طراح و برنامه نویس نرم افزار مدیریت نگهداری و تعمیرات در منطقه خارگ از ابتکار خود می گوید
خلق فرصت از دل تحریم
مشعل سیدسعید مدنی پور: در سال های اخیر به دلیل تحریم های ظالمانه و جلوگیری از ورود ارز و تجهیزات با فناوری بالا به صنعت نفت کشور، نگهداری اصولی و بهینه تجهیزات و ماشین آلات موجود که گاه طول عمر بالایی دارند، موضوعی مهم و ضروری است، آنقدر که متخصصان نفتی را به سمت وسویی هدایت کرد تا نیازهای این صنعت را با تکیه برتوانمندی های خود مرتفع سازند. عابدرضافرهادی پور، جوان علاقه مند، خوش ذوق و مبتکردر واحد برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات شرکت نفت فلات قاره ایران منطقه عملیاتی خارگ مشغول به کاراست و طرح خلاقانه اش در حوزه برنامه نویسی، به صرفه جویی در هزینه های نگهداری در بستر تعمیرات پیشگیرانه و جلوگیری از توقف ناگهانی ماشین آلات انجامیده است.با این جوان خوش فکر در شرکت نفت فلات قاره گفت وگویی انجام شده است که در ادامه می خوانید.
لطفا خودتان را معرفی کنید.
عابدرضا فرهادی پور، متولد سال1360 در شهرمرودشت استان فارس و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک با گرایش تبدیل انرژی از دانشگاه سراسری یاسوج هستم. افزون بر این، دکترای مدیریت حرفه ای کسب و کار (DBA) دارم وچندین مقاله علمی درحوزه نفت و گازهم درکنفرانس های داخلی و بین المللی و مجله های معتبر ارائه کرده ام.این مقالات درحوزه هایی همچون بهینه سازی انرژی در تجهیزات نفت و گاز بوده که با مشارکت همکاران و راهنمایی های اساتید دانشگاه تهیه وارائه شده است.درحوزه بهینه سازی عایق های حرارتی ساختمان، کوره ها و سیستم های تصفیه آب کارخانه سیمان نیز، طرح های مطالعاتی و اجرایی انجام داده ام.
از ورود خود به صنعت نفت بگویید؟
با توجه به تجربه فعالیت های قبلی و سابقه کار در صنایع سیمان و نظام مهندسی ساختمان، همواره به دنبال انتخاب صنایعی فراگیرتر با ابعاد فنی تر بودم تا اینکه در سال 1385 در آزمون جامع و مصاحبه شرکت ملی نفت برای کار در مناطق عملیاتی شرکت پایانه های نفتی و شرکت ملی حفاری ایران پذیرفته شدم اما به دلایل شخصی، امکان حضور دراینگونه مناطق را نداشتم. در نهایت با شرکت در آزمون ورودی سال 1388 وارد صنعت نفت شدم و درهمان سال به عنوان مهندس تعمیرات مکانیک کارخانه NGL جزیره خارگ در شرکت نفت فلات قاره ایران مشغول به کارشدم. به دلیل محدودیت اجرایی پروژه درخارگ، حدود سه سال در راه اندازی کارخانه NGL جزیره سیری همکاری داشتم و سپس به مجتمع درود 3 جزیره خارگ منتقل و در واحد تعمیرات مکانیک مشغول خدمت شدم.
با توجه به تجارب اجرایی حوزه تعمیرات مکانیک و علاقه به اجرای سیستم های نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه، درسال 1395 به توصیه مدیر وقت منطقه، به عنوان کارشناس تعمیرات پیشگیرانه درواحد برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات، ادامه فعالیت دادم و در حال حاضر هم به عنوان جانشین رئیس این واحد مشغول فعالیت هستم.
واحد برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات چه ماموریتی را عهده دار است؟
واحد برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات یکی از زیر مجموعه های مدیریت نگهداری و تعمیرات است که در چند بخش نقش بسیار موثر و کارآمدی درپیشبرد اهداف نگهداری و تعمیرات دارد. درمجموع، این واحد متولی تهیه، کنترل و تحلیل اطلاعات حاصل از فرایندهای نگهداری و تعمیرات واحد های عملیاتی به منظور پیش بینی پذیر کردن وکنترل اقدام های مورد نیاز مجموعه های نت است. به اختصار می توان به ساماندهی درخواست کارهای تعمیراتی شامل اولویت بندی و پیگیری انجام کارها، کنترل و گزارش مصرف کالاها، ثبت و پیگیری کلیه برون سپاری های منطقه، ارائه گزارش های واحد های تعمیراتی به صورت روزانه، هفتگی و ماهیانه، اجرای سیستم های نگهداری پیشگیرانه و پایش وضعیت تجهیزات کارخانه ها، زمان بندی و ارائه برنامه تعمیرات اساسی سالیانه و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.
