اقدام نسنجیده ای که ذخیره سوخت نیروگاهی را به هاله از ابهام فرو برد
دود بی تدبیری های گذشته در چشم مردم
مشعل| اینکه صرفا براساس چه نوع نگرش و دیدگاهی، شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران در دولت سیزدهم، طی ماه های تیر و مرداد امسال، بیش از 1.3 میلیارد لیتر فراورده نفت گاز(گازوئیل) را وارد رینگ صادراتی بورس کرد، نکته ای است قابل تامل و مهم که انتظار می رفت در انجام آن، منش و نگاه ملی و درعین حال روحیه مسئولیت پذیری که از مولفه های اثربخش در کارآمدی دولت ها محسوب می شود، بسیار پررنگ باشد و در صدر همه امور قرار گیرد. این نگاه ملی و روحیه مسئولیت پذیری، به واقع فرازهایی از یک تکلیف راهبردی است که هرگونه غفلت و سهل انگاری از آن، سعادت و رفاه عموم جامعه را با مشکل رو به رو می سازد. از این منظر، عرضه نابهنگام این حجم از فراورده نفت گاز در بورس، بدون توجه به تبعات جبران ناپذیر آن، اکنون شرایطی را ایجاد کرده که نیروگاه ها به ناچار به خاموشی های مدیریت شده رو آورده اند و این اقدام نسنجیده مدیریت پالایش و پخش فراورده های نفتی دولت سیزدهم و عواقب مترتب بر آن، باعث شد تا دود این بی تدبیری ها به چشم مردم برود.
تامین سوخت مایع نیروگاه ها در فصل زمستان، از مهم ترین دستورکارهای شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران است. به همین منظور، برنامه ریزی ها برای تامین نفت گاز مکفی در مخازن نیروگاه ها باید تا اواخر تابستان تداوم یابد. این در حالی است که امسال برخلاف رویه سال های گذشته، در اقدامی قریب الوقوع، حجم عمده ای از نفت گاز مورد نیاز نیروگاه ها درماه های ابتدایی تابستان، روانه بازارهای صادراتی شد تا مجموعه پالایشی دولت سیزدهم، با وجود کارآمدی تلاشگران عرصه سوخت رسانی، تلاش خدمت رسانان این عرصه را در دولت چهاردهم زیر سوال ببرد؛ اقدامی که از دید رسانه ها پوشیده نماند و مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی نیز بر اساس آمار و ارقام اعلامی بر آن صحه گذاشت.
مهر تایید بر کمبود سوخت مخازن
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی بر کاهش ذخایر سوخت نیروگاهی در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۳ مهر تایید زد. آمارها نشان می دهد که طی ۶ماه نخست امسال (۱۴۰3) ذخیره سازی گازوئیل در نیروگاه های کشور، نسبت به مدت مشابه پارسال، بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی با عنوان بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور تبصره (۳) نفت و روابط مالی آن با دولت آورده است: «مصرف سوخت مایع در نیروگاه های حرارتی افزایش یافته و ذخایر گازوئیل و نفت کوره نیروگاه ها در ۶ ماه اول ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه پارسال کاهش یافته و افزایش ناترازی گاز و تامین نشدن سوخت مایع جایگزین، چالش هایی را برای تامین برق در زمستان به وجود آورده است.
بر اساس آمارها، موجودی مخازن ذخیره سازی گازوئیل نیروگاه های کشور در فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد و شهریور امسال به ترتیب ۶۶۷، ۸۱۲، ۱.۱۶۹، ۱.۴۵۴، ۱.۸۰۹، ۱.۶۵۸ میلیون لیتر بوده که در مقاسیه با پارسال بشدت کاهش یافته است. موجودی مخازن گازوئیل نیروگاه های کشور در ماه های فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد و شهریور ۱۴۰۲ به ترتیب ۱.۷۶۶، ۲.۳۶۳، ۲.۷۱۳، ۲.۹۸۷، ۳.۱۷۴، ۲.۸۵۹ میلیون لیتر بوده است.
در مجموع طی ۶ ماه امسال، موجودی مخازن گازوئیل نیروگاه های ایران (۷ میلیارد و ۵۶۹ میلیون لیتر) نسبت به پارسال (۱۵ میلیارد و ۸۶۲ میلیون لیتر) ۸ میلیارد و ۲۹۳ میلیون لیتر کاهش داشته که از کاهش ۵۲ درصدی ذخیره سازی گازوئیل در بازه زمانی یادشده حکایت دارد.
