در گفت و گویی مشروح با مدیرکل اچ اس ای و پدافند غیر عامل وزارت نفت عنوان شد:
جلوگیری از انتشار 502 تن تركيبات گوگردی در هوا
مشعل سلامت، ایمنی و بهداشت و محیط زیست، واژگانی هستند که در زبان فنی به اختصار اچ اس ای نام گرفته اند. این واژگان اگر چه مستقل از هم به نظر می رسند؛ اما کارکرد کلی آنها، به آن د لیل که ابعاد مختلف سلامت انسان و محیط را در بر می گیرد، به انسجام و پیوستگی واحد ختم می شود. اچ اس ای همه صنایع، بویژه صنعت نفت ازجایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار است. به گونه ای که بر آن قوانینی سختگیرانه و آموزش های مستمر و به روز مترتب است، تا جایی که آسیب های انسانی و زیست محیطی به کمترین حدممکن و حتی به صفر می رسد. اداره کل اچ اس ای وزارت نفت به منظور پیشبرد اهداف بهداشت، ایمنی و محیط زیست برنامه هایی تدوین کرده و در دستور کار خود دارد، ضمن آنکه نظارت و پایش مستمر از سوی این اداره کل، به واسطه شرکت های اصلی و تابعه و فرعی صنعت نفت صورت می گیرد. به منظور آگاهی از کم و کیف اچ اس ای وزارت نفت، اقدام های انجام شده و همچنین برنامه های آتی این وزارتخانه درحوزه یاد شده، با مظاهر انصاری، مدیرکل اچ اس ای و پدافند غیر عامل وزارت نفت گفت وگویی انجام شده که مشروح آن را می خوانید.
اقدام های اجرایی و رویکردهای اداره کل اچ اس ای با هدف پیاده سازی صحیح الزام های اچ اس ای از طریق تدوین و ابلاغ ضوابط را تشریح کنید.
مطابق برنامه های راهبردی وزارت نفت مبنی بر استقرار و بهبود نظام مدیریت اچ اس ای و عطف به آيين نامه نظام استانداردسازي در صنعت نفت، شناسايي و احصای فهرست كلي استانداردهاي مورد نياز و تدوين و ارائه آنها به صورت استاندارد ملي بر اساس آخرين ويرايش، استانداردهاي بين المللي مرتبط و همچنین به روزرساني استانداردهای IPS موجود در حوزه اچ اس ای در دستور کار اداره کل بهداشت، ایمنی و محیط زیست قرار گرفت و پس از برگزاري نشست های تخصصي، 32 عنوان استاندارد در حوزه اچ اس ای كميته هاي برنامه ريزي سازمان ملی استاندارد مصوب و از سوی دبیران منتخب، تدوین شد که هم اکنون در مرحله برگزاری کمیسیون های نهایی، ویراستاری فنی - ساختاری و طرح در اجلاسیه های ملی سازمان ملی استاندارد قراردارد. درحال حاضر 5 عنوان پیش نویس استاندارد در مرحله چاپ، انتشار و فرايند ملي سازي قرار دارد و دیگر عناوین استانداردهای مذكور نیز برای پايان سال 1401 برنامه ریزی شده است. افزون بر تدوین ضوابط و استانداردهاي اچ اس ای صنعت نفت، با توجه به لزوم رعایت ضوابط و مقررات بهداشت، ایمنی و محیط زیستی در این صنعت، مستندات تخصصی در قالب راهنما، روش اجرايي و دستورالعمل، از سوی اداره كل اچ اس ای تدوین، بازنگری و اصلاح شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در اجرا به شرکت های اصلی/ فرعی تابعه و مدیریت ها/ ادارات وزارت نفت ابلاغ می شود. تاكنون46 عنوان راهنما، روش اجرايي و دستورالعمل از سوی اداره كل اچ اس ای برای اجرا در سطح صنعت نفت ابلاغ شده که 12 عنوان آن در حوزه بهداشت شغلی، 19 عنوان در حوزه ایمنی و آتش نشانی، 11 عنوان در حوزه محیط زیست و 4 عنوان درحوزه مشترک اچ اس ای است که این فرایند، با توجه به نیازهای صنعت و شرایط موجود همچنان استمرار داشته و در دستور کار قراردارد.
