کسری جبران ذخایر با راهکارهای افزایشی
افزایش تولید انواع فراورده های نفتی به عنوان تنها و مهم ترین راه حل برای جبران کسری ذخایر، در دستور کار وزارت نفت قرار گرفت. بخشی از مخازن خالی سوخت مایع اعم از نفت گاز و نفت کوره با افزایش تولید به ترتیب 5 و 6 میلیون لیتر در روز ازسوی پالایشگاه ها طی بازه زمانی کوتاه دو ماهه، تا حدودی جبران شد. از طرفی برنامه کیفی سازی سوخت مازوت در پالایشگاه ها که در دولت سیزدهم با پیشرفت پایینی همراه بود، طی نشست ها و جلسات متعدد بررسی و در اولویت دستورکارها گنجانده شد. با این اصاف در واکاوی اقدام ها و تمهیدات صنعت پالایش کشور ذکر این نکته ضروری است که این مجموعه توانست با اتکا به توان و ظرفیت داخل و عزم جدی کارکنان، مقدار تولید را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و بحران ایجاد شده از سوی دولت سیزدهم را خنثی کرده و ورق را به نفع خود برگرداند.
ایمن سازی زیرساخت های حمل ونقل ریلی و جاده ای در هفته های نخست استقرار دولت چهاردهم، یکی از آن دست مواردی بود که خلأ آن بشدت احساس می شد. پیش بینی ها حکایت از آن داشت که امسال به مراتب تحویل سوخت مایع نیروگاهی نسبت به سال های قبل بیشتر باشد و به همین دلیل، عزم و تلاش ها بر مبنای تامین بی وقفه و پایدار سوخت و البته در سریع ترین زمان ممکن استوار شد. تصمیم گیری برای ورود تعدادی مخزندار ریلی در صدر اولویت ها قرار گرفت، به طوری که در مهر امسال 212 مخزندار ریلی با هماهنگی مسئولان راه آهن جمهوری اسلامی به شبکه ناوگان حمل ونقل ریلی افزوده شد.
ورود این تعداد دستگاه افزون بر نوسازی و روزآمدی شبکه توزیع سوخت، سبب می شود تا فراورده های نفتی مورد نیاز، بویژه در فصل زمستان پیش رو، بدون توقف تامین شود. بی شک رویکرد متولیان تامین و توزیع سوخت مبنی بر افزایش سهم حمل ونقل ریلی با توسعه زیرساخت ها، تسریع در عملیات سوخت رسانی، حفظ پایداری شبکه تامین و توزیع، کاهش آلودگی محیطی و حوادث جاده ای را رقم می زند.
از طرف دیگر، نرخ کرایه ناوگان حمل ونقل جاده ای از آن دست موضوع های مغفول مانده ای است که چندان صرفه اقتصادی نداشته و به محلی برای اعتراض و مناقشه رانندگان نفتکش ها مبدل شده بود. خوشبختانه با تمهیدات مدیران شرکت پالایش و پخش فراورده های نفتی و طی رایزنی های مکرر با مسئولان و دست درکاران سازمان برنامه و بودجه، این مسأله مرتفع و موانع بودجه ای آن نیز حل وفصل شد.
حذف سوخت رسان ها با اتصال نیروگاه ها به شبکه انتقال
سوخت اصلی نیروگاه های کشور، گاز طبیعی است؛ اما در مواقعی که آن هم بیشتر در فصول سرد سال و پیشی گرفتن مصرف بر تولید و اولویت گازرسانی به بخش خانگی حادث می شود، نیروگاه ها نیاز مبرمی به سوخت مایع به عنوان سوخت جایگزین پیدا می کنند. براین اساس، سوخت رسانی به نیروگاه ها غالبا از طریق تانکرهای سوخت رسان یا خطوط انتقال فراورده انجام می شود. با توجه به اینکه امکان رساندن سوخت مورد نیاز نیروگاه ها در فصل سرما، آن هم به وسیله نفتکش با مخاطرات بی شماری به لحاظ محیط زیستی، فنی و جاده ای همراه است، بنابراین شبکه خطوط لوله می تواند تا حد بسیار زیادی از بار اتفاقات ناگوار بکاهد. با این اوصاف، اتصال نیروگاه ها به شبکه خطوط انتقال از برنامه های راهبردی صنعت پالایش کشور محسوب می شود که با هدف پایداری سوخت رسانی در فصول سرد سال، کاهش هزینه های انتقال و کاهش قاچاق سوخت همراه است.
براساس برنامه ریزی ها و تکالیف اتخاذ شده، ۱۱ نیروگاه جدید به شبکه خطوط لوله انتقال نفت و فراورده متصل می شوند که از این میان، نیروگاه نکا در سال ۱۴۰۱ به بهره برداری رسید و 4 نیروگاه دیگر نیز تا پایان امسال وارد چرخه انتقال خواهند شد. نیروگاه کاشان از جمله نیروگاه هایی است که تا پایان آبان ماه به بهره برداری می رسد، ضمن آنکه هم اکنون خط لوله اتصال این نیروگاه به شبکه خطوط لوله احداث شده است.
