است. به سراغ همتایان خود درشبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا)که مرجع تخصصی بازتاب و نشر اخبار انرژی در وزارت نفت و ماهنامه ایران پترولیوم است، رفتیم. در نشست صمیمی با آنها، این نگاهبانان واقعیت و صداقت از تجربه های تلخ و شیرین شان گفتندکه بماند به یادگار برای عاشقان حرفه خبرنگاری.
خبرنگاران، نه تنها روایتگر وقایع هستند؛ بلکه نگاهبان حقیقت اند؛ گاه در پشت میزشان به دنبال صدای فراموش شده ای می گردند و گاه در دل گرمای ۵۰ درجه، میان حرارت و آتش، روایتگر بی کسی و مقاومت اند.
خبرنگاری یعنی امین آدم ها بودن
الهه باقری، خبرنگار ماهنامه ایران پترولیوم با چهره ای همیشه خندان، درباره این حرفه و چگونگی ورودش به این عرصه می گوید: از سال ۱۳۸۶ با کانون پرورش فکری وارد عرصه خبر شدم. بماند که از ابتدا عشق به نوشتن داشتم و برای دل خودم، چیزهایی می نوشتم. تمام تمرکزم هم در این سال ها، اجتماعی نویسی بود و آن چیزی که مرا در سال ۱۳۹۳ به نشریه «مشعل» کشاند، همین بود؛ چرا که همیشه نگاه ویژه ای داشتم به کسانی که در اطراف تأسیسات نفتی زندگی و کار می کنند و علاقه مند بودم که از آنان بنویسم. در هر موضوعی که به نفت مربوط می شد، حساسیت خاصی داشتم و می خواستم یک جایی از این تمدن نفت باشم. مدتی از محیط نفت دور شدم؛ اما دوباره به عنوان خبرنگار به ایران پترولیوم برگشتم تا هر آنچه را در چنته دارم، برای این حوزه به کار گیرم.
وی با شوق از حضورش در مناطق نفتی می گوید: اولین بار که به این مناطق نفتی رفتم، گمان کردم تصاویر آنجا را در ناخودآگاه ذهنم دارم، بی آنکه قبلا عکسی ازآن دیده باشم، حتی بو و هوای آنجا برایم خوشایند بود. همه اینها باعث شد تا الان در قالب خبرنگار حوزه صنعت نفت باقی بمانم. بارها تصمیم گرفتم از این حرفه بروم؛ اما با هر سوژه ای که به دستم می رسد، پشیمان می شوم و می مانم. به همین دلیل به کسانی که علاقه ورود به این حرفه دارند، می گویم اعتیاد به خبر اجتناب ناپذیر است، پس با عشق وارد شوید.
باقری، با گلایه از اخبار جعلی که متأسفانه با فضای مجازی در حال گسترش است، به خبرنگاران توصیه می کند: بهتر است تحولاتی در عرصه خبر ایجاد شود تا شبیه کالاهای موزه ای نشویم؛ اما با اطلاعات درست و به کارگیری صحیح تکنولوژی. خبرنگاری با همه خستگی هایش، دردسرهایش و بی پولی هایش، به نوعی رازدار و امین همه سوژه ها و صاحبان آن است؛ چرا که وقتی می گوییم خبرنگاریم، هر آنچه در دل نهفته دارند، به زبان می آورند و این حس، بسیار شیرین و زیباست.
از کتابخوانی تا خبرنگاری
مژگان فرجی، خبرنگار حوزه گاز شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا) هم در این نشست صمیمی، درباره نخستین جرقه های ورودش به حرفه خبرنگاری می گوید: رشته تحصیلی من روزنامه نگاری بود و برای یکی از دروس دانشگاهی باید گزارش می نوشتیم. یک گزارش میدانی تهیه کردم که خیلی مورد استقبال استادم قرار گرفت. اینجا بود که به تشویق او، وارد حرفه خبرنگاری در روزنامه همشهری شدم. آنجا یک ستون در صفحه حوادث به من محول شد، بدون اینکه شماره تماسی به من داده یا فرد خاصی برای مصاحبه معرفی شود. یکه و تنها کار را در دست گرفتم و رسیده به اینجا که در حال حاضر بیش از ۲۰ سال است همچنان با عشق به عنوان خبرنگار قلم می زنم؛ البته وقتی به دوران کودکی برمی گردم، سرچشمه این کار را در آنجا می بینم؛ زمانی که فضای مجازی و دستگاه الکترونیک الان نبود و کتاب و کتابخوانی مد بود و همه، کتاب هایی را که خوانده بودند، به هم قرض می دادند.