در ارتباط با سرانه آموزش های اچ اس ای و بهبود برنامه های آموزشی چه اقدام هایی صورت گرفته است؟
آموزش کارکنان صنعت نفت به منظور آگاهی از موازین اچ اس ای و به دنبال آن، تأثیر بر کاهش روند وقوع حوادث، یکی از پارامترهای کلیدی در خط مشی بهداشت، ایمنی و محیط زیست است و برگزاری برنامه های آموزشی کارکنان بر اساس نیازسنجی سالانه درشرکت های اصلی و فرعی تابعه، با هدف ارتقای شایستگی های مورد نیاز شغلی کارکنان، از مهم ترین فعالیت های مدیریت ها و ادارات اچ اس ای محسوب می شود. با توجه به روند رو به رشد برون سپاری فعالیت های صنعت نفت به بخش پیمانکاری، طرح ریزی، اجرا و ارتقای اثربخشی آموزش های برگزار شده برای کارکنان به عنوان سیاست اجرایی در دستور کار قرار دارد و در این ارتباط، وزارت نفت تفاهمنامه ای با مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار با هدف آموزش کارکنان منعقد کرده است. همچنین در خصوص ساعات آموزشی درشرکت های اصلی و فرعی تابعه وزارت نفت، درسال 1400درمجموع یک میلیون و 914 هزار و 22 ساعت آموزشی در بخش های بهداشت، ایمنی و محیط زیست برگزار شده که میانگین سرانه آموزش هاي بهداشت، ايمني و محيط زيست وزارت نفت دراین بازه زمانی، معادل هشت ساعت و 69 دقیقه شده است.
لطفا توضیحاتی مبنی بر نحوه سیاستگذاری و اجرای برنامه های راهبردی و عملیاتی اداره کل اچ اس ای به منظور تحقق اهداف حیطه های تخصصی بهداشت، ایمنی و محیط زیست ارائه کنید.
با هدف اجرای سیاست های وزارت نفت برای افزایش ضریب ایمنی و قابلیت اطمینان در طراحی و بهره برداری از تجهیزات و تأسیسات صنعت نفت و به منظور تولید ایمن و بدون آسیب به افراد، دارایی ها و محیط زیست و همچنین ايجاد يكپارچگي در طرح ريزي اهداف و برنامه هاي اچ اس ای، اركان جهت ساز شامل31 هدف كلان، 69 راهبرد و 235 سياست، تدوين و برای اجرا از سال 1401 و در بازه زمانی 4 ساله به شركت هاي اصلي ابلاغ شد. در این ارتباط 264 برنامه پروژه محور به ارزش تقریبی 110520 میلیارد ریال در حوزه بهبود مدیریت شرایط اضطراری ( 3درصد)، ارتقای سلامت کارکنان (24 درصد)، کاهش نرخ حوادث (37درصد) و مدیریت آلاینده ها و مخاطرات محیط زیستی(36 درصد) در شرکت های اصلی و فرعی تابعه تعریف شده که از این تعداد، 38 پروژه در سطح شرکت ملی نفت، 84 پروژه در سطح شرکت ملی گاز، 90 پروژه در سطح شرکت ملی پالایش و پخش و 52 پروژه در سطح شرکت ملی پتروشیمی در حال اجرا هستند و نظارت بر پیشرفت اجرای آنها از سال 1401 در دستور کار قرار گرفته است.
با توجه به اهمیت مقوله ایمنی ساختمان ها، مهم ترین اقدام ها و تدابیر اجرایی اداره کل اچ اس ای پیرامون حفاظت ساختمان های صنعت نفت در برابر مخاطرات چیست؟
با توجه به لزوم ایمن سازی ساختمان ها و پیشگیری از وقوع حوادث، اداره کل اچ اس ای وزارت نفت نسبت به تدوین ضوابط و ابلاغ بخشنامه های مرتبط با رعایت ایمنی در ساختمان های اداری و تأسیسات صنعت نفت اقدام کرده که در این خصوص، ارزیابی و سطح بندی وضعیت ایمنی ساختمان هادر برابر زمین لرزه، آتش سوزی، انفجار، فرونشست و نظایر آن در دستور کار قرار گرفته و تا این لحظه پايش و شناسايي وضعيت ايمني 60 ساختمان سه شركت اصلي گاز، پتروشیمی و پالایش و پخش انجام شده است. ساختمان هاي شركت هاي فرعي، تابعه و عملياتي شركت نفت نیز تحت پايش و بهبود وضعيت بوده و درمورد ساختمان هاي ادارات مركزي و مجموعه هاي تهران از مجموع 29 ساختمان كه تحت ارزيابي و كنترل مرجع ذیصلاح (سازمان آتش نشاني شهر تهران) قرار داشته، نواقص 12 ساختمان اصلاح شده و مابقي نيز در حال پيگيري است، ضمن اينكه اين اداره كل، 7 ساختمان مهم وزارت نفت و شركت نفت را از طريق چک لیست های ماهانه و تست هاي آتش نشاني مورد ارزيابي قرار داده و نسبت به اصلاح اشكالات و نواقص اقدام مي کند. دریافت اطلاعات تکمیلی از وضعیت ایمنی سایر ساختمان ها نیز در حال پیگیری است.
