رشد بی رویه مصرف بخش تولید را نشانه می گیرد
سنگینی سبد سوخت بر دوش گاز
مهناز محمدی چندین سال است که تولید گاز ثابت است و با آنکه در زمینه تولیدآن گاز تلاش های خیلی زیادی صورت گرفته، اما همواره رشد افسارگسیخته مصرف گاز در کشور بخش تولید را نشانه گرفته است. در سال های اخیر توجه به موضوع تولید در بخش های بالادست و پایین دست، شرایط تامین نیاز مصرف کنندگان را در جایگاهی مناسب قرار داده است که این موضوع نشان از تلاش های بی دریغ کارکنان صنعت گاز در بخش های مختلف دارد .
در حال حاضر زنجیره تامین گاز از تولید تا توزیع، در آمادگی کامل قرار دارد و برنامه های اجرایی آن مطابق اهداف موردنظر در جریان است. با ورود سرما به کشور همواره صنعت گاز کشور در آرایش زمستانی قرار می گیرد. فصل سرما که همیشه از آذرماه آغاز می شود، امسال یک ماه زودتر از راه رسید و 11 استان سردسیر کشور با کاهش 12 درجه ای دما، یکباره در آبان ماه در وضعیت زمستانی قرار گرفتند؛ استان هایی که از لحاظ دسترسی به منابع گاز و میزان گاز طبیعی تولیدی کشور، کمتر از 25 درصد برخوردار هستند، زیرا حدود 75 درصد از منابع تولید گاز کشور در جنوب قرار دارد و کاهش دما در منطقه ای صورت گرفته است که این میزان گاز باید به آنجا انتقال داده شود .
مصرف 85 درصدی مشترکان خانگی در فصل سرما
مطابق اعلام مسئولان همزمان با آغاز فصل سرما، مصرف گاز نیز در بخش خانگی افزایش یافته، ضمن آنکه مصرف برق خانگی هم افزایش یافته است. طبق اعلام سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در ماه های سرد سال، حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد گاز تحویلی به خطوط لوله از سوی مشترکان خانگی و تجاری و صنایع غیرعمده، حمل ونقل و کشاورزی مصرف می شود، اما در همین زمان باید به بخش های دیگر ازجمله صنایع عمده هم گازرسانی شود؛ به همین دلیل در ماه های سرد، روزانه حدود ۳۰۰میلیون مترمکعب ناترازی ایجاد می شود، بنابراین باید سوخت مایع جایگزین شود.
پیوستن 900 هزار مشترک به جمع مصرف کنندگان گاز
هرچند صنایع علاقه دارند از گاز طبیعی به عنوان سوخت استفاده کنند، اما اولویت نخست وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران در روزهای سرد، تأمین گاز بخش های خانگی، تجاری و صنایع غیرعمده است.
توسعه بخش خانگی و رشد جمعیت در کشور انکارناپذیر است.بر اساس اعلام مسئولان، در سال جاری نسبت به سال قبل، 900 هزار مشترک به جمع مصرف کنندگان گازاضافه شده است . اگر در اوج مصرف، هر مشترک روزانه به طور میانگین20 مترمکعب گاز مصرف کند، مصرف این حامل انرژی برای این تعداد مشترک 18 تا 20میلیون مترمکعب گاز خواهد بود و این رقم تقریبا معادل یک فاز پارس جنوبی می شود.
رشد نامتعارف مصرف برق خانگی
یکی از رخدادهایی که همزمان با رشد مصرف گاز در کشور شاهد آن هستیم، رشد مصرف برق است . طبق اعلام نهادهای مربوط به این حوزه، امسال رشد افسارگسیخته ای در بخش برق صورت گرفته که این موضوع حاکی از افزایش مصرف گاز در نیروگاه های کشور است، زیرا 86 درصد سبد سوخت نیروگاه های کشور از گاز تامین می شود. در سال جاری، رشد مصرف گاز در بخش خانگی سه تا سه و نیم درصد و در بخش برق نیز هفت تا هشت درصد بوده است.
تحویل 10 میلیون مترمکعب گاز بیشتر به نیروگاه ها
بر اساس اعلام مسئولان، از ابتدای امسال تا 15 آبان ماه روزانه 10میلیون مترمکعب گاز بیشتر به نیروگاه ها تحویل شده است. سوخت مصرفی نیروگاه ها شامل نفت گاز، نفت کوره و گاز است که 86 درصد این سبد سوختی، گاز بوده است. از سوی دیگر، بیش از 70 درصد سبد سوخت کشور را گاز تشکیل می دهد؛ بنابراین گاز طبیعی نقش بسیار بالایی در تامین نیازهای مردم دارد.