درباره نرم افزاری که طراحی کرده اید و ایده اولیه آن بگویید.
با توجه به نیازها و گستردگی فعالیت های مرتبط با فرایند استخراج و پالایش نفت، لازم است تا حجم گسترده ای از اطلاعات نگهداری و تعمیراتِ تجهیزات در کلیه مراحل استخراج تا صادرات، تهیه، بررسی و اقدام های لازم نیزبه صورت اصلاحی یا تعریف پروژه های مختلف انجام شود. با توجه به افزایش حجم فعالیت های ناشی از فرسودگی تجهیزات، اهمیت به کارگیری فرایندهای نگهداری و تعمیرات اضطراری، بیشترنمایان و این مهم تجزیه وتحلیل اطلاعات، تشخیص اولویت بندی بررسی موضوعات را نیازمند به کارگیری سامانه های جامع ومتمرکز نرم افزاری کرده است. از جمله دلایل اصلی اقدام برای طراحی نرم افزار و به نوعی بومی سازی آن می توان به توقف اجرای پروژه مدیریت یکپارچه نگهداری و تعمیرات (CMMS ) در شرکت نفت فلات قاره ایران اشاره کرد.
البته این پروژه به دلایلی به نتیجه نرسیده است و اقدام های مربوط به نگهداری تجهیزات به صورت گزارش های جداگانه درسطح مناطق و واحدهای تعمیراتی انجام می شود واین استفاده نکردن از سیستم های یکپارچه به هدررفت منابع و نبود نظارت و کنترل دقیق بر اجرای فرایندهای مورد نیاز سازمان منجرخواهد شد.
با توجه به ظرفیت و توانمندی های کارکنان واحد برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات منطقه خارگ، با پیگیری و همراه با اقدام های انجام شده در خصوص پروژه CMMS در ستاد، فعالیت های لازم داخل منطقه به منظور شناسایی تجهیزات، اولویت بندی و به کارگیری ظرفیت های نرم افزاری انجام شد.
با وجود احساس نیاز به سامانه جامع، ازسال 1393 وتهیه نسخه های اولیه، درسال 1396 با تعریف ماژول های مختلف و حسب زمان بندی کارگیری سامانه های مورد نیاز، اقدام به طراحی و تولید آنها انجام شد و با تکمیل اطلاعات و زیرساخت های لازم، امروز یک مجموعه نرم افزار نسبتا کامل در زمینه نگهداری و تعمیرات با قابلیت های اجرای تحت شبکه و دسترسی محلی درحال بهره برداری است.
پیش از این چه فرایندی برای جمع آوری داده ها طی می شد؟
پیش تر ثبت وضبط اطلاعات به صورت سنتی و دستی انجام می شد و در زمان نیاز به استفاده مجدد از اطلاعات، با دشواری زیادی همراه بود (به دلیل ثبت سلیقه ای و نداشتن قالب یکسان در نوبت های مختلف کاری) ناگفته نماند درطراحی تولید این نرم افزار،راهنمایی های یکی ازهمکاران اجرایی واحد تعمیرات مکانیک (وهب کازرونی) نیز بسیارمهم و موثر بود.
این نرم افزار دارای چه ماژول هایی است؟
رایانه های اصلی و مستقل از مدار الکترونیک (ماژول های) این نرم افزار شامل نگهداری پیشگیرانه (PM)، پایش وضعیت تجهیزات دوار (CM)، دستورکارهای تعمیراتی (WO)، مدیریت نیروی انسانی (HM)، راهبری برون سپاری (COM)و قطعات یدکی تجهیزات مورد نیاز(SPM) است که بر اساس استاندارد (ISO-14224 2016) طراحی ومتناسب با شرایط فعالیت های اقماری شرکت وفرایندها بومی سازی شده است. همچنین ماژول های تعمیرات اساسی (OVM)، گزارش گیری یکپارچه تعمیراتی (TRM) و کنترل پروژه (CPM) در حال تست های نهایی است و در مدت زمان کمی قابلیت اجرا و به کارگیری بر اساس اطلاعات موجود را خواهند داشت.
