رفاه با گازرسانی
اکنون بیش از ۷۵ درصد از گاز خام کشور در میدان پارس جنوبی تولید می شود. طبق اعلام جواد اوجی، وزیر نفت، تاکنون ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد مترمکعب گاز از میدان گازی پارس جنوبی برداشت شده که ارزش آن نزدیک به ۴۱۴ میلیارد دلار بوده است. در مناطق پارس جنوبی، کنگان و عسلویه نزدیک به ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری شده، اما ارزش گاز طبیعی و فرآورده های گازی و پتروشیمی تا امروز ۴۱۴ میلیارد دلار بوده است که این رقم نشان از سودمندی سرمایه گذاری در صنعت نفت و گاز دارد، ضمن آنکه ایران تنها در سال ۱۴۰۱ درمجموع ۲۴۱ میلیارد مترمکعب گاز از میدان مشترک پارس جنوبی برداشت کرده است. تا پايان سال 1401 بیش از ۲ هزار و ۳۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در پالایشگاه های پارس جنوبی فرآورش و روزانه ۵۷۰ میلیون مترمکعب گاز بطورمیانگین در مجتمع گازی پارس جنوبی تولید شده است. افزون بر آن در ۱۲ ماه از سال ۱۴۰۱، بیش از ۱۹۰ هزار و ۵۰۹ میلیون مترمکعب گاز شیرین به خط سراسری کشور تزریق شده است که نسبت به سال پیش از آن 3 درصد افزایش داشته است. در همین سال تولید گاز مایع روندی رو به رشد داشته و افزایش ۲۲ درصدی را نسبت به سال ۱۴۰۰ از سر گذرانده است. این آمار و ارقام بیانگر نقش مهم این مخزن مشترک در زندگی ما از تامین گاز منازل تا سوخت خودرو و فراتر از آن ارزآوری برای اقتصاد کشور است که در این میان سهم آن در گازرسانی به بیش از ۹۸.۵ درصد شهرها و ۸۵ درصد روستاهای کشور بی بدیل است؛ به گونه ای که با شتاب گیری روند برداشت از مخزن مشترک پارس جنوبی، شاهد شتاب گرفتن روند گازرسانی به روستاها بوده ایم. افزون بر آن پالایشگاه های مجتمع گاز پارس جنوبی تأمین کننده همه خوراک مورد نیاز پالایشگاه ستاره خلیج فارس برای تولید بنزین، گازوییل، سوخت جت و دیگر تولیدات آن هم هستند.
سهم 50 درصدی در تولید برق
از آنجا که از الزام های پروژه های پارس جنوبی، ساخت نیروگاه تولید برق بوده، در کنار تامین گاز کشور از این محل، برق تولیدی آن در شرایط نیاز، به کمک مردم ما آمده است. طبق آمار اعلام شده، ۵۰ درصد برق کشوراز میدان گازی پارس جنوبی تأمین می شود. از آخرین نمونه تامین برق کشور از پارس جنوبی می توان به دوران کمبود برق در سال 1401 اشاره کرد که نیروگاه سیکل ترکیبی بعثت عسلویه، نیروگاه پتروشیمی دماوند، نیروگاه سیکل ترکیبی دهلران و نیروگاه گازی پروژه نیمه تمام ایران ال ان جی به کمک تامین برق آمد و با همکاری وزارت نفت، یکی از راهکارهای وزارت نیروی دولت سیزدهم برای عبور بدون خاموشی از اوج بار تابستان، افزایش توان تولید برق از ظرفیت خالی نیروگاه های موجود در پروژه های صنعت نفت بود که توانست آن را با موفقیت اجرا کند و شاهد خاموشی های گسترده در شبکه برق نبودیم.