از فرجی، درباره حال وهوای کار خبری در حوزه نفت و انرژی می پرسم که می گوید: ابتدا، از کار در این حوزه تخصصی و سخت، استرس داشتم، اینکه نکند اشتباهی در کارم پیش بیاید و نتوانم از عهده کار برآیم؛ اما خوشبختانه با تیم حرفه ای که در شانا دیدم، سریع کار را در دست گرفتم و بسرعت جا افتادم؛ اما در کل، کار خبرنگاری در کشور ما، محدودیت های بسیاری دارد و همین باعث می شود فشار زیادی به خبرنگار وارد شود. به همین دلیل به نسل جوان که می خواهد پا به این عرصه بگذارد، توصیه می کنم با عشق وارد شود، نه به امید درآمد و کار آسان.
نبود امنیت شغلی، پاشنه آشیل خبرنگاری
امیر افتخاری پور، خبرنگار حوزه نفت شانا هم مهمان دیگر ما در این نشست است که به گفته خودش، ۳ سالی است به عنوان خبرنگار در حوزه نفت شانا فعالیت می کند. درباره میزان علاقه اش به این حرفه و اینکه آیا به جوانان دیگر توصیه می کند، می پرسم که با لبخندی بر لب می گوید: در حرفه خبرنگاری، دوست داشتن و عشق به این کار حرف اول را می زند، بخصوص اگر خبرنگار صنعت نفت باشی، باید برای تهیه خبر، دل به گرمای سوزان مناطق نفتی بزنی و بوی نفت، گاز و دود را به جان بخری؛ اما خوبی این کار آن است که اطلاعات بالایی از حوزه نفت و استخراج آن و خیلی موارد دیگر به دست می آوری. همه ما در کتاب و مجله درباره این طلای سیاه چیزهایی خوانده و شنیده بودیم؛ اما در این حوزه به صورت حرفه ای آن را درک می کنی و می بینی. این خبرنگار حوزه نفت، درباره مشکلات حرفه خبرنگاری خاطرنشان می کند: درآمد کم و نداشتن امنیت شغلی، شاخصه این حرفه است، از این رو به نسل جوانی که می خواهد وارد این عرصه شود، تأکید می کنم که اگر به دنبال درآمد بالاست، اصلاً پا به این عرصه نگذارد و فقط اگر عشق و علاقه بسیار دارد، پاشنه کفش را ور بکشد و با بالابردن آستانه تحمل، وارد این حرفه شود.
نبض خبرنگار با عشق می تپد
به سراغ نگین سلیمیان، جوان ترین خبرنگار حوزه پتروشیمی شانا که در این نشست صمیمی ما را همراهی کرد، می روم و از او هم درباره حرفه خبرنگاری و چالش های آن می پرسم که می گوید: از همان دوران مدرسه، علاقه زیادی به نوشتن داشتم و به نوعی دست به قلم بودم تا آنجا که اطرافیان به نویسندگی تشویقم می کردند. در دبیرستان وارد رشته ریاضی شدم و در دانشگاه، رشته مهندسی شیمی را دنبال کردم و تا حدودی از فضای نویسندگی دور شدم؛ اما ازآنجاکه قسمت من با نوشتن گره خورده بود، به صورت خیلی اتفاقی در دوره خبرنگاری ایسنا شرکت و کارآموزی کردم تا اینکه به صورت کارآموز وارد عرصه صنعت نفت شدم و تا امروز کار خبر در حوزه پتروشیمی را ادامه می دهم.وی به خاطره اولین روزهای کاری اش در شانا اشاره می کند و می گوید: همان ماه اول، مرا یکه و تنها به بازدید از تأسیسات نفتی فرستادند. فرض کنید بدون هیچ پیش زمینه فکری، وارد یکی از میادین تحت مدیریت شرکت مناطق نفت خیز جنوب شدم، باید هم مصاحبه می گرفتم و هم عکس تهیه می کردم. اینها خیلی برایم جذاب بود و باعث شد کارم را با انگیزه بیشتری ادامه دهم. اولین گزارشم هم که با تیتر «نبض اقتصادی در بیابان های نفتی» منتشر شد، خیلی ذوق کردم و علاقه ام به این حرفه دوچندان شد؛ اما این حرفه، چالش ها و مشکلات خود را دارد و اینکه نتوانی همه واقعیت را به مخاطب برسانی، کمی آزاردهنده است؛ اما باید شرایط را پذیرفت. امیدوارم زحماتی که خبرنگاران می کشند، بیشتر دیده شود.
