افزایش تولید و صادرات نفت ایران در اوج تحریم
پس از خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷، صادرات نفت ایران و به دنبال آن درآمدهای این بخش با کاهش همراه شد، اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم، صادرات نفت ایران و وصول درآمدهای آن، افزایشی خیره کننده داشت.
با روی کار آمدن دولت سیزدهم، استفاده از راهکارهای مختلف برای افزایش فروش و صادرات نفت با وجود تحریم ها در مرکز توجه قرار گرفت تا آنجا که به گواهی آمارهای اقتصادی، شرایط صادرات نفت بهبود یافت. هنگامی که جواد اوجی به عنوان وزیر نفت پیشنهادی دولت سیزدهم به مجلس شورای اسلامی معرفی شد، یکی از برنامه های مهم خود را افزایش صادرات نفت ایران اعلام کرد که از مسیرهای مختلف مانند تهاتر با کالا یا سرمایه انجام خواهد شد.
افزایش 40 درصدی صادرات نفت
در دی ماه ۱۴۰۰، سیدابراهیم رئیسی، رئیس دولت سیزدهم از افزایش ۴۰ درصدی حجم صادرات نفت خبر داد. وزیر نفت در فروردین ۱۴۰۲ در برنامه «شعار سال» اظهار کرده بود: سال گذشته ۱۹۰ میلیون بشکه نفت بیشتر از سال ۱۳۹۹ و ۸۳ میلیون بشکه بیشتر از سال ۱۴۰۰ نفت صادر شد و پیش بینی می شود امسال رکوردی تازه در صادرات نفت ثبت شود.وی در ادامه تصریح کرده بود: با توجه به اینکه یکی از بخش های تأمین کننده نیازهای ارزی کشور، وزارت نفت است، در دولت سیزدهم با وجود تشدید تحریم های ظالمانه، به فضل الهی و همت همکاران در صنایع نفت و گاز، رکوردهای مطلوبی در زمینه صادرات نفت خام، میعانات گازی، فرآورده های نفتی و پتروشیمی داشتیم.آژانس بین المللی انرژی (آی ئی ای) در تازه ترین گزارش چشم انداز کوتاه مدت انرژی خود در ماه ژوئیه اعلام کرد تولید نفت ایران در ماه ژوئن به ۳ میلیون و ۱۰ هزار بشکه در روز رسیده و این رقم مشابه ماه مه امسال بوده است.این نهاد بین المللی مستقر در پاریس به تازگی در گزارشی اعلام کرده است تولید نفت خام ایران از آغاز سال ۲۰۲۳ میلادی تاکنون با ۳۵۰ هزار بشکه افزایش همراه بوده است.آژانس بین المللی انرژی اعلام کرده است که تولید نفت خام ایران با وجود تحریم های شدید در سال ۲۰۲۲ میلادی هم با افزایش ۱۳۰ هزار بشکه ای روبه رو بوده و به میانگین ۲ میلیون و ۵۵۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
اعتراف به بی اثر بودن تحریم ها
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا در ماه مه امسال اعتراف کرده بود تحریم های یک جانبه اعمال شده علیه ایران بی اثر بوده است.به گفته تحلیلگران حوزه انرژی به نقل از بلومبرگ، صادرات نفت ایران پس از اعمال دوباره تحریم ها علیه این کشور هرگز به این اندازه بالا نبوده است.بر اساس گزارش آژانس بین المللی انرژی، ایران در میان اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) بیشترین افزایش تولید نفت را داشته است، در حالی که دیگر اعضا شاهد تثبیت یا حتی کاهش تولید خود بوده اند.در همین حال، دبیرخانه اوپک در تازه ترین گزارش ماهانه خود (ژوئیه) به نقل از منابع ثانویه اعلام کرد تولید نفت خام ایران در ماه ژوئیه به ۲ میلیون ۷۵۴ هزار بشکه در روز رسیده است که در مقایسه با ثبت رقم روزانه ۲ میلیون و ۶۷۹ هزار بشکه ای در ماه مه، افزایش روزانه ۵۶ هزار بشکه ای را نشان می دهد.