رضایت و موفقیت این برنامه چه میزان بوده است؟
با به کارگیری برخی ماژول های اولیه نرم افزار در مجتمع درود 3 در ابتدای راه اندازی و سپس به کارگیری سایر ماژول ها در واحد برنامه ریزی تعمیرات، نتایج بسیار خوبی در تمام زمینه ها حاصل شد.
به عنوان مثال صرفه جویی در میزان مصرف روانکارها و قطعات مصرفی و مشخص کردن گلوگاه های برون سپاری ها باحذف گردش کارهای غیرضروری و زمان بر، کاهش مصرف کاغذ و ... ازنتایج رضایت بخش و موفقیت آمیز این نرم افزار است. با توجه به حجم اطلاعات تجهیزات با اجرای بیش دو هزار نفر -ساعت، آخرین وضعیت بیش از یکهزار و 700 تجهیز در قالب دو هزار و 200 فعالیت دستگاه در حال ثبت و به کارگیری هستند.
آیا نمونه مشابه این برنامه در دیگر شرکت های نفتی وجود دارد؟
به طور کل نرم افزارهای نگهداری و تعمیرات متنوع و زیادی در تمام صنایع از جمله نفت و گاز وجود دارد که معمولا بر اساس فرمت های مشخص و کلی نگهداری و تعمیرات طراحی و تهیه شده اند. باید توجه داشت که اساس شکل گیری سیستم های نت عمدتا درحوزه های صنعتی دارای خط تولید فرآیند ثابت مانند خودروسازی است و به مرور زمان به صورت همسان سازی شده، در بقیه صنایع به کار گرفته شده اند.
چه نوآوری و مؤلفه ای باعث متمایز شدن این برنامه شده است؟
استفاده از استاندارد و بومی سازی بر اساس شرایط کار اقماری به همراه طراحی و به کارگیری نرم افزار در طول اجرای فرآیندهای واقعی موجود با شناسایی روش های اصلاحی روی الگوریتم می تواند نوآوری و متمایز بودن این مجموعه را نشان دهد.
طراحی این برنامه چقدر زمان برده است؟
از زمان طراحی اولیه تا تهیه نسخه های نهایی ماژول ها بیش از 18 ویرایش وجود دارد که حدود 10 سال پیش آغاز شده و به نظر بنده با توجه به پتانسیل های موجود امکان به روز کردن و تهیه ماژول های متنوع و جدید کماکان وجود دارد. البته این موضوع به حمایت و شناخت کلیه همکاران و به ویژه مدیران ارشد و میانی سازمان از اهمیت به کارگیری چنین سامانه ای نیاز دارد.
درباره طراحی و زبان برنامه نویسی نرم افزار بگویید؟
این نرم افزار تحت ویندوز و با استفاده از زبان برنامه نویسی VB و قابلیت به کارگیری دیتابیس های
2024-2010 ACCESS و SQL SERVER 2012-2022 طراحی شده و در حال استفاده است.
در اجرای این پروژه با چه مشکلات و چالش هایی روبه رو بودید؟
عمده مشکلات اجرای پروژه های نگهداری و تعمیرات مربوط به همراهی و همکاری واحد های اجرایی است که همیشه با مقاومت دربرابر هدفمند کردن گزارش ها همراه هستند. خوشبختانه باهمراهی همکاران اجرایی، این موضوع تا حد بسیار زیادی و پس از مشاهده نتایج مرتفع شده است. اما در زمینه طراحی و اجرای نرم افزار عمده چالش ها مربوط به کمبود زمان به دلیل همزمانی با فعالیت های روزمره شغلی بود به طوری که در بسیاری مواقع، این اقدام ها در وقت استراحت و پس از زمان کار انجام شده است. همچنین با توجه به اینکه تخصص من در زمینه طراحی و تولید نرم افزاربسیار محدود بوده، زمان طراحی و تولید اولیه، کمی زمان بر شد وبا همراهی با یک تیم متخصص، هم کمیت و هم کیفیت کار می توانست بسیاربیشتر شود.
در پایان اگر نکته ای باقیمانده بفرمایید؟
با توجه به برنامه ریزی های انجام شده و به کارگیری افراد توانمند در این زمینه و شناسایی و بهینه سازی ساختار و الگوریتم ها، در آینده تولید نسخه تحت وب بر اساس استانداردهای مهندسی نرم افزار قابل پیگیری و اجرا خواهد بود.
موضوع دیگری هست که بخواهید به آن اشاره کنید؟
از همه همکارانی که با مشاوره های دلسوزانه خود در مراحل مختلف اجرای این پروژه، از طراحی تا راه اندازی، همکاری و همراهی کردند، قدردانی می کنم.