سیاست راهبردی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، ایجاد ظرفیت های جدید پالایشی در این صنعت است
آدیش و سیراف کانون های جدید پالایش
مشعل: بنا بر سیاست های کلان وزارت نفت و به تبع آن شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران به عنوان یکی از بازوهای مهم این صنعت در تولید انواع فراورده نفتی، افزایش ظرفیت پالایش فراورده های راهبردی همچون بنزین، گازوئیل، گاز مایع(ال پی جی) به یکی از الزام های مهم تبدیل شده است. پاسخ به نیاز روزافزون این گونه فراورده ها و ضرورت حرکت به سمت خوداتکایی در این مسیر، موجب شده تا صنعت پالایش کشور نیز با دیدگاهی متمرکزتر از گذشته به این مهم بپردازد و افزایش ظرفیت پالایش فراورده های نفتی را در کنار ارتقای کیفیت محصول، کانون توجه قرار دهد که لازمه دستیابی به چنین هدفی، توسعه پالایشگاه های موجود و ساخت پتروپالایشگاه هایی در قد و قواره های مختلف است؛ موضوعی که با بازنگری در وزارت نفت دولت چهاردهم، از آن به عنوان اولویتی مهم یاد می شود و در این مسیر نیز با اجرای طرح های پالایشی همچون آدیش و پیشگامان سیراف، گام های عملی برداشته شده است؛ طرح هایی که می توانند تا حدی پاسخگوی نیاز کشور به فراورده های راهبردی همچون بنزین باشند.
بر اساس سیاست های کلی صنعت پالایش،برنامه های توسعه ای آن به این گونه است که طی سه تا چهار سال آینده، ظرفیت پالایشی کشور۱.۵ برابر کنونی شود و این امیدواری نیز وجود دارد که با سرمایه گذاری مناسب در این حوزه، ظرفیت تولید نفت خام و میعانات گازی پالایشگاه ها که اکنون نزدیک به ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه است، به دست کم 3 میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز برسد تا بتوان با تولید انواع فراورده نفتی، به نیازهای داخلی با نگاه به صادرات پاسخ داد.
240 هزار بشکه افزایش ظرفیت
یکی از راهبردی ترین سیاست هایی که شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی بر آن متمرکز شده و تلاش می کند با هدف افزایش ظرفیت پالایش، در کنار طرح های توسعه ای آن را به ثمر برساند، ساخت پالایشگاه های کوچک(مینی ریفاینری) است؛ پالایشگاه هایی با ظرفیت5 هزار تا50 هزار بشکه و پتروپالایشگاه هایی با ظرفیت 150 تا 300 هزار بشکه که گاه ساخت برخی از آنها شروع شده و از پیشرفت فیزیکی خوبی نیز برخوردارند، مثل پیشگامان سیراف و فاز اول آدیش جنوبی که با بهره برداری از آنها، ظرفیت پالایشی کشور240 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت.
۶۰ هزار بشکه افزایش ظرفیت پالایشی با آدیش جنوبی
پالایشگاه میعانات گازی آدیش جنوبی در منطقه پارس جنوبی (سایت ۲ کنگان) بین فازهای ۱۳ و ۱۹ قرار گرفته و به صورت EPCC از سوی بخش خصوصی اجرا می شود. این پروژه بخشی از طرح فراگیر پالایشی سیراف است که اگرچه پروژه های دیگر آن هنوز در مراحل اجرایی قرار نگرفته اند؛ اما با وجود تاخیر در اجرا به مراحل قابل قبولی رسیده اند. طبق پیش بینی ها خوراک پالایشگاه آدیش جنوبی روزانه ۶۰ هزار بشکه میعانات گازی خواهد بود که عمده فراورده های تولیدی آن در فاز نخست ۳۹ هزار بشکه نفتا، 3هزار بشکه ال پی جی، 3 هزار بشکه نفت سفید و 14 هزار و 800 بشکه گازوئیل است. فاز نخست این پروژه شامل احداث واحد سی دی یو و ال پی جی و همه تأسیسات جانبی پالایشگاه بوده و نفتا، ال پی جی و گازوئیل در این فاز تولید خواهد شد؛ با تکمیل و اجرایی شدن فاز دوم پروژه هم این فراورده ها طی مراحل تصفیه، استاندارد یورو ۵ را خواهند داشت.
