ظرفیت فراورشی و بهره برداری نفت در غرب کارون به ۸۲۰ هزار بشکه می رسد
غرب کارون از نمای نزدیک
مشعل منطقه غرب کارون را قلب تپنده صنعت نفت ايران می نامند؛ وجود میدان های بزرگ با ذخایر عظیم درجای نفت، این منطقه را به یکی از مهم ترین ظرفیت های تولید نفت ایران تبدیل کرده است. اجرای طرح های توسعه ای در میدان های نفتی آن از جمله آزادگان، یادآوران و یاران را می توان عاملی مهم در بالا بردن قدرت چانه زنی ایران در این حوزه به شمار آورد. یکی از ویژگی های مهم منطقه غرب کارون وجود میدان مهمی همچون آزادگان است که یکی از بزرگ ترین میدان های نفتی مشترک دنیا به شمار می رود و با 33 میلیارد بشکه نفت درجا، بین ایران و عراق مشترک است. منطقه غرب کارون افزون بر سه ميدان نفتی بزرگ يادآوران، ياران و آزادگان، 10ميدان کوچک تر دارخوين، جفير، اروند، سوسنگرد، بند کرخه، سهراب، اميد، مشتاق، خرمشهر و سپهر را نيز در خود جای داده است. شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن) به عنوان یکی از مجریان و بازوهای کلیدی مهم در اجرای طرح های نفت و گاز(خشکی و دریا)در منطقه غرب کارون فعالیت دارد و اقدام های قابل توجهی انجام داده است. خبرنگار مشعل با نصرالله زارعی، مدیرعامل این شرکت در خصوص اجرای پروژه های بزرگ در خشکی و دریا گفت وگو کرده است که مشروح آن را می خوانید.
افزایش ظرفیت تولید نفت یکی از سیاست های راهبردی است که وزارت نفت بر آن تاکید و برای تحقق این هدف در مناطق نفت خیزی همچون غرب کارون برنامه ریزی کرده است. در این خصوص نصرالله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت از افزایش ظرفیت تولید نفت در منطقه غرب کارون خبر داده و گفته است: ظرفیت فراورشی و بهره برداری تولید نفت در غرب کارون که هم اکنون۴۸۰ هزار بشکه در روز است با اضافه شدن واحد فراورش مرکزی (CTEP) به میدان آزادگان، به روزانه ۸۲۰ هزار بشکه افزایش می یابد. زارعی با اشاره به آغاز نخستین پروژه عملیاتی شرکت متن در سال ۱۳۷۹ گفت: بیشتر مگاپروژه های این شرکت در خشکی و دریا انجام شده اند؛ پروژه هایی مانند سروش و نوروز، فازهای یک و ۲ دارخوین، بلال، آزادگان شمالی و یادآوران در خشکی، همچنین پروژه های سلمان و فروزان (در دریا) از جمله مهم ترین اقدام های شرکت متن بوده اند. وی به یکی از بزرگ ترین پروژه های دریایی این شرکت اشاره و تصریح کرد: در پروژه سلمان، ۷۶۰ کیلومتر خط لوله دریایی و ۲۵ هزار تن سازه دریایی اجرا شد. این پروژه پس از انقلاب، یکی از بزرگ ترین اقدام های صنعتی کشور به شمار می آید.
افزایش ظرفیت تولید و پروژه های آتی
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت درباره برنامه های افزایش ظرفیت تولید نفت در چارچوب برنامه هفتم توسعه گفت: برای دستیابی به اهداف تعیین شده در این بخش تعیین شده، پروژه های جدیدی تعریف شده است. طرح های ضربتی به منظور افزایش تولید در دستور کار قرار گرفته که بر اساس برنامه وزیر نفت، افزایش تولید ۲۵۰ هزار بشکه تا پایان امسال و ۴۰۰ هزار بشکه در سال آینده، هدف گذاری شده که بخشی از این افزایش تولید، به عهده شرکت مهندسی و توسعه نفت است. وی افزود: یکی از برنامه های شرکت متن، راه اندازی یکی از ردیف های فراورش و بهره برداری در میدان آزادگان تا پایان امسال است که می تواند ۵۰ هزار بشکه به تولید روزانه نفت اضافه کند. در فاز نخست این پروژه، حفاری ۲۰۶ حلقه چاه تعریف شده که تنها ۲۶ حلقه آن باقی مانده است. برنامه ریزی کرده ایم در سال آینده، حفاری تمام چاه ها به پایان برسد و تلاش داریم تا پیش از موعد تعیین شده، همه چاه ها را به مدار تولید وارد کنیم.
