نگاهی به عملکرد دولت سیزدهم و زیرمجموعه های اجرایی در ایجاد اشتغال
افزایش امید
مشعل ایجاد اشتغال همواره یکی از سیاست های مهم و راهبردی در دولت ها بوده و در هر دوره نیز برنامه هایی اجرایی و اشتغال زا در دستور کار قرار گرفته است . اشتغال یکی از مولفه های مهم در اقتصاد و سطح رفاه در جامعه محسوب می شود و به عنوان یکی از دغدغه های اجتماعی و اقتصادی مهم نیز در میان خانواده ها و جوانان مطرح است. اگرچه دولت ها موظف به توسعه زیرساخت ها و بسترسازی مناسب و باثبات در اقتصاد و ایجاد کسب و کارهای پایدار هستند اما در واقع ایجاد اشتغال مقوله ای چندوجهی است که دستگاه های اجرایی مختلفی در تحقق آن دخالت دارند. دولت سیزدهم در یک سال و اندی که در موقعیت اجرای برنامه های خود قرار گرفته توانسته بیش از ۹۷۵ هزار و ۶۳۳ شغل را در حوزه های مختلف اجرایی دولتی و خصوصی محقق و ایجاد کند و این رقم در مقابل شرایط سخت اقتصادی و تحریمی قابل توجه و با ارزش است.
در چند دهه گذشته روش ها و برنامه های اجرایی مختلفی برای ایجاد اشتغال در کوتاه مدت، ارائه تسهیلات در راستای فعال شدن کارگاه های کوچک و زودبازده ، وام های خوداشتغالی و یا کارآفرینی و ... تجربه شده است. امروز دولت سیزدهم نیز با توجه به تجربه های پیشین به اشتغال زایی به عنوان ایجاد یک ارزش افزوده جدید نگاه کرده و در مسیر جریان اشتغال زایی تلاش کرده است تا از بنگاه های اقتصادی خصوصی، کارآفرینان و مجموعه های فعال دانش بنیان کمک بگیرد؛ ضمن اینکه همزمان با ایجاد مشاغل جدید ،به دنبال توسعه کسب و کارهای موجود نیز بوده است.
کمترین نرخ بیکاری تابستانه در 1401 رقم خورد
مرکز آمار ایران گزارشی از وضعیت اشتغال و بیکاری در تابستان سال جاری ارائه کرده که نشان می دهد نرخ بیکاری در این فصل، کمترین نرخ بیکاری تابستانی از سال ۸۴ تاکنون را داشته است. در این گزارش تاکید شده که واکسیناسیون عمومی، تسهیل در صدور مجوزها و کاهش ۵ واحد درصدی مالیات تولید از مهم ترین اقداماتی به شمار می آید که به رونق کسب و کار و رشد اشتغال کمک کرده است. بر اساس این گزارش، نرخ بیکاری در تابستان سال جاری به ۸.۹ درصد رسیده که نسبت به فصل گذشته ۰.۳ واحد درصد و نسبت به تابستان سال گذشته ۰.۷ واحد درصد کاهش را نشان می دهد. همچنین جمعیت شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر به ۲۳ میلیون و ۷۷۹ هزار نفر رسیده که نسبت به بهار سال جاری ۲۰۱ هزار نفر و نسبت به تابستان سال گذشته ۳۷۴ هزار نفر افزایش داشته است. طبق گزارش مرکز آمار نرخ بیکاری جوانان ١٥ تا ٢٤ ساله حاکی از آن است که 23.0 درصد از فعالان این گروه سنی در تابستان ١٤٠١ بیکار بوده اند. بررسی تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می دهد، این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (تابستان ١٤٠٠) ٢.٧ واحد درصد و نسبت به فصل گذشته یک واحد درصد کاهش یافته است. همچنین بررسی نرخ بیکاری گروه سنی ١٨ تا ٣٥ ساله نیز نشان می دهد که در تابستان ١٤٠١، 16.2 درصد از جمعیت فعال این گروه سنی بیکار بوده اند. این در حالی است که تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می دهد این نرخ نسبت به تابستان ١٤٠٠، به میزان ١.٤ واحد درصد و نسبت به فصل گذشته ۰.۴ واحد درصد کاهش یافته است. به نظر می رسد با تداوم سیاست های اصلاحی دولت سیزدهم به ویژه در زمینه حمایت از تولید و کسب و کارها، رشد اقتصادی و ایجاد فرصت های جدید شغلی و فعال شدن پروژه های بیشتر در صنایع مختلف ، چشم انداز اشتغال در کشور به مراتب روشن تر از قبل باشد. در عین حال در سامانه ملی رصد اشتغال، مشخصات کامل اشتغال یافتگان جدید در کشور به همراه محل کار آنها به صورت روزانه و همچنین میزان اشتغال های ایجاد شده در سطوح ملی، استانی، شهرستانی همراه با عملکرد دستگاه های اجرایی کشور در ایجاد اشتغال های جدید به تفکیک دستگاه مسئول قابل رویت است. بر اساس نتایج حاصل از بررسی عملکرد دستگاه ها، وزارت صنعت، معدن و تجارت، کمیته امداد امام خمینی(ره) و وزارت جهاد کشاورزی بیشترین ثبت اشتغال کشوری را در این دوره کسب کرده اند. همچنین بررسی جنسیت اشتغال ثبت شده ۵ماهه سال جدید نشان می دهد که حدود ۷۰ درصد مربوط به مردان و ۳۰ درصد مربوط به زنان بوده و بیش از ۶۰ درصد افراد دارای مدرک دیپلم و بالاتر هستند. در عین حال حدود ۱۰۰ هزار مورد تأمین مالی اشتغال در این مدت انجام شده که ۴۸ درصد طرح ها به بخش خدمات، ۳۰ درصد به بخش صنعت و ۲۲ درصد مربوط به بخش کشاورزی بوده است؛ همچنین بیشترین محل تامین مالی منابع تبصره ۱۶ بودجه است که بیش از ۴۶ درصد از این محل پرداخت شده که تسهیلات اشتغالی کم بهره است.