شرکت «دماوند انرژی عسلویه» تأمین کننده برق و بخار ۲۴ شرکت پتروشیمی مستقر در فاز ۲ پتروشیمی منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس است که با طراحی و اجرای پروژه های پست ۴۰۰/۲۳۰ کیلوولت، خط و کلیدخانه ۴۰۰ کیلوولت در مجموع به ارزش ۴۰ میلیون یورو امکان اتصال به شبکه سراسری و ارسال برق مازاد تولید خود را برای جبران بخش قابل توجهی از کمبود برق در شرایط کنونی فراهم کرده است. عملیات اجرایی اتصال به شبکه سراسری از ۲۰ تیرماه پارسال به مدت سه روز با هماهنگی و تمهیدات فنی لازم میان شرکت «دماوند انرژی عسلویه» و سازمان برق منطقه ای اجرا و اتصال بین نیروگاه برق دماوند به شبکه سراسری برق کشور از طریق پست ۴۰۰ کیلو ولت خط ۴۰۰ کیلو ولت و کلیدخانه ۴۰۰ کیلو ولت با احداث مجموعه ۴۸ دکل مرتفع تلسکوپی و مشبک به طول ۱۹ کیلومتر و با عبور از مناطق سخت گذر کوهستانی برقرار شد.
نخستین واحد بخار نیروگاه سیکل ترکیبی بعثت پارس جنوبی با ظرفیت ۱۵۷ مگاوات هم با انتقال توان خود به شبکه سراسری برق کشور، بخشی از فشار ناشی از مصرف برق را کاهش داد. با تکمیل هر سه واحد سیکل ترکیبی، حدود ۵۰۰ مگاوات به توان تولید برق نیروگاه بعثت افزوده می شود و ظرفیت مجموعه سیکل ترکیبی و بخش گازی به ۱۵۰۰ مگاوات خواهد رسید.
سال گذشته، واحدهای سوم، چهار و پنجم نیروگاه برق کارخانه ایران ال ان جی هر یک به ظرفیت ۱۶۲ مگاوات مهرماه ۱۴۰۰ و اردیبهشت و تیرماه ۱۴۰۱ راه اندازی شدند تا در کنار ساخت و راه اندازی پست دائم ۴۰۰ کیلوولت نیروگاه
( 400 GIS )، ظرفیت تولید و انتقال برق در این نیروگاه به ۸۰۰ مگاوات برسد.
برق تولیدی در این نیروگاه، تا زمان راه اندازی کارخانه مایع سازی، در ازای دریافت بها، در اختیار واحدی صنعتی طرح های صندوق ها در کانون سرمایه گذاری جنوب، طرح های صنعتی منطقه و نیز شبکه سراسری قرار خواهد گرفت.
مخزنی که با خود اشتغال آورد
از ويژگي های مهم طرح هاي توسعه ای فازهای پارس جنوبی، اشتغال زایی و استفاده از توان نيروي انساني داخلي بوده است. طبق گزارش ها، میزان اشتغال زایی طرح های سیزده گانه پارس جنوبی (پالایشگاه) در دوران ساخت (نزدیک پنج سال) حدود ۱۰ هزار نفر در روز بوده است. اکنون جامعه قابل توجهی در سکوها و پالایشگاه های در دست بهره برداری پارس جنوبی مشغول فعالیت هستند که خود اشتغال پایدار محسوب می شود و به این موارد باید آماراشتغال بخش پتروشیمی را هم افزود که براساس گزارش شرکت ملی صنایع پتروشیمی میزان اشتغال مستقیم در صنعت پتروشیمی تا سال 99 در هاب عسلویه 22 هزار نفر بوده است. طبق اعلام سخاوت اسدی، مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس هم اکنون ۷۵ هزار نفر نیرو به صورت ثابت و ۲۰ هزار نفر به صورت شناور در منطقه ویژه اقتصادی پارس فعال هستند؛ جمعیتی قابل توجه که از سراسر ایران و منطقه جنوب که به واسطه توسعه این مخزن مشترک شاغل شدند و بافت متفاوت جمعیتی را در این بخش شکل داده اند تا ضمن توسعه و رشد اقتصادی ایران در رفاه مردم هم نقش آفرین باشند.
