با تلاش های بی وقفه کارکنان صنعت گاز ایران از زنجیره تامین تا توزیع رقم خورد
تعبیر یک رویای شیرین
تامین پایدار سوخت زمستانی مردم در اوج اقتدار
مهناز محمدی | اقتدار این روزهای صنعت نفت ایران در مقابله با موج سرما و تامین گاز بخش های بخش های مختلف و موردنیاز کشور، حاصل فعالیت های مستمر و بدون وقفه تلاشگران صنعت گاز ایران در زنجیره تامین تا توزیع این سوخت پاک است؛ تلاشی که بی هیچ وقفه ای در سراسر کشور صورت می گیرد. همزیستی«برد - برد» 20 پالایشگاه گازی ، 94 تاسیسات تقویت فشار ، دو هزارو 213 مرکز تقلیل فشار گاز و تجهیزات درکنارکارکنان متعهد و متخصص این صنعت که راهبری آن را به عهده دارند، نشانگر اوج فعالیت و اقتدار صنعت گاز، برای تامین انرژی مورد نیاز مردم درجای جای کشور است. به گفته محمدرضا جولایی ، مدیر هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ، تعهدات روزانه تحویل گاز از سوی وزارت نفت ۸۴۵ میلیون مترمکعب است. هم اکنون این میزان، با توان حداکثری به ۸۶۵ میلیون مترمکعب گاز شیرین رسیده است، حال آن که در کشور روزانه بیش از یک میلیارد مترمکعب گاز غنی تولید می شود.
چگونگی استفاده از حامل های انرژی و شیوه عرضه آن ، در برنامه ها و روند توسعه کشورنقش اساسی دارد. یکی از منابع مهم تأمین کننده انرژی ایران گاز طبیعی است . به یقین در سده بیست ویکم میلادی ، گاز، نقشی مهم و فزاینده خواهد داشت . تداوم رشد اقتصاد جهانی، نیازمند منابع انرژی است و مطالعات مختلف نشان می دهد منابع هیدروكربوری تا سال 2050 همچنان به عنوان عمده ترین منابع تامین انرژی جهان باقی خواهند ماند. بررسی روند این منابع و توزیع جغرافیایی آنها نشان می دهد تا افق 2025 میلادی تنها پنج كشور حوزه خلیج فارس شامل ایران، عربستان سعودی، كویت، عراق و امارات به عنوان عمده ترین تولیدكنندگان نفت و كشورهای ایران، روسیه، قطر، عربستان سعودی و امارات پنج تولید كننده اصلی گاز خواهند بود.
دومین دارنده ذخایر گازی جهان
بر اساس اعلام سازمان کشورهای صادر کننده نفت(اوپک)، ایران دومین ذخایر بزرگ اثبات شده گازی در جهان را در اختیار دارد و سطح ذخایر آن در سال 2022 برابر با 33.98 تریلیون مترمکعب بوده است. ذخایر گازی ایران به حدی است که تا آینده قابل پیش بینی ، تقاضای مصارف داخلی و صادرات را تأمین می کند. بر اساس اعلام کارشناسان، تولید سالانه گاز ایران در افق ۱۴۲۰ به ۵۰۰ میلیارد مترمکعب می رسد که در بخش های مختلف نیروگاهی، صنایع و خانگی به مصرف می رسد.
سرمایه گذاری های صورت گرفته در بخش گازرسانی، افزایش تولید گاز در کشور و بهره مندی 96 درصد جمعیت ایران از شبکه گاز، مهم ترین موارد توسعه صنعت گاز در ایران به شمار می آیند. این توسعه با استفاده از منابع ایجاد شده از محل صرفه جویی در سوخت مایع، همچنین افزایش ظرفیت تولید گاز کشور، شتاب بیشتری به خود گرفته است. از سوی دیگر، وجود بیش از 40 هزار و 219 كیلومتر خط لوله و94 ایستگاه تقویت فشار گاز، صنعت انتقال گاز ایران را در رتبه نخست آسیا و خاورمیانه و رتبه چهارم در جهان پس از کشورهای آمریکا، روسیه و کانادا قرارداده است. ثبت رکورد های جدید انتقال گاز در کشور با انتقال ۸۶۷ میلیون مترمکعب گاز در روز جمعه 28 دی ماه و تحویل آن به شبکه سراسری از جمله ظرفیت های انتقال گاز در ایران به شمار می آید که این اقدام با توجه به فعالیت های زیرساختی و تلاش کارکنان صنعت گاز در این بخش صورت گرفته است .