هدف از بازدیدها و ممیزی های موردی و برنامه ای اداره کل اچ اس ای شرکت ها و مناطق عملیاتی صنعت نفت چیست؟
این اداره کل همسو با ماموریت سازمانی خود مبنی بر نظارت عالیه و آگاهی از میزان تحقق اهداف اچ اس ای شرکت های اصلی و فرعی تابعه، همچنین اطلاع از نارسایی ها و نقاط قوت و قابل بهبود در مناطق و تأسیسات عملیاتی نسبت به برنامه ریزی و انجام بازدیدها و ممیزی در قالب تیم های مدیریتی، کارشناسی و تخصصی اقدام می کند و با حضور میدانی از نزدیک در جریان مشکلات قرار گرفته و با رصد امور، رفع چالش های شناسایی شده را به منظور پیشبرد برنامه های بهداشتی، ایمنی و محیط زیست صنعت نفت از طریق مدیریت ها و ادارات مرتبط پیگیری می کند.
برای حل مشکلات و مسائل اچ اس ای صنعت نفت چگونه از ظرفیت مراکز علمی و دانشگاهی معتبر و شرکت های دانش بنیان استفاده می شود؟
شرکت های دانش بنیان از طریق ساخت محصولات و توسعه فناوری های نوین در حوزه ایمنی و آتش نشانی، سلامت و محیط زیست می توانند نقش مؤثری در رفع چالش های صنعت نفت داشته باشند. این اداره کل، گسترش همکاری و برخورداری از توانمندی های شرکت های دانش بنیان را در دستور کار قرار داده که در این خصوص، نیازهای اولویت دار فناورانه در حیطه بهداشت، ایمنی و محیط زیستی صنعت نفت شامل 11 محور شناسایی و برای معرفی شرکت های توانمند در حوزه های مرتبط و ایجاد زمینه های مناسب همکاری، به مدیریت های ذیربط اعلام شده است.
روند وقوع و کنترل حوادث در بخش های مختلف صنعت نفت را چگونه ارزیابی می کنید؟
يكي از اهداف اصلي نظام مديريتي اچ اس ای، كنترل نرخ وقوع رويدادها وكاهش خسارات است. تحليل و درس آموزي از حوادث، يكي از فرايندهاي كليدي نظام مديريت اچ اس ای به منظور شناخت دقيق نقاط قابل بهبود و تبيين اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه با هدف برنامه ريزي راهبردي بهبود وضعيت ايمني، كاهش نرخ حوادث و پيشگيري از تکرار حوادث مشابه است. بر اين اساس، اداره كل اچ اس ای، با جمع بندي اطلاعات كليدي حوادث شغلي و فرايندي مهم رخ داده در صنعت نفت كشور طي سال های گذشته، گزارش تحليل آماري حوادث صنعت نفت را تهيه می کند که برای بهره برداري و اطلاع رسانی به شركت هاي اصلی و فرعي تابعه ارسال مي شود. به طور متوسط 80 درصد حوادث منجر به فوت، از نوع شغلي و 20 درصد از نوع فرايندي هستند. بر اين اساس، تمركز ويژه بر حيطه كنترل حوادث شغلي همچنان به عنوان يك راهبرد اصلي براي كاهش حوادث صنعت نفت بايد مورد توجه قرار گيرد. بیش از 60 درصد علل ريشه اي در بروز حوادث شغلي و فرايندي منجر به فوت، ناشي از چهار علت ريشه اي به ترتيب (از بيشترين) ضعف در اجراي نظام پروانه كار، آموزش و صلاحيت، مديريت ريسك، شناسايي خطرات شغلي، فرايندي و سرپرستي و عدم نظارت و پايش موثر بر اجراي فعاليت ها بوده است. به منظور پيشگيري از حوادث، برنامه ريزي و اجراي اقدام های كليدي زير با تأكيد بر حمایت و پشتیبانی های موثر مديران ارشد از اچ اس ای، ضروري به نظر مي رسد:
-نهادينه شدن انضباط عملياتي و رعايت دقیق ضوابط، استانداردها و دستورالعمل هاي اچ اس ای