ارزآوری با تامین خوراک پتروشیمی
بخش عمده تولیدات پتروشیمی های کشور وابسته به گاز است. در واقع گاز در پتروشیمی ها افزون بر آنکه نقش تامین خوراک را ایفا می کند، در بسیاری موارد به عنوان سوخت اصلی آنها هم نقش آفرین است و هر گونه خلل در این روند به متاثرشدن ارز حاصل از فرصت صادراتی محصولات نهایی پتروشیمی منجر خواهد شد. طبق گزارش وزیر نفت، خوراک ۲۱ مجتمع پتروشیمی فعال در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس از میدان مشترک گازی پارس جنوبی تأمین می شود و سالانه نزدیک به ۳۹ میلیون تن محصول پتروشیمی از خوراک تأمین شده از میدان گازی پارس جنوبی در کشور تولید می شود. گزارش مجتمع گاز پارس جنوبی هم از ارسال روزانه ۱۰ هزار تن محصول تولیدی اتان این مجتمع به پتروشیمی های جم، آریاساسول، مروارید، کاویان و پتروایرانیان حکایت دارد. تنها در سال گذشته، بیش از ۳ میلیون و ۲۸۳ هزار تن پروپان و ۲ میلیون و ۲۸۶ هزار تن بوتان در پالایشگاه های پارس جنوبی تولید شد. به یقین اگر برداشت گاز از مخزن مشترک پارس جنوبی به ۷۰۰ میلیون مترمکعب کنونی نمی رسید و خوراک صنعت پتروشیمی (اتان، پروپان و بوتان) تأمین نمی شد، صنعت پتروشیمی کشور با سرعت کنونی پیش نمی رفت.
توانمندسازی ساخت داخل
رشد پیمانکاران ایرانی در تجربه ساخت بار اول را می توان از دستاوردهای مهم در توسعه پارس جنوبی دانست. اکنون سهم ساخت داخل در توسعه پارس جنوبی به آماری چشمگیر رسیده است و بسیاری از تجهیزات مورد نیاز در پروژه های پارس جنوبی در داخل بومی و استانداردسازی شده و دیگر وارد نمی شود.
به بیان ساده تر در سال های نخست توسعه پارس جنوبی، به پیش پا افتاده ترین زیرساخت ها برای توسعه صنایع دریایی به ویژه در بخش فراساحل دسترسی نبود و هر فعالیت توسعه ای نیازمند حضور شرکت ها و کالاهای خارجی بود؛ به عنوان نمونه در آن دوران پایه ها و بخش های فوقانی سكوهای مربوط به فازهای 2 و3 پارس جنوبی در یكی از كشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس ساخته و به محل نصب حمل شد، اما به مرور ورق برگشت و هم اکنون با ساخت یاردهای ساحلی بسیار بزرگ و منطبق با استانداردهای جهانی در بندرعباس، خرمشهر و بوشهر، پیمانكاران ایرانی خدمات فنی و مهندسی را به كشورهای همسایه صادر می کنند. به اذعان مدیران و کارشناسان، اکنون افزون بر توانایی ساخت، نصب و بهره برداری همه سكوهای دریایی غول پیكر چند هزارتنی مورد نیاز، دارای جرثقیل های 5 هزار تنی نصاب در بخش دریا، كشتی های لوله گذار و دكل های حفاری دریایی هستیم. همچنین ساخت و نصب تجهیزات انحصاری و بسیار پیچیده رشته های تكمیلی درون چاهی و تجهیزات سرچاهی در چاه های فازهای پارس جنوبی، بخش دیگری از دستاوردهای ساخت داخل و ارتقای توانمندی شرکت های ایرانی به شمار می رود.
بخش مهمی از این دستاوردها نتیجه تحریم های بی سابقه و طولانی است که با اتکا به توان تولید داخل به بار نشست و این نیز برخاسته از سیاست وزارت نفت مبنی بر ارتقای فناوری، توسعه و حمایت از شرکت های دانش بنیان، توسعه و حمایت از پیمانکاران و سازندگان صاحب صلاحیت داخلی بوده است. طبق اعلام وزیر نفت، ایران اکنون در ساخت پالایشگاه و پتروشیمی و توسعه میدان های نفت و گاز خودکفا شده است. در آخرین نمونه از اقدام ها می توان به جابه جایی و نصب سکوی طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی و انجام موفق این عملیات از سوی کارشناسان و متخصصان داخلی اشاره کرد، همچنین بهره برداری از پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی به عنوان سیزدهمین و آخرین پالایشگاه میدان مشترک گازی پارس جنوبی، از دیگر مواردی است که به دست توانمند نیروهای ایرانی اجرا شد و در ساخت آن نیز ۷۰ درصد تجهیزات به کار رفته ساخت داخل است که این نیزنوعی رکورد در ساخت پالایشگاه های پارس جنوبی به شمار می رود.