برنامه های ضربتی برای افزایش تولید
اقدام های کوتاه مدت که در مقطع یک ساله برای افزایش تولید نفت خام کشور در دستور کار وزارت نفت دولت چهاردهم قرار گرفت، بازگردانی توان تولید میادین موجود از طریق اجرای طرح های نگهداشت توان تولید بود که با اقدام های مربوط به تعمیر چاه های موجود و اسیدکاری، مشبک کاری و تزریق حلال به چاه های دارای افت تولید و تسریع در پروژه های تعریف شده نگهداشت توان تولید با حفاری چاه های جدید در میادین توسعه یافته همراه بود.
اقدام های 4 ساله برای افزایش تولید و صادرات نفت
از جمله برنامه های مربوط به اقدام های بلندمدت که مقطع زمانی چهار ساله برای آن در نظر گرفته شده است، دستیابی به افزایش تولید بیش از ۴۰۰ هزار بشکه در روز نسبت به افت تولید طبیعی میادین است. در این زمینه تکمیل فعالیت های اجرایی قراردادهای IPC در دست اجرای 12 میدان نفتی و طرح نگهداشت افزایش تولید شامل افزایش تولید از قراردادهای مربوط به توسعه میادین نفتی مشترک یاران 15 هزار بشکه در روز، سهراب 15 هزار بشکه در روز و لایه نفتی پارس جنوبی17 هزار بشکه در روز، آبان و پایدار غرب پنج هزار بشکه در روز و میادین سپهر و جفیر70 هزار بشکه در روز، شادگان 55 هزار بشکه در روز، کوپال 30 هزار بشکه در روز، چشمه خوش، دالپری و پایدار شرق 50 هزار بشکه در روز با هدف افزایش توان تولید نهایی به حدود 257 هزار بشکه در روز و افزایش تولید حدود 150 هزار بشکه در روز از محل اجرای کامل طرح های نگهداشت و افزایش توان تولید نفت در دستور کار خواهد بود. همچنین دستیابی به افزایش تولید بیش از 250هزار بشکه در روز نسبت به تولید اولیه با تنفیذ قراردادهای توسعه و بهره برداری هشت میدان نفتی، از دیگر برنامه های تمهید شده است. این هدف گذاری شامل افزایش تولید با تنفیذ قراردادها و انجام عملیات اجرایی قراردادهای مربوط به میادین نفتی مشترک آزادگان 175 هزار بشکه در روز، چنگوله 30 هزار بشکه در روز و آذر 21 هزار بشکه در روز و میادین بند کرخه 5 هزار بشکه در روز، سومار، سامان و دلاوران 9 هزار بشکه در روز و مسجدسلیمان 9 هزار بشکه در روز با هدف دست یابی به افزایش تولید نهایی حدود 700 هزار بشکه در روز با سرمایه گذاری 15 میلیارد دلاری است.
قراردادهای جدید 14 مخزن نفتی
دستیابی به افزایش تولید بیش از ۶۰۰ هزار بشکه در روز نسبت به تولید اولیه با انعقاد قراردادهای جدید برای توسعه و بهره برداری ۱۴ مخزن نفتی شامل افزایش تولید از میادین نفتی مشترک یادآوران 50 هزار بشکه در روز، دهلران و دانان 11 هزار بشکه در روز، اسفندیار چهار هزار بشکه در روز، میادین مخازن آبتیمور، منصوری و اهواز 210 هزار بشکه در روز، مارون آسماری و بنگستان 150 هزار بشکه در روز، گچساران 80هزار بشکه در روز، بی بی حکیمه 30 هزار بشکه در روز، سوسنگرد 35 هزار بشکه در روز، دارخوین 20هزار بشکه در روز و ابوذر 15 هزار بشکه در روز با هدف افزایش توان تولید نهایی به حدود 870 هزار بشکه در روز با سرمایه گذاری حدود 25 میلیارد دلار، از دیگر اقدام های برنامه ریزی شده است.
اجرای طرح بازسازی و نوسازی تاسیسات روزمینی با برآورد سرمایه گذاری 17.5 میلیارد دلار، از دیگر برنامه هایی است که محسن پاک نژاد در برنامه خود به آن اشاره کرده است. ناگفته نماند که با توجه به قدمت بالا و عمر زیاد تاسیسات موجود صنعت نفت، به منظور افزایش پایداری تولید نفت خام و ارتقای سطح ایمنی و عملکرد این تاسیسات، نیاز است که طرح های مربوط به نوسازی، بهینه سازی و تعمیرات تاسیسات موجود در خشکی و دریا تعریف و اجرایی شود.
سرمایه گذاری توسعه و نگهداشت تولید نفت و گاز
از نیازهای اصلی صنعت نفت برای توسعه و نگهداشت تولید نفت و گاز، موضوع سرمایه گذاری است. شرکت ملی نفت ایران به منظور اجرای طرح های توسعه ای و نگهداشت تولید در میادین نفتی و گازی طی حدود هشت سال آینده نیازمند حدود 124 میلیارد دلار منابع مالی است که تامین این حجم از منابع را از طرق مختلف از جمله منابع داخلی، بازار پول و سرمایه، صندوق توسعه ملی، قراردادهای سرمایه گذاری و... در دستور کار قرار دارد.