تلاش های میدانی سفیران خبر شرکت گاز استان خراسان جنوبی در قاب رسانه می درخشد
در مسیر خدمت ملی
مشعل: در مناطق کمتر برخوردار و دور از مرکز، جایی که پروژه های عمرانی و خدمات رسانی با چالش های متعدد روبه روست، نقش خبرنگاران روابط عمومی از اطلاع رسانی صرف فراتر رفته و به عنصر کلیدی در مستندسازی واقعیت های میدانی بدل می شود. در این میان، عارف موحد، خبرنگار روابط عمومی شرکت گاز خراسان جنوبی، در سال های اخیر، نقشی مؤثر در پوشش خبری، روایت سازی و تبیین زوایای انسانی و فنی پروژه های این شرکت ایفا کرده است.
او با نگاهی دغدغه مند، روایتگر تلاش های متخصصان، نیروهای فنی و کارکنان عملیاتی شرکت گاز بوده و نقش قابل توجهی در شفاف سازی خدمات ارائه شده به مردم، تقویت سرمایه اجتماعی سازمان و ارتقای جایگاه روابط عمومی در سطح ملی داشته است.
از علاقه مندی تا حرفه مندی
مسیر حرفه ای این خبرنگار از علاقه ای ساده به نگارش و نوشتن در سال های کودکی آغاز شد؛ علاقه ای که با فعالیت در روزنامه دیواری های مدرسه و زنگ های انشا شکل گرفت و به مرور با مشاهده مستندهای «روایت فتح» شهید آوینی، به دغدغه ای جدی اجتماعی و فرهنگی در روایت بدل شد.
در دوران دانشگاه، او با راه اندازی نخستین پایگاه اطلاع رسانی هنرهای نمایشی خراسان جنوبی و فعالیت در حوزه اطلاع رسانی تئاتر، وارد فضای رسانه شد و تجربه های اولیه را در تولید محتوای تخصصی کسب کرد. این مسیر سرانجام در سال ۱۳۹۶ با ورود به روابط عمومی شرکت گاز استان خراسان جنوبی، ابعادی تازه به خود گرفت و ترکیب تجربه رسانه ای با مأموریت های راهبردی سازمان در حوزه انرژی آغاز شد.
مستندسازی گازرسانی روستایی در قاب رسانه
در کارنامه رسانه ای او، حضور در پروژه های گازرسانی به روستاهای مرزی و محروم استان، یکی از پررنگ ترین بخش هاست. روایت تحول زندگی در مناطقی که سال ها از زیرساخت های اولیه انرژی بی بهره بودند، برای او یک مأموریت خبری صرف نبوده، بلکه تجربه ای انسانی و اجتماعی از تحقق و توسعه عدالت اجتماعی در مناطق دورافتاده روستایی و مرزی است.
وی با اشاره به تجربه میدانی خود در یکی از مناطق مرزی استان می گوید: روزی که مشعل گاز در آن روستا روشن شد، پیرمردی با اشک گفت: حتی در رؤیاهایم چنین روزی را برای نوه هایم ندیده بودم. این صحنه برای من بیش از یک گزارش خبری، ثبت یک رویداد تاریخی بود.
نقش آفرینی در سرمای زمستان
زمستان ۱۴۰۱ یکی از پرچالش ترین دوره های کاری شرکت گاز خراسان جنوبی بود. افت بی سابقه فشار گاز در خطوط انتقال شرقی و شمال شرق کشور، شرایط اضطراری را به وجود آورد که مدیریت هوشمندانه، هماهنگی دقیق عملیاتی و تصمیم گیری های فنی را می طلبید. یکی از دشوارترین تصمیم ها، قطع موقت گاز برخی صنایع به منظور تأمین پایدار گاز خانگی بود.
خبرنگار روابط عمومی با همراهی تیم های عملیاتی و بازدیدهای میدانی، ضمن بازتاب دقیق اقدام های فنی، تلاش کرد صدای هر دو سوی این بحران یعنی دغدغه مندی تولیدکنندگان صنعتی و تعهد بی وقفه کارکنان شرکت گاز مبنی بر گرم ماندان خانه های مشترکان را به طور منصفانه منتقل کند. این دوره، نمونه ای کم نظیر از کار میدانی رسانه ای در دل بحران بود که با ثبت منسجم آن، به سندی از توانمندی مدیریتی استان در حوزه انرژی بدل شد.