ادامه روند افزایشی تولید نفت خام
گزارش های ماهانه سه ماه اخیر دبیرخانه اوپک به نقل از منابع ثانویه نشان می دهد تولید نفت خام ایران در ماه های آوریل، مه و ژوئن روندی افزایشی را طی کرده است، به طوری که ایران از ماه مه امسال توانست دوباره جایگاه چهارمین تولیدکننده نفت در اوپک را که برای سال ها از آن دور شده بود، دوباره به دست آورد و تثبیت کند.با روی کار آمدن دولت سیزدهم، توجه به بازیابی بازارهای نفتی ایران و احیای ظرفیت های تولید نفت در اولویت قرار گرفت تا آنجا که پس از چند ماه اعلام شد صادرات نفت ایران ۴۰ درصد افزایش داشته است. روند رشد تولید و صادرات نفت ایران در سال ۱۴۰۱ هم تداوم داشت و در همین زمینه جواد اوجی، وزیر نفت با تأیید افزایش صادرات نفت ایران پیش از این گفته بود در سال ۱۴۰۱، ۱۹۰ میلیون بشکه نفت بیشتر از سال ۱۳۹۹ و ۸۳ میلیون بشکه بیشتر از سال ۱۴۰۰ صادر شد و پیش بینی می شود امسال رکوردی تازه در صادرات نفت ثبت شود.اوجی به تازگی در هشتمین سمینار بین المللی اوپک در وین با اشاره به ظرفیت تولید روزانه ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت خام و میعانات گازی و بیش از یک میلیارد مترمکعب گاز غنی(ترش) در ایران گفته بود: با توجه به وجود ظرفیت بالای توان تولید نفت و گاز، ایران در دولت سیزدهم برنامه ریزی مدونی برای افزایش توان تولید در نظر گرفته است.وی همچنین پیش تر درباره به صفر رسیدن میعانات گازی شناور در سواحل نیز یادآور شده بود: در شهریورماه ۱۴۰۰، ۸۷ میلیون بشکه میعانات گازی شناور روی آب از چالش های مهم و مشکل اساسی و پاشنه آشیل دولت بود و مشتری یابی برای این میعانات گازی که حتی دو فاز شده و تغییر رنگ هم داده بودند، کاری بسیار سخت بود و همه مخازن در خشکی و دریا پر شده بود.وزیر نفت گفته بود: با تولید روزانه نزدیک به ۸۰۰ هزار بشکه میعانات گازی و با همت دولت سیزدهم اکنون نه تنها میعانات تولید شده، فروخته شده است و بشکه ای به ذخیره سازی های روی آب اضافه نمی شود، بلکه میعانات گازی از پیش ذخیره شده هم با وجود سخت گیرانه ترین تحریم ها فروخته و میعانات گازی روی آب صفر شده است.وی با اشاره به اینکه ما با تحریم های ظالمانه یک کشور روبه رو هستیم و تحریم ها علیه اقتصاد و صنعت نفت ایران مربوط به سازمان ملل متحد نیست، تصریح کرده بود: با تجربه خودمان در سال های طولانی تحریم در زمینه توسعه میدان های نفت و گاز و ساخت پالایشگاه ها و مجتمع های پتروشیمی ، امروز ظرفیت افزایش تولید نفت و گاز را داریم.
دیپلماسی موفق
در همین باره، محسن خجسته مهر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران چندی پیش با اشاره به افزایش خیره کننده صادرات نفت در دولت سیزدهم گفت: مجموعه صنعت نفت در دولت سیزدهم با درایت وزیر نفت و به کارگیری دیپلماسی موفق انرژی، توانست صادرات نفت را به مقدار قابل توجهی افزایش دهد.مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با بیان اینکه تولید روزانه نفت خام ایران در ابتدای آغاز به کار دولت سیزدهم حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه بود و امروز به ۳ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است، تصریح کرده بود: تولید نفت سنتزی (مخلوطی از میعانات گازی و نفت سنگین ایران) از عوامل مهم در افزایش صادرات و مشتریان تازه است، در ۲۰ ماه اخیر یک میلیون بشکه به تولید و صادرات نفت کشور افزوده ایم. بر اساس هفتادودومین نسخه گزارش «بررسی آماری انرژی جهان» که به بررسی عملکرد صنعت انرژی جهان در سال ۲۰۲۲ میلادی می پردازد، تولید نفت خام و میعانات گازی ایران در سال ۲۰۲۲ میلادی ۳ میلیون و ۳۱۳ هزار بشکه ثبت شده است، در حالی که این رقم نسبت به سال ۲۰۲۱ میلادی ۴.۱ درصد (روزانه ۱۲۹ هزار بشکه) افزایش نشان می دهد. تولید نفت خام و میعانات گازی ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی ۳ میلیون و ۱۸۴ هزار بشکه در روز ثبت شده بود.