معاون وزیر نفت در آیین بهره برداری از واحد ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز:
کیفیت فدای کمیت نمی شود
70 درصد ظرفیت تولید بنزین پالایشگاه های کشور یورو ۴ و ۵ است
مشعل واحد ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز با ظرفیت ۵ هزار بشکه در روز با هدف ارتقای کیفی محصول بنزین این پالایشگاه و تولید روزانه یک میلیون و 650 هزار لیتر بنزین یورو 5 با حضور
محمدصادق عظیمی فر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران به بهره برداری رسید.
دوشنبه، 28 آبان امسال، رویدادی دیگر در کارنامه کاری پالایشگاه نفت شیراز ثبت شد و آن بهره برداری از واحد ایزومریزاسیون این پالایشگاه بود؛ پروژه ای که نتیجه اش، ارتقای کیفی محصول بنزین این پالایشگاه و تولید روزانه یک میلیون و 650 هزار لیتر بنزین یورو 5 است. معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش در مراسم راه اندازی واحد ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز با تاکید بر اهمیت این واحد در ارتقای شاخص های سلامت و محیط زیست شهر شیراز گفت:۷۰ درصد ظرفیت تولید بنزین و حدود ۶۴ درصد نفت گاز پالایشگاه های کشور یورو ۴ و ۵ است. محمدصادق عظیمی فر با بیان اینکه قانون هوای پاک، وزارت نفت را ملزم کرده که طی سه سال همه فراورده کشور باکیفیت یورو ۴ و ۵ تولید شود، گفت: در دولت چهاردهم، افزون بر تکمیل طرح های با پیشرفت بالا، اجرای طرح های ارتقای کیفی نفت کوره در اولویت قرار خواهد گرفت.
تلاش برای فائق آمدن به ناترازی
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران با بیان اینکه ناترازی فراورده، دامن کیفیت فراورده را نیز گرفته است، تصریح کرد: تلاش کردیم با افزایش ۸ میلیون لیتری تولید بنزین در پالایشگاه های کشور که حدود ۸ درصد تولید بنزین کشور است، کیفیت را فدای کمیت نکنیم. عظیمی فر افزود: تلاش می کنیم با توسعه سهم سی ان جی، زیرساخت های انتقال فراورده و اجرای طرح های مبارزه با قاچاق سوخت بر ناترازی فائق آییم و مصرف را مدیریت کنیم. به گفته وی، یکی از دلایل توسعه نیافتن صنعت پالایش، بی توجهی به حکمرانی و تنظیم روابط مالی است و اجرای قانون تنفس خوراک در دولت چهاردهم برای پروژه های پالایشی که نخستین آن در پروژه های پالایشگاه شیراز اجرایی خواهد شد، نقش مهمی در رفع موانع مالی و افزایش سودآوری در صنایع پالایشی خواهد داشت. وی به خط لوله پارس در استان فارس اشاره کرد و یادآورشد: پیمانکار خط لوله پارس تا آخر امسال انتخاب و عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد که از تردد روزانه ۴۰۰ تانکر در جاده های این استان جلوگیری می شود.
تأمین ۹۰ درصدی قطعات از داخل کشور
حمیدرضا دهقان، مدیرعامل پالایشگاه نفت شیراز نیز در این مراسم به تأمین ۹۰ درصد قطعات واحد ایزومریزاسیون این پالایشگاه از سازندگان داخلی اشاره کرد و افزود: این طرح به منظور اجرای قانون هوای پاک انجام شده که تأثیرات زیست محیطی بسیاری از جمله ارتقای کیفیت بنزین تولیدی در این پالایشگاه به یورو ۵ دارد. سرمایه گذاری انجام شده در این طرح ۳۲ میلیون دلار بوده و ظرفیت واحد روزانه ۵ هزار بشکه است. مدیرعامل پالایشگاه نفت شیراز با اشاره به اینکه کاتالیست مورد استفاده در این واحد، برای نخستین بار در کشور مورد استفاده قرار گرفته است، افزود: در صورت استفاده سایر پالایشگاه ها از تجربیات این شرکت در زمینه استفاده کاتالیست مذکور، سالانه از خروج ۴۰ میلیون دلار ارز از کشور جلوگیری می شود. به گفته دهقان، دستیابی به اکتان بالاتر، احیا پذیر بودن کاتالیست و ایجاد یک رفرنس برای سایر پالایشگاه های کشور از جمله شاخص های کاتالیست واحد ایزومریزاسیون این پالایشگاه به شمار می آید. در این طرح ۲ میلیون نفر- ساعت کار بدون حادثه رقم خورده که رکورد محسوب می شود. دهقان افزود: پروژه کیفی سازی نفت گاز این پالایشگاه نیز با سرمایه گذاری ۱۸۳ میلیون دلار، ۹۸ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.
