دستاوردهایی که در پالایشگاه گاز سرخون و قشم رقم خورد
ثروت آفرینی در کرانه خلیج فارس
مهناز محمدی: شرکت پالایش گاز سرخون و قشم به عنوان یکی از پالایشگاه های گازی کشور با فراورش گاز طبیعی، استحصال میعانات گازی و تولید گاز مایع، بخشی از نیازهای انرژی پاک در جنوب کشور را تامین و با به کارگیری فناوری های مناسب می کوشد با تولید پایدار، خوداتکایی صنعت کشور و رعایت الزام های بهداشت، ایمنی و محیط زیست، انتظارهای ذی نفعان را برآورده کند. این پالایشگاه سال گذشته به رکوردهایی چشمگیر در بخش تولید دست یافت، ضمن آنکه در حمایت از تولید داخل و صیانت از محیط زیست نیز، دستاوردهایی قابل توجه داشته است؛ به گونه ای که در بخش محیط زیست، ثبت نخستین پروژه CDM صنعت گاز در سازمان ملل برای جمع آوری گازهای ارسالی به مشعل به وسیله پالایشگاه گاز سرخون و قشم انجام شد. این گزارش مروری است بر مهم ترین دستاوردهای این پالایشگاه که از نظرتان می گذرد.
شرکت پالایش گاز سرخون و قشم در سال 1357 به منظور تامین بخشی از نیازهای انرژی در استان های هرمزگان و کرمان، همچنین تولید مطلوب گاز طبیعی برای مصارف صنعتی، تجاری و خانگی در جنوب و جنوب شرقی کشور تاسیس شد. این پالایشگاه فعالیت های خود را در بخش پالایش گاز و فراورش مایعات گازی سرخون در منطقه بندرعباس و حوزه گازی گورزین در جزیره قشم آغاز کرد. در حال حاضر ظرفیت تولید گاز طبیعی این پالایشگاه 17 میلیون متر مکعب در روز، ظرفیت تولید میعانات گازی 11 هزار بشکه در روز و ظرفیت تولید پروپان و بوتان 90 تن در روز است.
ریسک پذیری بسیار بالا
زمستان سال گذشته که کشور سرمای کم سابقه ای را تجربه کرد، اقدام های اثرگذاری در برخی از پالایشگاه های گاز صورت گرفت که از جمله این پالایشگاه ها می توان به پالایشگاه سرخون و قشم اشاره کرد. به گفته محمدرضا جولایی، مدیر هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ایران، برخی اقدام ها در جهت تامین گاز به ویژه در فصل سرد زمستان با ریسک بسیار بالایی همراه است، اما مجموع این تلاش ها سبب شد حتی یک مترمکعب گاز برای تزریق به شبکه سراسری از دست نرود، همچنین با وجود برخی مشکلات و موانع ناشی از تحریم، شرکت پالایش گاز سرخون و قشم با استفاده از نیروهای متخصص توانست از موانع و مشکلات فرارو به خوبی عبور کند و به اهداف خود در زمینه افزایش تولید پایدار و تامین انرژی مورد نیاز کشور دست یابد.
یکی از اهداف این شرکت، استفاده از نیروهای متخصص و جوانان خلاق و نخبه در انجام فعالیت ها بوده و در مسیر تحقق این هدف، گام های ارزشمندی برداشته شده است. شرکت پالایش گاز سرخون و قشم توانسته است در جنوب کشور و در کرانه خلیج همیشه فارس با توجه به توانمندی های موجود و تحمل شرایط آب و هوا به ویژه گرمای طاقت فرسای جغرافیای منطقه، گاز مورد نیاز بخش های خانگی، صنایع، تجاری و دیگر مراکز را با موفقیت تأمین کند.
