جکت بلال از نمای نزدیک
اگر بخواهیم مشخصات و اطلاعات دقیق تری از این جکت دریایی را که 100 درصد آن از سوی متخصصان ایرانی ساخته شده است، با هم مرور کنیم: سازه آهنی غول پیکری بیش از 3 هزار تن وزن دارد که با سرمایه گذاری ۱۶ میلیون دلاری ساخته شده است. در واقع با نصب این سازه غول پیکر در دریا، آمادگی برای حفاری دریایی در موقعیت مرزی میدان بلال با قطر فراهم می شود. فعالیت مهمی که یک میلیون و ۳۰ هزارنفر-ساعت کار بی حادثه را در کارنامه کاری خود دارد.
اگر به عکس کنار صفحه دقت کنید، این سازه با توجه به ارتفاع 75 متری به صورت خوابیده و افقی ساخته شده است تا برای آب اندازی آن در موقعیت مخزن بلال باید به شکل عمود درآید؛ بنابراین امکان ساخت آن به شکل عمودی روی زمین وجود ندارد و بعد از ساخت یک سری پایه تحت عنوان سدل (ساپورت)، سازه روی آن قرار گرفته و کارساخت آغاز می شود. همزمان که عملیات بارگیری آغاز می شود، تجهیزات خاص (بوژی های حامل) که در آن حوالی به چشم می آیند، برای جابه جایی و سپس بارگیری وارد عمل شدند تا جکت، آماده انتقال به محل نصب درمیدان گازی شود. جکت با بوژی ها در دو حرکت، یکی از موقعیت محل ساخت تا مقابل اسکله با فاصله زیاد و دوم حرکت از آنجا به سمت اسکله را سپری می کند. آنچه در این عملیات به چشم می آید، سدل هایی است که نقش نگه دارنده دارد و در همان ابتدای عملیات باز نمی شود و تا آخرین لحظه که قرار است دکل به روی شناور یا بارج منتقل شود، این اقدام دنبال می شود. بوژی ها وارد شناور می شوند وجکت را روی ساپورت یا نگه دارنده ها قرار می دهند. وقتی نصب شد تقریبا یک هفته تا ۱۰ روز عملیات جوشکاری روی شناور یا مهاربندی می شود.
اهمیت این سازه چیست؟
بگذارید مروری گذرا داشته باشیم که اصلا این سازه چه اهمیتی دارد. آنچه ما همیشه از یک سکوی دریایی می بینیم، عرشه و سکوی تولیدی است؛ در حالی که این عرشه روی چهار پایه نصب شده است. در واقع این جکت پایه استقرار دکل است. سازه ها از یک الگو تبعیت می کنند و در واقع کاربرد آن بستری برای قرارگرفتن دکل و شروع عملیات حفاری است و پس از اتمام عملیات حفاری بستری برای استقرارسکوی تولیدی است. آنگونه که احسان محمدی، مجری طرح توسعه میدان مشترک گازی بلال به خبرنگارمشعل می گوید: در پارس جنوبی بیش از۴۰ جکت و سازه سکو وجود دارد که طراحی آنها با توجه به مشخصات میدان، عمق آب، تعداد چاه و دیگر فاکتورها اصلاح می شود. آنچه در سازه دریایی میدان گازی بلال مشاهده می شود، یک جکت ۱۵حفره ای است. از هریک از حفره ها قرار است یک چاه زده شود. وقتی به حالت عمود درآید، دکل حفاری روی هر کدام از حفره ها قرارمی گیرد تا شاهد آغازعملیات حفاری باشیم.
محمدی درباره اهمیت این سازه می گوید که شاید از نظر ارزش دلاری یا ریالی جکت، کوچک ترین بسته کاری یک طرح باشد، اما از اهمیت پروژه نمی کاهد، زیرا پیش نیاز تمام فعالیت هاست. تا زمانی که نصب نشود، امکان عملیات حفاری وجود ندارد. در واقع اگر بسته کاری عملیات حفاری، از نظر ریالی یا دلاری۲۰ برابر جکت هم باشد، بدون آن نمی تواند عملیاتی را انجام دهد. اتمام این سازه، به سایر فعالیت ها این نوید را می دهد که آماده نصب باشند.
اشتغال قابل توجه
بد نیست بدانیم در کل عملیات ساخت و بارگیری این سازه حداقل اشتغال مستقیم ۲۰۰ نفری را شاهد بودیم که در فاصله زمانی 10 ماه تا دو سال برای انجام این عملیات مشغول هستند. در زمان حضور ما برای عملیات بارگیری نیز تعداد حاضران برای عملیات ۲۰۰ نفر تخمین زده می شود.
توسعه مخزن بلال
میدان بلال از دو بخش نفتی و گازی تشکیل شده است که بهره برداری از بخش نفتی آن را شرکت نفت فلات قاره ایران انجام می دهد و توسعه بخش گازی میدان نیز با شرکت نفت و گاز پارس است. با توسعه کامل میدان گازی بلال، روزانه 2. 14 میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید گاز ایران افزوده می شود که معادل مصرف سردترین استان کشور در فصل زمستان است.