نقش مهم واحد ایزومریزاسیون درتعدیل ناترازی
شرکت پالایش نفت شیراز به منظور اهداف راهبردی خود در زمینه تولید و عرضه سوخت پاک و افزایش کیفیت بنزین تولیدی، از سال ۹۸ نسبت به احداث واحد ایزومریزاسیون به ظرفیت ۵ هزار بشکه در روز اقدام کرده است. هدف کلی اجرای این طرح، ارتقای درجه آرام سوزی (عدد اکتان) بنزین نهایی تولید پالایشگاه از ۸۷ به ۹۱ و کاهش بنزن موجود در آن در سطح استاندارد ملی است. واحد ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز نقش مهمی در تعدیل شرایط ناترازی سوخت دارد که دانش فنی این واحد در سال ۱۳۹۷ از شرکت UOP اخذ و اجرای آن از طریق یک قرارداد EPC دنبال شد. هدف کلی ایجاد این واحد، افزایش ۲۰ درصدی بنزین تولیدی پالایشگاه، ارتقای درجه آرام سوزی (عدد اکتان) بنزین نهایی تولیدی پالایشگاه، کاهش بنزن آن در سطح استاندارد ملی به کمتر از یک درصد، کاهش مواد آروماتیکی به کمتر از ۳۵ درصد، همچنین کاهش گوگرد بنزین تولیدی به کمتر از ۲ پی پی ام (80 درصد بهتر از میزان مجاز در استاندارد یورو 5) و کاهش آلاینده های زیست محیطی است.
ظرفیت این واحد معادل ۷۹۵ هزار لیتر در روز و تولید فعلی آن روزانه ۵۴۰ هزار لیتر است که با راه اندازی این واحد، کیفیت بنزین تولیدی نیز به استاندارد یورو ۵ می رسد و تولید روزانه یک میلیون و ۶۵۰ هزار لیتر بنزین یورو ۵ در پالایشگاه شیراز محقق خواهد شد. سرمایه گذاری انجام شده در این پروژه ۳۲ میلیون یورو بوده و قرارداد آن با ظرفیت ۵ هزار بشکه در روز از اسفند سال ۱۳۹۸ با پیمانکار ایرانی منعقد شده است. پیش راه اندازی و راه اندازی واحد از تیر امسال آغاز شد و دوم مهر سال ۱۴۰۳ به بهره برداری رسید.
استفاده از نسل جدید کاتالیست
هم اکنون این واحد توانسته به تمام اهداف تعریف شده از قبیل اکتان بالاتر و بنزن کمتر دست یابد و تولید بنزین یورو ۵ را به سبد محصولات خود اضافه کند. اجرای قانون هوای پاک و ایفای مسئولیت اجتماعی در حوزه صیانت از محیط زیست، ارتقای کیفیت مشخصات بنزین تولیدی به استاندارد یورو 5 و تلاش برای ارتقای سلامت جامعه از اهداف اجرای این طرح به شمار می آید. استفاده از نسل جدید کاتالیست برای نخستین بار در کشور و حذف ماده شیمیایی مصرفی پرکلرواتیلن از زنجیره فرایند و پیامد آن رفع وابستگی پالایشگاه به واردات 100 درصدی ماده مزبور، از مشخصات این طرح محسوب می شود. حذف کاستیک از چرخه فرایند و در پی آن، حذف کامل پسماندهای مربوطه، سهولت در راهبری واحد حذف کامل خوردگی و در نهایت دوام تجهیزات و تولید لیسانس واحد تصفیه نفتای سبک برای نخستین بار در کشور از دیگر ویژگی های این طرح است. نصب و راه اندازی این واحد به صورت کاملا ایمن و بدون هیچ گونه حادثه ناتوان کننده و تلفات بوده و در دوران کرونا بدون توقف و تعطیلی صورت گرفته است.
اهمیت واحد ایزومریزاسیون
به روزرسانی جریان های هیدروکربن سبک در پالایشگاه ها، کارخانه های پتروشیمی و کارخانه های فراوری گاز و نفت، همچنان در کاربردهای تجاری روند افزایشی دارد؛ زیرا تقاضای جهانی برای بنزین در دهه گذشته رشد زیادی را تجربه کرده است. مقررات سختگیرانه فزاینده ای که در بیشتر مناطق جهان وضع شده، باعث افزایش تقاضا برای سوخت های پاک می شود.
در نتیجه، ترکیب شیمیایی بنزین به میزان بیشتری با استفاده از فرایندهای ایزومریزاسیون تنظیم شده است.
این مقررات شامل بسیاری از ابتکارات سوخت پاک مثل حذف تدریجی سرب، به حداقل رساندن محتوای بنزن، آروماتیک و الفین و افزودن اکسیژن به بنزین می شود. ایزومریزاسیون نفتای سبک، نقش کلیدی در برآوردن تقاضای اکتان در استخر بنزین برای سوخت های پاک و گریدهای بنزین درجه یک دارد. مواد اولیه نفتای کم اکتان، بسته به پیکربندی فرایند، نوع کاتالیزور و شرایط عملیاتی به ایزومریت با عدد اکتان بین 80 تا 93 تبدیل می شوند.
ایزومریزاسیون شامل ایزومریزاسیون اسکلتی یک پارافین به پارافین بسیار شاخه دار با همان عدد کربن است. پارافین های با شاخه های زیاد، اعداد اکتان بالاتری دارند. با این حال، به دلیل ماهیت خود ایزومریزاسیون، ممکن است برخی اجزای نفتا را نیز تحت تأثیر قرار دهد و همچنین باعث اشباع آروماتیک ها شود. به عقیده کارشناسان، فرایند ایزومریزاسیون، یکی از اقتصادی ترین روش های موجود برای کاهش محتوای بنزن در بنزین است.