افزایش تولید گاز
بخش قابل توجهی از گاز این پالایشگاه از میدان سرخون در بندرعباس تامین می شود. با توجه به روند نزولی تولید از مخزن سرخون، بازنگری و به روزرسانی و مطالعات این مخزن در دستور کار شرکت بهره برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی و راهکارهای پایداری تولید و نگهداشت پالایشگاه نیز بنابر مطالعات انجام شده، در دستور کار شرکت قرار گرفته است. بر این اساس در سال های گذشته، پس از محاسبات و بررسی های فنی و مهندسی و دریافت مجوزهای لازم، تست کاهش فشار عملیاتی تا ۴۵ بار انجام شد. با توجه به روند فزاینده کاهش تولید تا حدود ۳.۵ میلیون مترمکعب در روز، سناریوی تزریق گاز به خط سرخون - نیروگاه بندرعباس با هماهنگی و همکاری مراجع ذی ربط به مدت ۷۲ ساعت به صورت عملی انجام و تست و نتایج به دست آمده علمی و فنی، همچنین بررسی و تجزیه و تحلیل و در پایان، راهکارهای تزریق به خط یادشده و مصرف گاز کم فشار پالایشگاه نهایی شد. با انجام این تست در مدت زمان یک ماه، تولید گاز تا ۲ میلیون مترمکعب در روز و سایر محصولات پالایشگاه از جمله NGL و LPG به ترتیب ۳۵ و ۳۸ درصد افزایش یافت. همسو با تأمین بخشی از نیازهای انرژی کشور و مصرف گاز طبیعی به عنوان سوخت دوستدار محیط زیست و مناسب برای مصارف صنعتی و خانگی در استان های هرمزگان و کرمان، پالایشگاه گاز سرخون و قشم، تنها پالایشگاه گاز جنوب کشور و استان هرمزگان و نماد تعالی و استمرار تولید شرکت ملی گاز ایران در این منطقه از کشور است.
راهبردهای محوری و اثرگذار
پالایشگاه گاز سرخون و قشم در اجرای برنامه های مورد نظر راهبردهایی را در نظر گرفته است که از آن جمله می توان به استمرار تولید کمی و کیفی و حفظ قابلیت اطمینان و آماده به کار بودن تجهیزات، توسعه و بهبود مدیریت اچ اس ای با تاکید بر ارتقای سطح فرهنگ اچ اس ای اشاره کرد.
یکی از اقدام های اثر گذاری که در این پالایشگاه صورت گرفته، خودکفایی در ساخت قطعات توربین گازی است که با همت متخصصان این شرکت و با همکاری سازندگان داخلی، پروژه های عظیمی برای نخستین بار در سطح ملی و در بخش ساخت و تولید تجهیزات تاسیسات پالایشگاه گاز سرخون و قشم انجام شده است. بومی سازی قطعات کلیدی تنها شامل توربین کمپرسورها و توربوژنراتورها نبوده و بیش از ۴۰۰ قلم از اقلام حساس مربوط به الکتروپمپ ها، الکتروفن ها، کمپرسورهای هوا و... را که ساخت بعضی از آنها، از سال های پیش آغاز شده بود، با شتاب و افزایش کمی و کیفی در دستور کار قرار داده است.در این زمینه برخی ابتکارها به وقوع پیوسته که با چنین اقدام ها و ابتکارهایی، صرفه جویی مالی چشمگیری در صنعت نفت و گاز کشور از سوی متخصصان و کارشناسان توانمند داخلی در شرکت پالایش گاز سرخون و قشم انجام شده است.
ساخت بیش از ۲۸۵۰ قطعه توربین راستون
ساخت بیش از ۲۸۵۰ قطعه توربین راستون در این مجموعه، از دیگر فعالیت هایی است که در جهت خودکفایی در ساخت تجهیزات مربوط به صنعت گاز می توان اشاره کرد. این مجموعه پالایشگاهی برای رفع معضلات و مشکلات ناشی از تحریم ها، بیش از ۱۴۰ قلم شامل ۲ هزار و ۸۵۰ قطعه توربین راستون را ساخته که میزان قابل ملاحظه ای صرفه جویی مالی به همراه داشته است.
از سرویس خارج کردن واحد شیرین سازی گاز و جایگزین کردن ماده جاذب H2S، تزریق آب همراه گاز به سازند چاه، کاهش فشار عملیاتی پالایشگاه با تخلیه طبیعی، پیگیری سناریوی استفاده از گاز کم فشار تولیدی پالایشگاه و پیگیری فشارپذیری خط ۲۲ اینچ تا فشار ۶۰۰ پام، از جمله اقدام هایی است که در سال های گذشته در این پالایشگاه صورت گرفته است.
سازوکار توسعه تمیز
ثبت نخستین پروژه CDM صنعت گاز در سازمان ملل برای جمع آوری گازهای ارسالی به مشعل که از سوی این پالایشگاه تهیه شده است، اقدام دیگری است که از سوی کارکنان تلاشگر این مجموعه پالایشگاهی در کشور رقم خورده است. CDM به سازوکار توسعه تمیز (Clean Development Mechanism) اشاره دارد و در واقع یکی از سازوکارهای قابل انعطاف است که در پروتکل کیوتو تعریف شده است. کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و اجرای طرح های کاهش انتشار کربن (CER) بخشی از این سازوکار است.
