نفت بسترمناسب تولید آثار سینمــــــــایی
سید ضیاء هاشمی ازجمله تهیه کنندگان شناخته شده سینمای ایران به شمار می رود که آثار متنوعی را در حوزه سینما تولید کرده است.این تهیه کننده سینمایی سال ها به عنوان رئیس جامعه صنفی تهیه کنندگان سینمای ایران فعالیت داشته و با توجه به ارتباطش با نهادهای مختلف دولتی درحوزه سینما و با شناختی که از روند همکاری با آنها دارد، بیشتر ازهر فرد دیگری می تواند درباره نیازها وخط قرمزهای تولید فیلم با موضوع های خاص، بویژه نفت که ازهرجهت اهمیت دارد، صاحب نظر باشد.
اوبراین نکته که نپرداختن به موضوع نفت به عنوان یک سوژه سینمایی، تنها مختص به سینمای ایران نیست و این مساله در سینمای جهان نیز صادق است، تصریح می کند: با این حال، صنعت نفت در حال حاضر و با توجه به محدودیت هایی که با آن روبه روست، می تواند بسترمناسبی برای تولید فیلم های سینمایی باشد. با این تهیه کننده درباره اهمیت نفت و امکان تولید آثارسینمایی دراین حوزه گفت وگو کردیم که در ادامه می خوانید.
با توجه به اهمیت استراتژیک نفت در ایران، نفت می تواند به عنوان یکی از سوژه های قابل توجه در سینما به شمار رود؛اما چرا تا به امروز درباره این صنعت به غیر از چند اثر انگشت شمار،آثار دیگری تولید نشده است؟
نفت بیشتر به عنوان یک انرژی دیده شده است وسوژه چندانی برای تبدیل شدن به تصویر ندارد. این نگاه تنها درایران مصداق ندارد؛ بلکه در دنیا نیز از همین زاویه به این مهم توجه می شود و در حوزه آثارمستند صنعتی جای می گیرد.
می توان به تحریم های صورت گرفته نسبت به کشور وسختی های فروش نفت پرداخت که بسیار هم جذاب خواهد بود؛اما فیلمسازان به سراغ این دست کارها نمی روند؟ زیرا پرونده های نفتی کاملا سری و محرمانه است. اگر وزارت نفت به چند تن از فیلمسازان (به صورت محدود) پرونده ها را ارائه کند، حتما سوژه های جذابی از آن استخراج خواهد شد و اگر سالی یک فیلم هم تولید شود، قابلیت جذب مخاطب به سینما را دارد.
درطول فعالیت خود درحوزه سینما با چند فیلمنامه با موضوع نفت مواجه شدید که حداقل ظرفیت تولید را داشته باشد؟
در این باره چیزی به یاد ندارم. پیش تر هم توضیح دادم بی علاقگی سینماگران به تولید این گونه فیلم ها به این دلیل است که اطلاعات متقن و جامعی در دست ندارند که بتوانند کاری در این حوزه انجام دهند.
گستردگی حوزه اقتصادی در کشور از نفت گرفته تا بازرگانی و... یا هر نهادی که با جریان های اقتصادی همراه است، باعث شده این حوزه ها از چشم بینای جامعه که دوربین فیلمساز اجتماعی است، دور بماند، ضمن اینکه قدرت های اقتصادی هم علاقه ای به ارائه اطلاعات و حضور فیلمسازان برای تولید دراین عرصه ندارند.
از نظر شما، با توجه به نگاه منفی که نسبت به فیلم های سفارشی در جامعه سینمایی وجود دارد، می توان چنین نگاهی را مانعی برای تولید یا سفارش فیلم از سوی وزارت نفت دانست؟
کارهای سفارشی با سلایق مدیران وقت ارگان ها و نهادها مرتبط است، شاید بتوان گفت که سینما گران به دلیل تشتت سلایق مدیران این حوزه،اقبالی به ساخت و حضور دراین پروژه ها نشان نمی دهند؛اما مجموعه موضوع های صنعتی یا نفتی برای سینماگران جذابیت دارد، حتی در حوزه های خارجی هم می توان موفق عمل کرد. مثلا در مقطعی درحوزه بهینه سازی سوخت، پرونده هایی تشکیل شده بود که می توانست سوژه های بسیار خوبی برای سینما وساخت کارهای اجتماعی باشد، به گونه ای که آثار سینمایی_ اجتماعی، از یکنواختی و نمایش تکرار بدبختی افراد جامعه خارج می شد و شاهد تنوع بیشتری درحوزه سینمای اجتماعی بودیم؛اما باز چنین امکانی در اختیار سینماگران قرار نگرفت.
سینما به عنوان یک ابزار رسانه ای تا چه اندازه می تواند سختی ها،مشکلات استخراج و تولید نفت را به جامعه نشان دهد؟
استخراج نفت نمی تواند درسینمای داستانی قرار بگیرد؛ اما در حوزه سینمای مستند، جایگاه بسیار خوبی دارد. به عنوان مثال، جوشکاری زیر آب یا سختی کار کارگران و مهندسان این حوزه بسیار جذاب است و می تواند برای جامعه آگاهی بخش باشد؛ اما بعید می دانم سینمای داستانی بتواند چندان دراین حوزه موفق عمل کند. ممکن است با داستان خوب بتوان یک کار سینمایی در این حوزه ساخت؛ اما بیشتر در حوزه مستند می توان موفق عمل کرد.
بخشی از کارکنان صنعت نفت، جزء اقشار سختکوش و پرحادثه هستند که معمولا به دورازمحل زندگی و خانواده خود در مناطقی چون قشم،خارک، عسلویه و... کار می کنند. پرداختن به موضوع فعالیت این دسته از کارگران و مهندسان، همچنین نحوه زندگی آنها سوژه خوبی است، کما اینکه سال ها پیش فیلمی در این حوزه از سوی مهدی گلستانه با نام «نقطه کور» ساخته شد که کار جذابی هم از آب درآمد.
در سینما، مجموعه ای از اطلاعات باید جمع آوری شود تا کاری خوب و درخور توجه ساخته شود. به این معنا که پیش ازهرچیز باید اطلاعات ومنابع در اختیار باشد تا فیلمساز بتواند تحقیقات لازم برای نگارش فیلمنامه را انجام دهد. همانطور که بسیاری از نهادها، مراکزی دارند که اسناد لازم را برای نگارش یک فیلمنامه سینمایی یا تلویزیونی در اختیار فیلمسازان می گذارند.