همچنین خط لوله اتصال نیروگاه هنگام بندرعباس در مرحله انعقاد قرارداد است و خط لوله اتصال نیروگاه ایسین بندرعباس به شبکه خطوط لوله کشور در مرحله انجام مطالعات اولیه و تهیه نقشه قرار دارد. نیروگاه سمنگان سیرجان نیز از طریق یک خط لوله ۲ هزار و ۶۵۰ متری به شبکه خطوط لوله کشور متصل خواهد شد که نقشه برداری این پروژه نیز انجام شده و بزودی مناقصه آن برگزار خواهد شد.
پروژه اتصال نیروگاه شریعتی مشهد نیز به طول ۱۴ کیلومتر هم اکنون در مراحل تهیه نقشه و تحصیل اراضی است، همچنین پیش بینی شده، نیروگاه لوشان گیلان نیز اواخر امسال یا اوایل سال آینده به شبکه خطوط لوله کشور متصل شود. نیروگاه تابان یزد نیز جزو نیروگاه هایی است که طبق برنامه مقرر، به شبکه خطوط لوله کشور متصل شود و بزودی مناقصه این پروژه نیز برگزار خواهد شد.
چهار نیروگاه کاشان، هنگام، ایسین بندرعباس و سمنگان سیرجان تا پایان امسال به شبکه خطوط لوله کشور متصل خواهند شد و به احتمال زیاد، اتصال نیروگاه های شریعتی مشهد، لوشان گیلان و تابان یزد به ابتدای سال آینده موکول خواهد شد. نیروگاه آذرخش علی آباد، نیروگاه خرم آباد لرستان و نیروگاه سرو چادرملوی یزد به ترتیب در تیرماه، مرداد و شهریور امسال به شبکه سراسری خطوط لوله انتقال فراورده های سوختی متصل شده اند.
در واقع با اتصال همه این ۱۱ نیروگاه به شبکه سراسری خطوط لوله انتقال فراورده های نفتی، از جابه جایی سالانه بالغ بر 1.5 میلیارد لیتر فراورده نفتی با تانکرهای جاده پیما جلوگیری و تردد صدها تانکر از جاده های برون شهری کشور حذف خواهد شد.
راه اندازی فاز نخست خط لوله جدید
راه اندازی زودهنگام فاز نخست خط لوله جدید 26 اینچ بندرعباس-رفسنجان نیز از دیگر اقدام های قابل توجه صنعت پالایش است که کمک شایانی به تسهیل روند انتقال سوخت به نیروگاه ها می کند. با توجه به موضوع ناترازی فراورده های نفتی، راه اندازی این خط لوله، برای شبکه انتقال بسیار حساس و حیاتی است و باید در سریع ترین زمان ممکن به بهره برداری برسد که خوشبختانه این اتفاق نیزممکن شده است.
با اجرای این پروژه که امنیت انرژی و تامین پایدار سوخت کشور را افزایش می دهد، امکان ارسال روزانه 48 میلیون لیتر فراورده های نفتی به نقاط مرکزی و شمالی کشور فراهم خواهد شد. افزایش ۱۰۰ درصدی ظرفیت انتقال فراورده های نفتی تولیدی شرکت پالایش نفت بندرعباس و شرکت نفت ستاره خلیج فارس به مراکز مهم کشور به وسیله این خط، از دیگر اهداف اصلی طرح مذکور به شمار می رود، ضمن آنکه این میزان انتقال نقش مهمی در صرفه جویی سوخت از محل کاهش ترددهای جاده ای ایفا خواهد کرد.
در پایان باید توجه داشت، صیانت از فراورده و توزیع مناسب آن در کشور، از وظایف تعریف و تبیین شده سازمانی شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران است. این شرکت در مسیر انجام فعالیت های خود، انواع فراورده نفتی را از مبادی تولید دریافت و به وسیله خط لوله، مخزندار ریلی، نفتکش جاده پیما و بانکرینگ به مجاری عرضه و انبارهای ذخیره سازی منتقل می کند. این حجم گسترده و در عین حال پراکندگی فعالیت ها، محصور در یک نقطه یا مکان مشخص نیست و تمامی بخش ها اعم از خشکی، دریایی و هوایی را شامل می شود. از این منظر می توان دریافت که چه عملیات وسیع و گسترده ای در طول شبانه روز و در جای جای کشور انجام می گیرد تا تامین و توزیع بدون هیچ وقفه و دغدغه ای انجام شود.
بی شک انتقال این میزان حجم عظیم و گسترده از فراورده های نفتی در سایه وفاق و نگاه ملی رقم می خورد. باید از هرگونه سنگ اندازی و ایجاد وقفه در چرخه حساس انتقال سوخت پرهیز کرد. ناترازی انرژی، واقعه ای نیست که ناغافل و یک شبه رخ داده باشد؛ بلکه در طول سالیان متمادی و براساس تصمیم های گاه نادرستی بوده که اکنون اوضاع کشور را تا حدودی نابه سامان کرده است، از این رو می طلبد همگان دست به دست هم داده تا از این بحران پیش آمده آن هم بر پایه تصمیم های اصولی و کارآمد براحتی عبور کرد.