با توجه به این که این پروژه بر اساس شرح فعالیت جمع آوری گازهای ارسالی به فلر پالایشگاه گاز سرخون و قشم در حین اجرای پروژه طراحی و توسعه یافته و به تایید سازمان ملل رسیده است، این نخستین متدولوژی کشور و خاورمیانه در جمع آوری گازهای ارسالی به فلر بوده که کاملا بومی است و در پروژه های جمع آوری گازهای ارسالی به فلر دیگر پالایشگاه ها نیز کاربرد دارد. اجرای این طرح دارای مزایای اقتصادی و زیست محیطی بی شماری برای پالایشگاه ها و مناطق اطراف آن است و به بهینه سازی منابع و جلوگیری از هدررفت سوخت نیز کمک می کند.
با اجرای این پروژه از سوختن 3،14 میلیون مترمکعب در سال و 1800 مترمکعب در ساعت گاز شیرین در فلر پالایشگاه جلوگیری که منجر به دریافت سالانه 48 هزار گواهی کاهش دی اکسیدکربن از سازمان ملل متحد و فروش آن در بازارهای جهانی می شود. بر اساس اعلام مسئولان، با اجرای این طرح، به دلیل کاهش سوزاندن گازهای مازاد در فلر پالایشگاه ها، آلودگی هوای سایت پروژه و مناطق اطراف کاهش یافته که جایگزینی گاز بازیافتی با سوخت های مایع در شبکه مصرف، کاهش آلودگی های زیست محیطی، افزایش میزان تولید گاز و افزایش درآمد پالایشگاه ها را به دنبال خواهد داشت.
اجرا و ثبت این پروژه تحت سازوکار توسعه پاک منجر به کاهش 37 درصدی انتشار آلایندگی از پالایشگاه گاز سرخون و قشم نسبت به سناریوی پایه می شود که نشان از کاهش بیش از 25 درصدی مازاد بر تعهدات پالایشگاه گاز سرخون و قشم است و می تواند این مازاد را در بازارهای بین المللی یا به جای تعهدات دیگر مجتمع های شرکت ملی گاز ایران عرضه کند.
تعمیرات اساسی با تکیه بر توان داخل
از جمله اقدام های مهم پالایشگاه های کشور، انجام تعمیرات اساسی است که این موضوع پشتیبان پایداری و توسعه تولید پالایشگاه ها به شمار می آید. افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات واحدهای مختلف تاسیسات پالایشگاه گاز سرخون و قشم به جهت تولید پایدار گاز طبیعی، ایمن، پاک و استاندارد، از جمله ماموریت ها و سیاست های اصلی این شرکت به شمار می آید. با شروع به موقع و سریع دستورکارهای تعمیرات اساسی سالیانه، تعمیرات اساسی این پالایشگاه از ابتدای سال جاری آغاز شده است. در پالایشگاه گاز سرخون و قشم شاهد بلوغ فنی و برنامه ریزی دقیق متخصصان،کارشناسان و کارکنان توانمند و باتجربه در تعمیرات اساسی تجهیزات در حفظ و استمرار تولید هستیم و این فعالیت های مهم در کمترین بازه زمانی و با رعایت دستورعمل ها و ضوابط ایمنی و بهداشتی، با دقت خاصی در این شرکت صورت می گیرد.
دریافت گواهینامه زیست محیطی
رعایت دستورعمل های مربوط به اچ اس ای و حفظ محیط زیست، از دیگر اقدام هایی است که در پالایشگاه گاز سرخون و قشم به طور دقیق و منظم صورت می گیرد. بر این اساس این شرکت سال گذشته موفق به دریافت «گواهینامه عدم آلایندگی» شد. 15 درصد از كل اعتبارات مصوب شرکت پالایش گاز سرخون و قشم درسال های گذشته به فعالیت های زیست محیطی اختصاص داده شده است.شبکه پالایشگاهی در بالادست صنعت گاز کشور، همواره نقشی بی بدیل را در تامین این انرژی ارزشمند ایفا کرده است؛ کارکنان این بخش از صنعت گاز با تحمل شرایط سخت جغرافیایی در همه فصول سال تلاش کرده اند نقطه ای از کشور که خطوط سراسری گاز از آنجا عبور کرده است، دچار کمبود نشود و این مهم با همدلی از جنس با هم بودن در همه پالایشگاه های گاز کشور از جمله سرخون و قشم محقق شده است.