مصرف گاز آبان 1403 معادل آذر 1402
بررسی مقایسه مصارف گاز بخش خانگی ، تجاری صنایع غیر عمده و حمل ونقل در سال 1402 نشان می دهد که در آبان سال گذشته 333 میلیون مترمکعب گاز در این بخش مصرف شده است که نسبت به میانگین 4 سال قبل از آن، کاهش روزانه 47 میلیون مترمکعبی را نشان می دهد.در آذرماه همان سال، با مصرف 490 میلیون مترمکعب کاهش روزانه 27 میلیون مترمکعب گاز نسبت به میانگین چهار سال قبل آن در این بخش ثبت شده است. در دی ماه 1402 نیز با مصرف 535 میلیون مترمکعب شاهد کاهش روزانه 47 میلیون مترمکعب گاز در بخش خانگی، تجاری صنایع غیرعمده و حمل ونقل نسبت به میانگین 4 سال قبل آن هستیم.
در بهمن ماه با مصرف 556 میلیون مترمکعب گاز در بخش خانگی، تجاری، صنایع غیرعمده و حمل ونقل کاهش روزانه 19 میلیون مترمکعب نسبت به چهار سال قبل آن در این بخش به ثبت رسیده است.در اسفندماه همان سال(1402) با مصرف 559 میلیون مترمکعب افزایش روزانه 99 میلیون مترمکعب گاز در این بخش نسبت به میانگین 4 سال قبل آن به وقوع پیوسته است.
بررسی این آمارها موید این نکته است که به جز اسفندماه، از آبان تا بهمن ماه شاهد سرمای متعادل بوده ایم بنابراین، سال 1402 به هیچ عنوان نمی تواند مبنای مقایسه برای مصرف گاز سال 1403 قرار گیرد؛ به دلیل اینکه در 5 سال گذشته، گرم ترین سال بوده و فقط اسفندماه سال 1402 سرما افزایش یافته است.
مصرف گاز در آبان ماه امسال در بخش خانگی برابر با آذر سال 1402 است؛ به گونه ای که پیش بینی می شود تا پایان آبان ماه سال جاری،مصرف گاز بخش خانگی به 500 میلیون مترمکعب برسد .
تحویل 57 میلیارد مترمکعب گاز به نیروگاه ها
در قوانین بالادستی از جمله در قانون هوای پاک، قوانین مربوط به شورای عالی انرژی و برنامه هفتم توسعه بر صرفه جویی در مصرف انواع انرژی از جمله گاز طبیعی تاکید شده است.
در این میان یکی از نقاط هدف برای صرفه جویی، نیروگاه های کشور هستند که بر صرفه جویی در مصرف سوخت آنها تاکید ویژه ای شده است. بر اساس آمارهای اعلام شده، از ابتدای امسال تا نیمه آبان ماه، شرکت ملی گاز ایران بیش از 57 میلیارد مترمکعب گاز به این بخش تحویل داده که این موضوع نشان دهنده رشد فزاینده تحویل گاز به بخش نیروگاهی و افزایش مصرف آن است.
پایه اصلی سوخت نیروگاه ها بر مبنای نفت کوره است
پایه اصلی سوخت نیروگاه ها بر مبنای نفت کوره است، زیرا در گذشته گازی وجود نداشته است که نیروگاه ها از آن به عنوان سوخت استفاده کنند؛ بنابراین مصرف سوخت مایع برای نیروگاه ها چندان مخاطره انگیز نیست. بررسی آمارهای مربوط به سال های گذشته محیط زیست نشان می دهد نیروگاه ها در زمان مصرف سوخت مایع کمترین سهم در آلودگی کلانشهرها را داشته اند و بیشتر آلودگی ها مربوط به بخش های دیگری از صنایع بوده است.
صرفه جویی معادل 2 میلیارد لیتر سوخت مایع
بیشترین ذخیره نفت گاز نیروگاه های کشور بین سه تا سه و نیم میلیارد لیتر است. این رقم در مقابل 57 میلیارد مترمکعب گازی که به نیروگاه ها اختصاص یافته است، رقم بزرگی نیست. اگر مطابق برنامه های پیش بینی شده صرفه جویی در بخش سوخت مایع نیروگاه ها صورت بگیرد، حدود دو میلیارد لیتر ذخیره سوخت مایع در شرایط بهتری قرار می گیرد.
از سوی دیگر در هفت ماه ابتدایی سال که وارونگی هوا در کشور وجود ندارد و نیروگاه هایی که محدودیت های محیط زیستی ندارند، مانند نیروگاه های نکا و ایرانشهر مسئولان می توانند سوخت مایع بیشتری مصرف کنند که این اقدام می تواند در زمستان مصرف سوخت را مدیریت کند .