تحولات اشتغال آفرین در صنعت نفت
اگرچه برخی از دستگاه های اجرایی سهم قابل توجهی در ایجاد اشتغال داشته اند اما برخی دیگر از زیرمجموعه های دولت و زیرمجموعه های مرتبط همچون وزارت نفت ، سهم قابل توجهی در اشتغال پایدار و نیز به کارگیری نخبگان و دانشجویان، داشته اند. از سوی دیگر برخی از دستگاه های اجرایی اشتغال های موقت و پروژه ای را در دستور کار دارند و صنعت نفت در این زمینه هم سهم قابل توجهی دارد. صنعت نفت به عنوان مجموعه ای فعال و روزآمد که در هر لحظه و هر روز، تحول و برنامه و پروژه ای جدید در آن آغاز شده و یا به پایان می رسد، ظرفیت بالایی برای اشتغال در کوتاه و بلندمدت دارد. مجموعه قابل توجهی از پروژه های پتروشیمی ، گاز و یا پالایش و پخش در حال حاضر فعال هستند و هزاران نفر از نیروی کار ماهر و متخصص تا زمان پایان پروژه مشغول فعالیت هستند و پس از پایان پروژه به پروژه ای دیگر منتقل می شوند. بخش دیگر اشتغال آفرینی نفت مربوط به چند ده هزار نیروهای پیمانکار ، قرارداد معین و موقت و رسمی است که به شکل دائمی در ارتباط با پروژه های تولیدی و عملیاتی صنعت نفت مشغول به کار هستند و جزو اشتغال پایدار صنعت نفت محسوب می شوند. البته صنعت نفت در سال های اخیر و به خصوص در دولت سیزدهم برنامه ریزی مجزا و مفصلی را برای ایجاد اشتغال از طریق شرکت های دانش بنیان و فناور شروع کرده که در این مسیر تعداد قابل توجهی از نخبگان دانشگاهی و نیروهای متخصص و جوان جذب پروژه های صنعت نفت شده اند. جواد اوجی، وزیر نفت از ابتدای شروع به فعالیت خود در وزارت نفت، توجه به نیازهای نیروی انسانی و ایجاد زمینه های اشتغال جدید را در دستور کار قرار داده است. او در سفرهای کاری که در این یک سال و اندی به مناطق عملیاتی داشته بارها با نیروهای شاغل در مناطق دیدارهای مستقیم برگزار کرده و جلساتی را برای رفع مشکلات نیروهای ارکان ثالث و سایر پرسنل نفت داشته به طوری که این پیگیری ها افزون بر جلب رضایت کارکنان صنعت نفت، مورد توجه نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مسئولان اجرایی در دولت هم قرار گرفته است. در اردیبهشت ماه سال جاری ۲۲۶ نماینده از اقدام های اوجی در چند محور تقدیر کردند که یکی از محورهای آن استخدام رسمی و تبدیل وضعیت فرزندان شهدا، جانبازان و ایثارگران در اجرای قانون جامع ایثارگری مصوبه مجلس شورای اسلامی بود. در عین حال با پیگیری های وزیر نفت قانون ایثارگری برای ۵ هزار و ۷۰۰ نفر از شاغلان وزارت نفت اجرا خواهد شد و به زودی آزمون استخدامی برای جذب ۶ هزار و ۴۴۸ نفر در وزارت نفت برگزار می شود. نگاه و نگرش دولت سیزدهم به اشتغال زایی با هدف کاهش نرخ بیکاری در کشور و با بهره گیری از ظرفیت های بالقوه موجود در جوانان، خلاق و صاحب ایده و اندیشه به ویژه شرکت های دانش بنیان، نویدبخش آن است که کشور با بهره مندی از چنین ظرفیت هایی، مسیری روشن را در رونق بخشی به اقتصاد و دیگر جهات پیش رو خواهد داشت.