برنامه های توسعه ای میدان آزادگان
زارعی به بیان آخرین وضعیت طرح توسعه میدان آزادگان اشاره کرد و گفت: با اضافه شدن ۲۶ حلقه چاه جدید به مدار تولید، انتظار می رود ۳۰ هزار بشکه دیگر به ظرفیت تولید اضافه شود، همچنین با احیای ۲۰ حلقه چاه از طریق بازتولید و عملیات اسیدکاری، ۲۰ هزار بشکه دیگر به تولید روزانه افزوده خواهد شد. وی ادامه داد: برای افزایش تولید در سال آینده، تعمیر پمپ های درون چاهی ۵۰ حلقه چاه در برنامه است و پیش بینی می شود با این اقدام، ظرفیت تولید چاه ها تا ۳۰ درصد افزایش یابد. بر اساس این برنامه ها، تولید روزانه میدان آزادگان با تکمیل فاز نخست به ۲۰۰ هزار بشکه خواهد رسید.
توسعه فاز دوم میدان آزادگان و افزایش ضریب بازیافت
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت درباره توسعه فاز دوم آزادگان نیز گفت: قرارداد توسعه یکپارچه آزادگان شمالی و جنوبی اواخر سال گذشته به امضا رسید؛ این توسعه ۸ ساله خواهد بود و پیش بینی می شود تولید نفت این میدان پس از تکمیل فاز دوم، از ۴۰۰ هزار بشکه در روز به ۶۰۰ هزار بشکه افزایش یابد. به گفته زارعی، ضریب بازیافت میدان آزادگان این اقدام در دو دهه آینده که نفت همچنان یک کالای راهبردی باقی خواهد ماند، اهمیت ویژه ای خواهد داشت و ممکن است توسعه فاز سوم نیز برای این میدان در نظر گرفته شود.
جمع آوری گازهای همراه میدان آزادگان
زارعی درباره برنامه های شرکت متن برای جمع آوری گازهای همراه میدان آزادگان گفت: تلاش بر این است ردیف نخست واحد فرآورش مرکزی (CTEP) که حلقه تکمیلی فاز اول آزادگان است، تا پایان امسال به بهره برداری برسد. وی ادامه داد: افتتاح ردیف دوم این واحد فراورشی نیز برای اوایل سال آینده برنامه ریزی شده و دو ردیف باقی مانده نیز سال ۱۴۰۴ به بهره برداری خواهند رسید. هر ردیف واحد فراورشی مرکزی، ظرفیت فرآوری ۸۰ هزار بشکه نفت را دارد و گازهای همراه تولید نیز در این فرایند جمع آوری و فشرده سازی و به پالایشگاه هویزه یا واحد NGL3200 منتقل خواهد شد. زارعی اظهار امیدواری کرد در سال 1404، همه ۲۰۰ میلیون فوت مکعب گازهای همراه میدان آزادگان جمع آوری شود. با اجرای این برنامه ها فعالیت های فاز نخست آزادگان تا پایان سال آینده به اتمام خواهد رسید.
افزایش ظرفیت تولید غرب کارون
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت درباره تأثیر واحد فرآورش مرکزی بر افزایش تولید غرب کارون اظهار کرد: با تکمیل و بهره برداری از CTEP که بزرگ ترین واحد فرآورش و بهره برداری نفت در ایران محسوب می شود، ۳۲۰ هزار بشکه دیگر به این ظرفیت اضافه خواهد شد و تولید روزانه غرب کارون به ۸۲۰ هزار بشکه خواهد رسید.