ثبت پروژه راهبردی نهبندان
در مرداد ۱۴۰۲ پروژه بزرگ گازرسانی از دشتک زابل تا نهبندان به بهره برداری رسید؛ طرحی که به لحاظ جغرافیایی و فنی از اهمیت زیادی برخوردار بود. این پروژه در شرایط آب و هوایی بسیار سخت و دمای بالا اجرا شد و حتی در روز افتتاح، گرمای شدید سبب اختلال در تجهیزات فنی و تصویربرداری شد.
با وجود چالش های شدید محیطی، واحد اطلاع رسانی شرکت گاز استان با همکاری خبرنگاران ستادی، با استفاده از امکانات موجود و تلاش خستگی ناپذیر، موفق به پوشش کامل خبری و تصویری پروژه شد. از نگاه خبرنگار پروژه، این لحظه فقط یک افتتاح رسمی نبود، بلکه تجلی اراده سازمانی و روحیه عملیاتی در سخت ترین شرایط اقلیمی بود.
تحلیلگری فراتر از بازتاب خبر
او معتقد است در دوران کنونی، خبرنگار باید از یک بازتاب دهنده صرف اطلاعات به تحلیل گر و روایتگر تبدیل شود. بر این باور است که در عصر اطلاعات، خبرنگاری تنها زمانی اثربخش خواهد بود که با تفکر انتقادی، مهارت روایت، سواد رسانه ای و درک عمیق از بسترهای اجتماعی و اقتصادی همراه باشد.
خبرنگار روابط عمومی، در کنار مسئولیت اطلاع رسانی درباره خدمات، پروژه ها و دستاوردهای سازمان، وظیفه ای فراتر را نیز بر دوش دارد؛ او باید آن بخش از واقعیت را روایت کند که در سکوت پروژه ها و میان انبوه داده های رسمی، کمتر دیده می شود؛نه صرفاً آنچه در معرض دید همگان است. صداقت در بیان، تحلیل عمیق و نگاه انسانی به تلاش ها و چالش ها، سه ضلعی کلیدی برای اثرگذاری روایتگر درون سازمانی است؛ کسی که پلی میان عملکردهای فنی و فهم عمومی از مأموریت سازمان می شود.
پیشگیری از فرسودگی در دل تکرار
برای حفظ پویایی حرفه ای و جلوگیری از یکنواختی کاری، وی به صورت موازی در حوزه طراحی گرافیک فعالیت داشته و بخشی از زمان خود را به یادگیری فناوری های نوین از جمله هوش مصنوعی اختصاص داده است. این تنوع حرفه ای، نه تنها موجب تقویت خروجی های رسانه ای شده، بلکه باعث شده تا او با نگاهی دقیق تر به روندهای رسانه ای نگاه کند و در مواجهه با نیازهای چندرسانه ای، توانمندتر عمل کند.
مسئولیت چندوجهی خبرنگار روابط عمومی
او تأکید می کند که خبرنگاری روابط عمومی، رسالتی فراتر از تولید محتوا و انتشار خبر دارد. این نقش، نوعی میانجی گری ارتباطی میان خدمات فنی سازمان و مخاطبان جامعه است؛ جایی که صدای تلاشگران گمنام در بخش های فنی، عملیاتی و پشتیبانی، به زبان رسانه ترجمه می شود.
خبرنگار روابط عمومی در قلب عملیات و درک عمیق از ساختار درونی سازمان، می تواند پلی باشد میان عملکردهای فنی و درک عمومی؛ با روایتی متعهد، انسانی و منسجم که فراتر از آمار و گزارش رسمی، تصویر واقعی سازمان را ارائه می دهد.
روایتگری در مسیر تاریخ سازی
بی تردید، بخشی از انسجام، شفافیت و تأثیرگذاری فعالیت های رسانه ای شرکت گاز خراسان جنوبی، حاصل هدایت فکری و همراهی مستمر مدیر روابط عمومی مجموعه است که با نگاه راهبردی، بستر رشد خبرنگاری متعهد و روایتگر را در درون سازمان فراهم کرده اند. در پایان این گفت وگو، موحد خبرنگار شرکت گاز خراسان جنوبی با نگاه به آینده می گوید: در شرکت گاز، تنها انرژی منتقل نمی شود؛ بلکه آینده ای بهتر و تاریخ توسعه کشور ساخته می شود؛ افتخار می کنم که راوی بخشی از این مسیر هستم.