به منظور اجرای به موقع طرح ها ضروری است تا پایان دولت چهاردهم حدود 80 میلیارد دلار در این بخش سرمایه گذاری شود که وزارت نفت بنا دارد آن را از منابع داخلی، قرارداد سرمایه گذاری آی پی سی، قراردادهای سرمایه گذاری بیع متقابل EPC/F و همچنین صندوق توسعه ملی تامین کند.
بدون شک شتاب گیری روند توسعه و تولید از میادین نفت و گاز کشور، در درجه اول نیازمند افزایش انعقاد قراردادها و واگذاری طرح های توسعه ای بالادستی و انجام اقدام های اساسی است که محسن پاک نژاد به آن اشاره کرده و شامل اعمال بهبودهای لازم در قوانین و مقررات حاکم به منظور تسهیل فرایند واگذاری قراردادها، کاهش زمان دوره مذاکرات قراردادها از طریق چابک سازی ساختار شرکت ملی نفت ایران و تلاش برای کاهش زمان صدور مجوزها از سوی نهادهای ذی ربط و افزایش جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی از طریق جذاب تر کردن سرمایه گذاری در بالادستی، نسبت به دیگر بخش های اقتصاد است.
در همین زمینه وزارت نفت در رویدادی بیش از ۲۰۰ فرصت سرمایه گذاری و تأمین مالی در حوزه جمع آوری گازهای مشعل، ساخت واحدهای فراورشی سریع الاحداث، احداث ایستگاه های تقویت فشار گاز، پروژه های آب سازی، احداث خطوط لوله و مخازن ذخیره سازی نفت خام، طرح توپکرانی هوشمند، تولید و انتقال برق، طرح های بهینه سازی و پشتیبانی را ارائه کرد و افزون بر آن در همسویی سایر ارکان حاکمیت با وزارت نفت، اقدام های مهمی همچون اصلاح شیوه نامه ها، افزایش نرخ بازدهی، تنوع شیوه های تأمین مالی و تغییر نوع تعامل با سرمایه گذاران، افزون بر ایجاد افقی تازه برای توسعه بالادست صنعت نفت در دستور کار قرار گرفت تا طلیعه مسیری نوین برای همکاری و پیوند حداکثری وزارت نفت دولت چهاردهم با سرمایه گذاران داخلی و خارجی باشد.
افزایش درآمد ایران از محل صادرات
در برنامه محسن پاک نژاد، وزیر نفت همچنین بر ضرورت افزایش صادرات نفت در قالب افزایش همکاری با کشورهای هدف، از جمله کشورهای همسایه اشاره شده است که براین اساس شرکت ملی نفت ایران ماموریت داشته در کنار گسترش دیپلماسی و افزایش همکاری با کشورهای هدف یاد شده و جذب سرمایه برای توسعه میادین نفتی و گازی کشور، موضوع افزایش صادرات نفت و فراورده را نیز پیگیری کند. آمارهای اوپک نشان می دهد درآمد ایران از محل صادرات نفت در سال ۲۰۲۴، ۱۴ درصد افزایش یافته است.
بر اساس آمارهای منتشرشده در شصتمین شماره بولتن آماری سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، ایران با نزدیک به ۱۴ درصد رشد درآمدهای حاصل از صادرات نفت در سال ۲۰۲۴، عنوان بیشترین افزایش درآمد نفتی در میان اعضای این سازمان را به خود اختصاص داده است.
پس از ایران، ونزوئلا بهترین عملکرد را به لحاظ افزایش درآمدهای نفتی به خود اختصاص داده و از ۱۳ میلیارد و ۸۸ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ به ۱۸ میلیارد و ۳۷۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
نکته جالب توجه اینکه تنها چهار عضو اوپک در سال ۲۰۲۴ به عملکرد مثبت در زمینه افزایش درآمدهای نفتی دست یافته اند و به غیر از ایران و ونزوئلا، نیجریه با رشد یک میلیارد دلاری و گینه استوایی با رشد خفیف ۳۹میلیون دلاری در رتبه های بعدی قرار دارند. این در حالی است که درآمد اعضای اوپک از محل صادرات نفت، در مجموع 4 درصد کاهش یافته و از ۶۷۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ به حدود ۶۵۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
در این میان درآمدهای نفتی عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۴ میلیارد دلار کاهش یافته و به ۲۲۳ میلیارد دلار رسیده است. کویت نیز افت ۹ میلیارد دلاری را تجربه کرده و در این سال نزدیک به ۶۹ میلیارد دلار درآمد نفتی داشته است.
در همین زمینه محسن پاک نژاد با تأکید بر تداوم صادرات نفت ایران اعلام کرده است: وزارت نفت در مواجهه با تحریم ها و احتمال فعال سازی مکانیسم ماشه، برنامه ریزی های لازم را دارد.