22 میلیون مترمکعب تولید بیشتر از برنامه تکلیفی
تولید گاز کشور درحالی رکورد های روزانه خود را جا به جا می کند که مصرف آن، همواره در ترازوی بالای تولید قرارگرفته وشرکت ملی گاز ایران برای تامین گاز مورد نیاز مشترکان خود اقدام های اثر بخشی را اجرا کرده است. به گفته سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، ۸۵۰ میلیون مترمکعب تکلیف برای تزریق گاز شیرین به شبکه در زمستان امسال به عهده شرکت ملی گاز ایران بود، حال آنکه امسال در برخی روزها، رکورد تزریق گاز به شبکه با تولید ۸۷۲ میلیون مترمکعب گاز شکسته شد.
وی با تأکید بر اینکه با اقدام های انجام شده در شبکه انتقال گاز و استفاده از توربوکمپرسورها از حبس ۵۰ میلیون مترمکعب گاز جلوگیری شده است، افزود: با وجود محدودیت منابع مالی، شرکت ملی گاز ایران اقدام هایی فراتر از وظایف خود انجام داده که از جمله می توان به صدور مجوزهایی برای ذخیره سازی گاز در گنبدهای نمکی، ابلاغ تکمیل خط نهم سراسری، اختصاص ۱.۲ هزار میلیارد تومان به ایجاد ظرفیت انرژی های تجدیدپذیر، ایجاد بازار بهینه سازی مصرف و تدوین اطلس بهینه سازی مصرف اشاره کرد.
به گفته توکلی ، سه شاخص در انتقال و پالایشگاه های گاز کشور وجود دارد شامل قابلیت اطمینان، قابلیت دسترسی و قابلیت به کارگیری که در دولت چهاردهم همگی این شاخص ها افزایشی بوده است.
برنامه های جدید در افزایش تولید
طبق اعلام مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، این شرکت برنامه های جدیدی در حوزه انرژی و افزایش تولید گاز در دستور کار قرارداده است، آنگونه که با مجموعه اقدام هایی که امسال برای افزایش تولید گاز انجام شد، رکوردهای بی سابقه ای در انتقال روزانه آن رقم خورد.
به گفته توکلی ، هرچند موضوع ناترازی انرژی در سال های گذشته نیز در محافل مختلف مورد بحث قرار گرفته بود، اما امسال برای نخستین بار توجه تمام طرف های ذی نفع را جلب کرد و اهمیت آن به خوبی درک شد.
ثبت رکوردهای جدید تولید در ۱۴۰۳
مقدار انتقال گاز هم اکنون به ۸۷۶ میلیون مترمکعب در روز رسیده و با توجه به پذیرش ریسک مهندسی در تعمیرات اساسی تلاش های انجام شده ،ظرفیت انتقال گاز را به طور قابل توجه افزایش داده است.
به گفته توکلی، مجموعه اقدام هایی که امسال برای افزایش تولید گاز انجام شد، انتقال آن را به رکوردهای بی سابقه ای در روز رساند و با وجود بروز پدیده ای به نام توده هوای سرد اسکاندیناوی در ابتدای آبان که تأثیر آن بر ۱۱ استان شمالی کشور بود، شرایط به گونه ای پیش رفت که مشکلات کمتری ایجاد شد. این موفقیت ها نشان دهنده همکاری و تلاش های مستمر در زمینه مدیریت منابع انرژی کشور است.
برنامه ریزی برای اجرای طرح ملی همیار گاز در کشور، پویش ۲ درجه کمتر، پویش صرفه جویی ۱۰ درصدی به کمک صنایع بزرگ کشور، تولید و پخش برنامه های متنوع آموزشی با همکاری صداوسیما، تبلیغات محیطی، همراهی ائمه جمعه و جماعات، تقویت بورس انرژی و همراهی مردم با وجود چالش های موجود، اقدام های مختلف در زمینه مدیریت مصرف انرژی بود که وضعیت فعلی شبکه گازرسانی را نسبت به پارسال پایدارتر کرد.