افزایش تولید نفت در میادین سپهر و جفیر
زارعی درباره پیشرفت های طرح های افزایش تولید نیز گفت: یکی از موفق ترین قراردادهای IPC که به طور کامل از سوی شرکت ایرانی اجرا شده، طرح توسعه میادین سپهر و جفیر است. وی افزود: تولید نفت میدان های سپهر و جفیر در دو ماه اخیر با افزایش ۱۱ هزار بشکه ای به ۵۱ هزار بشکه در روز رسیده است و پیش بینی می شود تا پایان امسال به ۶۲ هزار بشکه در روز برسد. با این افزایش، تعهد افزایش تولید ۲۲ هزار بشکه ای در این پروژه با موفقیت عملیاتی خواهد شد.
افزایش ظرفیت تولید میدان یادآوران
زارعی همچنین درباره طرح توسعه میدان یادآوران گفت: فاز نخست این میدان در سال ۱۳۹۵ به بهره برداری رسید. با این حال، توسعه فازهای دوم و سوم که پیش تر به پیمانکار چینی سپرده شده بود، به دلیل برخی مشکلات از جمله تحریم ها به تأخیر افتاد. پس از تکمیل مراحل حقوقی، توسعه این میدان به سه پیمانکار ایرانی واگذار شد. به گفته وی، هم اکنون سه دکل حفاری در میدان یادآوران فعال و قرار است تعداد دکل ها افزایش یابد. زارعی و پیش بینی کرد تولید از این میدان طی یک سال و نیم آینده، 42 هزار بشکه افزایش یابد .
پیشرفت پروژه های دیگر
زارعی درباره دیگر طرح های افزایش تولید افزود: یکی دیگر از پروژه های IPC در میادین چشمه خوش، دالپری و پایدار شرق است که در سال آینده، تولید از این میادین به ۱۱۰ هزار بشکه در روز برسد. مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت افزود: در میادین نفتی آبان و پایدار غرب نیز برنامه ریزی شده است که تا پایان امسال، ۱۰ هزار بشکه دیگر به تولید روزانه افزوده شود.
توسعه زیرساخت های انتقال نفت
زارعی با اشاره به پروژه های انتقال نفت توضیح داد: تلمبه خانه غرب کارون و خطوط انتقال نفت، از دیگر پروژه های کلیدی شرکت متن است. فاز نخست این پروژه به اتمام رسیده و فاز دوم آن شامل یک خط لوله ۴۲ اینچ از امیدیه تا خارگ در دست اجراست.
وی افزود: پیش بینی می شود فاز خشکی این پروژه تا پایان سال ۱۴۰۴ تکمیل شود. همچنین مذاکرات برای انتقال نفت از طریق دریا در حال انجام است.
تعامل زیست محیطی با فناوری های روزآمد
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با تاکید بر حفظ تعادل میان توسعه و محیط زیست اظهار کرد: شرکت متن تلاش کرده است تا کمترین آسیب به محیط زیست وارد شود. در ماجرای سیل سال 1398 خوزستان، حدود ۱۵۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی جاده ها هزینه کردیم و تعامل گسترده ای با مسئولان محیط زیست داشتیم. همچنین در مناطق عملیاتی مانند هورالعظیم، حفظ اکوسیستم تالاب از اولویت های ما بوده است. وی در بخش مسئولیت های اجتماعی نیز به پروژه هایی مانند تعریض جاده «سید خلف به هویزه» و ساخت پل «یا زهرا» در دهلران اشاره کرد و افزود: «ما با اولویت استخدام نیروهای بومی و همکاری با دانشگاه ها و شرکت های دانش بنیان تلاش داریم تا در کنار توسعه صنعتی، به مسائل اجتماعی و محلی نیز رسیدگی کنیم.» وی افزود: به تازگی نیز با همکاری مقامات شورای تأمین شهرستان های حوزه فعالیت این شرکت با استفاده از بانک اطلاعاتی اداره کار، فهرستی از افراد بومی دارای تحصیلات فنی تهیه شده است و این افراد پس از گذراندن دوره آموزشی یک ساله، در اولویت جذب پروژه های شرکت متن قرار خواهند گرفت.