نفتای تولیدی در این پالایشگاه، یا به عنوان خوراک واحدهای پتروشیمی مصرف می شود یا به تولید بنزین در پالایشگاه های دیگر اختصاص می یابد. محمدصادق عظیمی فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران، فروردین امسال در جریان بازدید از پروژه های پالایشی، با اعلام پیشرفت ۹۳ درصدی پالایشگاه آدیش جنوبی از برنامه ریزی برای بهره برداری از این پالایشگاه در نیمه نخست امسال خبر داد. وی با تاکید بر رفع موانع و تسریع در اجرای آدیش جنوبی اظهار کرد: امیدوارم با هم افزایی ایجاد شده میان دولت و بخش خصوصی، در سال «سرمایه گذاری برای تولید» گامی مؤثر در مسیر افزایش ظرفیت پالایشی و توسعه صنعت پالایش کشور برداشته شود. علیرضا آرمان مقدم، معاون اجرایی مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران هم با اشاره به پیشرفت فیزیکی پالایشگاه آدیش جنوبی گفت: انتظار داریم در نیمه اول سال ۱۴۰۴ این پروژه به بهره برداری برسد و ظرفیت پالایشی ما را تا ۶۰ هزار بشکه در روز افزایش دهد.
پیشگامان سیراف به بهار 1405 می رسد
یکی دیگر از پروژه های مهم پالایشی که پیشرفت خوبی دارد و در دستور کار رسیدگی و سرعت بخشی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران قرار گرفته، پیشگامان سیراف است که محصولات آن افزون بر حوزه پالایش، در صنعت پتروشیمی هم کاربرد دارد. پروژه پیشگامان سیراف، یکی از مجموعه پروژه های پالایشی است که در سال های اخیر به دلیل نبود سرمایه گذاری مناسب، با تاخیر روبه رو بوده است.
در برنامه هفتم توسعه کشور مقرر شده است، طرح هایی که نیازمند سرمایه اندک و دارای پیشرفت قابل توجهی هستند، رسیدگی و تکمیل شوند تا اهداف این برنامه تحقق یابد. بر همین اساس، طرح هایی مانند پروژه پیشگامان سیراف، جاوید انرژی و مهر خلیج فارس در دستور کار جدی پیگیری قرار گرفته اند.
این پروژه، یکی از بزرگ ترین پالایشگاه های میعانات گازی ایران است که با هدف فراوری میعانات گازی و تولید محصولات پتروشیمی و پالایشی در منطقه کنگان (سیراف) در حال اجراست. این پالایشگاه، ظرفیت فراوری سالانه ۶۰ هزار بشکه میعانات گازی را دارد و محصولات اصلی آن شامل بنزین، نفت سفید، نفت گاز و ال پی جی می شود.
البته این شرکت، قراردادی پژوهشی با موضوع مطالعات مهندسی و ارائه دانش فنی واحد «CRU/CCR» را با پژوهشگاه صنعت نفت به امضا رسانده است. آن طور که بهروز قدیمی، رئیس شرکت توسعه پالایشی پیشگامان سیراف در مراسم امضای این قرارداد اعلام کرد، این مجموعه به طور جدی به دنبال داخلی سازی واحد تولید آروماتیک ها ( BTX ) است. آروماتیک ها شامل سه ترکیب بنزن، تولوئن و زایلن است که سه ماده پایه صنعت پتروشیمی به شمار می آیند. به گفته وی، این شرکت قصد دارد با همکاری پژوهشگاه صنعت نفت برای اولین بار این واحد را عملیاتی کند.
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران نیز ، طی بازدید از پروژه پالایشی آدیش جنوبی در فروردین امسال، در جریان روند پیشرفت طرح پالایشی پیشگامان سیراف نیز قرار گرفت.
محمدصادق عظیمی فر با اشاره به لزوم تسریع در روند اجرایی امور گفت: باید با برنامه ریزی دقیق و هماهنگی میان نهادها، موانع پیش روی بهره برداری زودهنگام از پالایشگاه میعانات گازی سیراف بسرعت برطرف شود. وی چندی قبل با اشاره به موضوع ناترازی بنزین در کشور گفت: اعلام آمادگی پالایشگاه آدیش جنوبی و پیشگامان سیراف برای احداث واحد بنزین سازی، نقطه قوتی برای تکمیل این پروژه ها خواهد بود و انتظار می رود با راه اندازی این واحد جدید، پالایشگاه آدیش جنوبی در یک سال آینده توانایی تولید بنزین را که نقشی مهم در تأمین نیازهای داخلی دارد، داشته باشد.
پیشرفت فیزیکی پروژه پتروپالایشگاه پیشگامان سیراف به بیش از ۶۲ درصد رسیده و پیش بینی می شود فاز نخست این پروژه تا نیمه نخست سال آینده (1405) به بهره برداری برسد.
نکته قابل توجه درباره اولویت گذاری 2 پروژه آدیش جنوبی و پیشگامان سیراف و چند پروژه پالایشی دیگر این است که می توانند سهمی تعیین کننده در افزایش ظرفیت بنزین تولیدی کشور داشته باشند.