میدان گازی بلال در محدوده ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی میدان پارس جنوبی، روی خط مرزی مشترک ایران و قطر واقع شده است. ابتدا قرار بود توسعه این میدان را شرکت های خارجی انجام دهند که با توجه به تحریم ها کار را رها کردند. پس از آن قرارداد واگذاری توسعه میدان بلال با هدف برداشت روزانه ۵۰۰ میلیون فوت مکعب گاز و ۱۵ هزاربشکه میعانات گازی در سال ۱۳۹۸ به شرکت نفت و گاز پارس واگذار و پس از دریافت مجوزهای لازم و امضای قرارداد، توسعه با شرکت پتروپارس به عنوان پیمانکار عمومی طرح، فرآیند توسعه آن در سال ۱۴۰۰ وارد مرحله اجرایی شد که تاکنون چنین مدل فعالیتی را شاهد نبودیم.
تعریف 5 بسته کاری مهم
بنابر توضیحات احسان محمدی، مجری طرح توسعه میدان مشترک گازی بلال، مشعل این میدان در سال ۱۴۰۱ روشن شده است. این پروژه شامل پنج بسته کاری است: بسته اول توسعه میدان با حفاری چاه توصیفی انجام شده و با انتقال این جکت، بسته دوم کاری توسعه این میدان مشترک آغاز شده است. به موازات آن، ساخت و نصب عرشه در دستور کار قرار دارد که قرارداد آن امضا شده است. آنچه نباید از نظر دور داشت این است که میدان مشترک گازی بلال، گاز ترش دارد و این موضوع کار تولید و توسعه را سخت تر می کند.
مجری طرح توسعه میدان مشترک گازی بلال با بیان اینکه برخی مواقع شجاعت و تجربه کمک می کند کارهای غیرممکن را انجام دهیم، افزود: پیش از این، با سرمایه گذاری ۳۰ میلیون دلار، چاه توصیفی حفاری شده است واین جکت را روی همان چاه و دربستر دریا قرارمی دهیم که عملیات منحصربه فردی است.
موضوع مهم دیگری که از سوی محمدی به آن اشاره می شود این است که پس از روشن شدن فلر با حفر اولین حلقه چاه در بخش ایرانی مخزن بلال، قطری ها هم به تکاپو افتاده اند و به فاصله کمی دو دکل در سمت خود مستقر کردند.
1میلیون نفر- ساعت کار بدون حادثه
طبق توضیحات فرشید شهریاری، مدیر طرح توسعه میدان مشترک گازی بلال در شرکت پتروپارس، ساخت جکت از خرداد امسال آغاز شد و با این حال، بیش از یک میلیون نفر-ساعت کار بدون حادثه به ثبت رسیده است. میدان گاز بلال به یکی ازسکوهای گازی منتقل و از آنجا به خشکی ارسال می شود. هم اکنون نیز یک حلقه چاه توصیفی حفاری شده است که با تغییرات لازم به چاه تولیدی تبدیل می شود وهفت حلقه چاه جدید هم حفاری می شود که تولید گاز را به ۱۴.۲ میلیون مترمکعب می رساند.
برای مردم کار می کنیم
باید یادآوری شود که این عملیات مهم در شرایط سخت تحریمی به شکل 100 در صد از سوی متخصصان ایرانی انجام شده است. آنگونه که محمدی دوباره تاکید می کند که گاه شجاعت وتجربه کارهای غیرممکن را ممکن می سازند. او همچنین از تعصب کارکنان و متخصصان در به ثمر رسیدن این فعالیت ها سخن گفته و اینکه پروژه ها و طرح ها زندگی کاری ما هستند و از هیچ تلاشی برای به ثمر رسیدن آنها دریغ نکرده ایم و هر چه درس آموخته داشتیم به کار بستیم. در یک جمله باید بگویم که کار یکایک نفرات در این پروژه مقدس است. کار، سختی دارد وآنچه دراین شرایط سخت به ما انگیزه می دهد، آن است که برای مردم کارمی کنیم.
شهریاری هم با اشاره به انجام بخش عمده ای از فعالیت ها که ازخرداد و در فصل گرما شروع شده است، به سختی و مشقت کار اشاره می کند و می گوید: این سختی کار به ویژه برای جوشکاران که در ارتفاع بیش از 70 متر در حال فعالیت بودند، دو چندان بوده است.
ظهر را پشت سر گذاشتیم حالا جکت به روی اسکله مستقرشده چون قرار است درشرایط آرام دریا تا مقصد بلال هدایت شود و در جای جدید و همیشگی خود روزگار گذراند.
با این اوصاف، با یک زمانبندی مناسب آب و هوایی یک هفته ای پیش رو قرار می گیرد تا در صورت مساعد بودن دریا جکت به موقعیت میدان هدایت شود و پس از آن باید شاهد عملیات نصب باشیم. قرار است برای نصب این سازه 11 شناور تمهید شده تا پشتیبانی مجموعه جکت، شمع ها و دیگر تجهیزات را عهده دارشوند وسازه در سمت دریا از حالت افقی به شکل عمودی هدایت و با جرثقیل کرین ها CRANE عمود و در موقعیت خاص غرق می شود تا در شکل مدنظر قرار گیرد.