همکاری با دانشگاه ها و شرکت های دانش بنیان
زارعی درباره همکاری با دانشگاه ها و شرکت های دانش بنیان نیز گفت: شرکت متن در حال اجرای سه طرح بزرگ با همکاری مجموعه هایی است که برای نخستین بار در این حوزه فعالیت می کنند. به عنوان نمونه، تولید نخستین سیال جایگزین کلسیم بروماید برای تکمیل چاه، با حمایت این شرکت انجام می شود. وی ادامه داد: در پروژه های غرب کارون، به ویژه در منطقه هورالعظیم، برنامه استفاده از لوله های غیرفلزی(RTP) در دستور کار قرار دارد، ضمن آنکه دو قرارداد بزرگ با تولیدکنندگان این لوله ها در شهرهای شیراز و یزد منعقد شده است تا تأمین این تجهیزات از طریق تولیدات داخلی انجام شود.زارعی همچنین از همکاری با دانشگاه امیرکبیر در زمینه احداث آزمایشگاه تخصصی دانشکده مهندسی نفت خبر داد و گفت: این همکاری شامل تحقیق و توسعه در حوزه لایه های شکافی و عملیات تزریق اسید در چاه های غیرفعال برای افزایش تولید در پروژه های سپهر و جفیر است. این تحقیقات هم اکنون به صورت آزمایشگاهی در دانشگاه امیرکبیر در حال انجام است و در صورت موفقیت، پیش بینی می شود سال آینده وارد فاز عملیاتی شود.
حمایت از پیمانکاران داخلی
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با تأکید بر نقش پیمانکاران داخلی در توسعه صنعت نفت گفت: دو دهه پیش، سهم شرکت های خارجی در پروژه های نفتی ایران بین ۸۰ تا ۹۰ درصد بود، اما امروز این معادله کاملاً برعکس شده است. حتی در حوزه پیچیده عملیات دریایی، پیشرفت های چشمگیری داشته ایم و اگر مشکل تأمین سرمایه حل شود، توان داخلی برای اجرای پروژه ها کافی است. به گفته وی، دولت به تنهایی نمی تواند به اهداف توسعه ای خود برسد و پیمانکاران، مشاوران و سازندگان داخلی بازوی اجرایی وزارت نفت و سایر وزارتخانه ها هستند. رویکرد شرکت متن، حمایت از پیمانکاران داخلی برای تحقق توسعه پایدار کشور است.
ورود فناوری های نوین به پروژه های نفتی
زارعی به بهره گیری از فناوری های پیشرفته در پروژه ها اشاره کرد و گفت: حفاری نخستین چاه دوشاخه ای در میدان آبان آغاز شده و از فناوری لوله های غیرفلزی(RTP) در پروژه های غرب کارون استفاده خواهد شد. همچنین در میدان چشمه خوش و دالپری، یک نیروگاه خورشیدی برای تامین برق بخشی از تاسیسات راه اندازی خواهد شد.
به روزرسانی ساختار سازمانی
زارعی همچنین درباره اصلاح ساختار سازمانی شرکت مهندسی و توسعه نفت اظهار کرد: یکی از اولویت های اصلی شرکت، تغییر ساختار سازمانی به سمت پروژه محوری و افزایش چابکی است. بر اساس برنامه ریزی ها، بنا داریم با استفاده از توان شرکت های داخلی و دانش بنیان، «متن» را به سامانه ها و نرم افزارهای به روز دنیا تجهیز کنیم.
وی در ادامه به تعامل با ذی نفعان اشاره و تصریح کرد: هم اکنون سازوکاری ترکیبی در وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران مستقر است که به صورت یک کارگروه واقعی عمل می کند. ما توانسته ایم مشکلات و موضوعات مرتبط را در کمترین زمان ممکن با این کارگروه مطرح کنیم. در مواقع لازم، شرکت ملی نفت ایران با صدور مصوبات موردنیاز، ما را همراهی می کند. این رویکرد باعث شده تا مراحل بوروکراسی اداری با سرعت بیشتری طی شود و اجرای پروژه ها با تسهیل گری بهتر پیش برود.