2.6 میلیارد لیتر پایین تر از سطح ذخایر
به گواه ارقام اعلامی وزارت نفت، سطح ذخایر نفت گاز و نفت کوره نیروگاهی در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ نسبت به ۳۱ مرداد ۱۴۰۲، در مجموع ۲.۶ میلیارد لیتر پایین تر بوده که دلیل این میزان کاهش سطح ذخایر به ماه های پایانی دولت سیزدهم باز می گردد. به نحوی که بیش از 1.3 میلیارد لیتر نفت گاز تولیدی پالایشگاه آبادان در رینگ صادراتی بورس انرژی عرضه شده و ۴۷۱ میلیون لیتر آن معامله می شود.
این غفلت و بی توجهی، شورای اقتصاد را بر آن داشت تا نسبت به رفع ناترازی در تولید و مصرف انرژی راهکارهای اضطراری و کوتاه مدت را در اولویت قرار دهد. بر این اساس، بند 8 مصوبه شورای اقتصاد، وزارت نفت را مکلف کرده تا با همکاری گمرک جمهوری اسلامی ایران و سازمان ملی استاندارد، نسبت به واردات نفت گاز اقدام کند. طبیعتا دولت برای جبران کسری سوخت مخازن از طریق واردات، باید قیمت بالاتری بپردازد که از این منظر نیز متحمل بار مالی چند میلیون دلاری خواهد شد.
افزون بر کاهش سطح ذخایر سوخت نیروگاه ها، سرمای زودهنگام و تعویق در برنامه تعمیراتی پالایشگاه های گازی نیز مزید بر علت شد و شرایط دشواری را همزمان با بحران ناترازی موجود، پیش روی صنعت نفت دولت چهاردهم قرار داد. با این اوصاف، اقدام های هوشمندانه مجموعه پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران برای مقابله با موانع و چالش ها، نشان داد که می توان با بهره مندی از ظرفیت های موجود و حداقلی، به همراه چاشنی اراده و همت بالا بر سختی ها فائق آمد و بر خلاف مسیری که مدیران و متولیان تامین و توزیع سوخت دولت سیزدهم برای افشا شدن ابعاد وسیع تر ناترازی چیده بودند، حرکت کرد و به پیشرفت های قابل قبولی نیز دست یافت.
رشد 98 درصدی تحویل سوخت نیروگاهی
براساس تازه ترین آمار و ارقام اعلامی از سوی شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران، تحویل سوخت مایع نیروگاهی در ۲۲ روز ابتدایی آبان امسال در مقایسه با مدت مشابه پارسال با رشد 98 درصدی همراه بوده که این مسأله نشان می دهد وزارت نفت به تمامی وظایف خود در زمینه تولید و تحویل سوخت نیروگاهی در موعد مقرر عمل کرده است. در ۳۱ روز شهریور امسال، حجم تحویل نفت گاز نیروگاهی نسبت به سال گذشته، ۳۰ درصد افزایشی بوده، یعنی در شهریور امسال به طور میانگین، روزانه ۲۱ میلیون لیتر نفت گاز به نیروگاه ها تحویل شده که این عدد در سال گذشته، ۱۶ میلیون لیتر بوده است.
همچنین در این ایام، به طور میانگین روزانه ۲۴ میلیون لیتر نفت کوره به نیروگاه های کشور تحویل شده که این عدد در سال گذشته (۱۴۰۲) با ۱۳.۵ میلیون لیتر تحویل روزانه، ۷۴ درصد افزایش یافته است. بنابراین در مجموع طی شهریور ۱۴۰۳، مجموع سوخت مایع نسبت به پارسال ۵۰ درصد افزایش تحویل را نشان می دهد. در مهر امسال، مقدار تحویل نفت گاز نسبت به مهر سال ۱۴۰۲ برابر بوده؛ اما مقدار نفت کوره تحویلی، ۷۹ درصد افزایش یافته است.
در ۲۲ روز آبان ۱۴۰۳، به طور میانگین روزانه ۴۲ میلیون لیتر نفت گاز به نیروگاه های کشور تحویل داده شده که این عدد در سال گذشته ۱۹.۷ میلیون لیتر بوده است. در واقع ۱۱۳ درصد نفت گاز بیشتری در مقایسه با مدت مشابه پارسال در اختیار نیروگاه ها قرار گرفته است. در نفت کوره نیز ۷۶ درصد افزایش تحویل رقم خورده که در مجموع طی ۲۲ روز آبان امسال، ۹۸ درصد سوخت مایع بیشتری تحویل نیروگاه های کشور شده است.