افزایش 2/1 میلیارد مترمکعب تزریق گاز
بیش از 70درصد گاز کشور در زمان حاضر از پارس جنوبی تأمین می شود؛ از مجموع گازی که روزانه به شبکه سراسری تزریق می شود، حدود 600میلیون مترمکعب در مجتمع گازی پارس جنوبی تولید می شود. این مجتمع 700 هزار بشکه در روز میعانات گازی و 20 هزار تن گاز مایع، 1500 تن گوگرد و نزدیک به 5 تا 6 هزار تن اتان تولید می کند و این اعداد نشان دهنده نقش بالای مجتمع گازی پارس جنوبی در زنجیره تامین انرژی مورد نیاز کشور است. طبق اعلام مدیرهماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ایران، گاز تولیدی پارس جنوبی، معادل 3.5 میلیون بشکه نفت خام است.13پالایشگاه گازی در قالب 22 فاز در پارس جنوبی وجود دارد که تأمین قطعات آنها با فناوری خاص و های تکی که دارد، پیچیدگی های خاص خود را دارد؛ این قطعات اغلب از داخل کشور تأمین می شود و پیمانکاران متعدد داخلی در حال فعالیت هستند.
از ابتدای تأسیس این شرکت در سال 1377 تا ۲۸ مهر۱۴۰۳ بیش از ۲ هزار و ۱۲۶ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در پالایشگاه های این مجتمع فرآورش شده که این موضوع نشان از اهمیت راهبردی این شرکت در توسعه بخش های مختلف کشور است. پارسال به همت ارتش ۲۰ هزار نفری شرکت مجتمع گاز پارس جنوبی، بیش از ۱۹۶ میلیارد مترمکعب گاز شیرین در سراسر پالایشگاه های این مجتمع تولید شد، ضمن آنکه در هشت ماه گذشته حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب گاز از سوی این مجتمع به خطوط سراسری تحویل شده که در مقایسه با هشت ماه ابتدایی پارسال 2/1 میلیارد مترمکعب افزایش تزریق به خطوط اصلی را نشان می دهد.
توسعه ظرفیت انتقال گاز
از آنجا که بیش از 70درصد گاز مصرفی کشور از پارس جنوبی تامین می شود، توسعه ظرفیت انتقال گاز، مانع از حبس گاز در این میدان مشترک شد و ایران توانست گاز بیشتری نسبت به قطر برداشت کند. همچنین این ظرفیت، تولید پایدار از این میدان مشترک را فراهم کرد. این مهم باعث شد با اینکه اکنون 96درصد از جمعیت ایران تحت پوشش شبکه گاز قرار دارند و اهداف اصلی برای توسعه این صنعت محقق شده است، اما همچنان توسعه گازرسانی به ویژه در بخش های مختلف ادامه یابد و لحظه ای متوقف نشود.
انتقال ایمن بدون لحظه ای توقف
انتقال ایمن ، پاک و پایدارگاز به مبادی مصرف همواره یکی از مهم ترین دغدغه های مسئولان در صنعت گاز ایران به شمار می آید که با توجه به ظرفیت های موجود در این بخش متناسب با اهداف تعیین شده صورت می گیرد. بر این اساس می توان به وجود مناطق ده گانه عملیات انتقال گاز در ایران به عنوان برگ برنده ای در توسعه این صنعت اشاره کرد که توان عملیاتی خود را به افزایش ظرفیت انتقال گاز کشور از طریق بهره برداری از تأسیسات جدید، بهینه سازی شبکه موجود انتقال گاز و استقرار سیستم های پشتیبانی در حوزه های مختلف معطوف داشته است. از سوی دیگر با توجه به حجم فعالیت های گازرسانی در کشور منطقه 11 عملیات انتقال گاز در محدوده خدمت رسانی به شرق کشور در حوزه استان سیستان و بلوچستان در حال شکل گیری است که این موضوع نشان از اهمیت توسعه صنعت گاز در کشور دارد .
متنوع سازی در سبد انرژی
رویای شیرین سوخت پاک در خانه های مردم ایران و صنایع در حالی گرمابخش این روزهای سرد زمستان است که این سوخت پاک 72 درصد از سبد انرژی کشور را تامین می کند. با توجه به مصرف 74 درصدی گاز در بخش های خانگی و تجاری، لزوم ایجاد تنوع در سبد سوختی کشور بیش از پیش احساس می شود، زیرا این صنعت در دستیابی به اهداف مورد نظر در این بخش فراتر از ظرفیت های موجود عمل کرده واز هیچ کوششی دریغ نکرده است.