رزمنده دوران دفاع مقدس از روزهای سخت ایستادگی می گوید
رد پای مقاومت در میدان های نفت
مشعل |دفاع مقدس در جنگ تحمیلی هشت ساله تنها یک مقطع تاریخی نیست؛ روایتی از حضور انسان هایی است که در سخت ترین شرایط، از سرزمین خود دفاع کردند. در کنار رزمندگان حاضر در خطوط مقدم، کارکنان بخش های مختلف کشور نیز در پشتیبانی از جبهه ها نقش مهمی ایفا کردند. صنعت نفت یکی از مهم ترین بخش هایی بود که در دوران جنگ تحمیلی، با وجود حملات گسترده دشمن، چرخه انرژی کشور را حفظ کرد. کاظم مقصودی، از جمله رزمندگانی است که از نوجوانی پا به عرصه دفاع مقدس گذاشت و پس از پایان جنگ، فعالیت حرفه ای خود را در وزارت نفت و مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران ادامه داد. او در گفت وگوی اختصاصی با خبرنگار «مشعل» به بیان خاطرات و دستاوردهای دفاع مقدس پرداخت. از دیدگاه وی، بخش قابل توجهی از مناطق عملیاتی دفاع مقدس، بعدها به میدان های مهم نفتی کشور تبدیل شدند و تلاش های اکتشافی پس از جنگ، سبب کشف میدان های بزرگ نفت و گاز شد.
نخست از چگونگی ورود به دوران دفاع مقدس بگویید.
از دوران نوجوانی در فضای انقلاب و مسجد رشد کردم. محیطی که در آن تربیت شدیم، بر محور احساس مسئولیت اجتماعی استوار بود. از همان سال های نخست انقلاب، حضور در فعالیت های فرهنگی و مذهبی برای من جدی بود و با آغاز جنگ تحمیلی، طبیعی بود که بسیاری از جوانان احساس کنند باید در دفاع از کشور حضور داشته باشند. من حدود ۱۵ سال و چند ماه داشتم که وارد عرصه دفاع مقدس شدم. آن زمان شرایط بسیار خاصی بود؛ در کشور تازه انقلاب شده بود و دشمن با تصور ضعف ایران، جنگ را آغاز کرده بود. بسیاری از جوانان با کمترین امکانات، اما با انگیزه و اعتقاد وارد میدان شدند.
چه انگیزه ای سبب شد یک نوجوان در آن سن و سال راهی جبهه شود؟
فضای مسجد، خانواده و جامعه انقلابی آن زمان، روحیه مسئولیت پذیری ایجاد کرده بود. بسیاری از نوجوانانی که در جبهه حضور داشتند، دنبال شهرت یا موقعیت نبودند. عشق و اعتقاد باعث حضور آنها شده بود. وقتی انسان باور داشته باشد که از یک ارزش بزرگ دفاع می کند، بسیاری از سختی ها برایش قابل تحمل می شود.
چه خاطراتی از نخستین روزهای حضور در جبهه دارید؟
جنگ در روزهای نخست شرایط بسیار دشواری داشت. ارتش عراق با تجهیزات فراوان وارد خاک ایران شده بود و ما با امکانات بسیار محدود مقاومت می کردیم، اما چیزی که معادله را تغییر داد، روحیه مردم و رزمندگان بود. در جبهه انسان هایی را می دیدیم که شاید از نظر سن و تجربه بسیار جوان، اما از نظر روحیه و مسئولیت پذیری بزرگ بودند. بسیاری از آنها با تمام وجود پای کار آمده بودند.در عملیات های مختلفی حضور داشتم؛ فتح المبین، بیت المقدس، خیبر، بدر، کربلای ۴، کربلای ۵، کربلای ۸، بیت المقدس ۲ و عملیات مرصاد. هر عملیات شرایط خاص خودش را داشت. فتح المبین، یکی از عملیات مهم دوران دفاع مقدس بود که بخش بزرگی از مناطق اشغال شده، آزاد شد. پس از آن، عملیات بیت المقدس و آزادسازی خرمشهر، نقطه عطف بزرگی در جنگ بود. منطقه هورالعظیم و جزایر مجنون، از مناطق بسیار خاص جنگ و شرایط جغرافیایی آنجا بسیار دشوار بود؛ آب، باتلاق و محدودیت های حرکتی، کار را سخت می کرد، اما رزمندگان با ابتکار و فداکاری توانستند عملیات بزرگی انجام دهند. همین مناطق، بعدها به یکی از مهم ترین مناطق نفتی کشور تبدیل شدند؛ مناطقی که زمانی محل نبرد بود، اکنون قطب های مهم تولید انرژی ایران هستند.
چه ارتباطی میان مناطق عملیاتی دفاع مقدس و میدان های نفتی امروز وجود دارد؟
این ارتباط بسیار جدی است. مناطقی مانند آزادگان، یادآوران، اروند، شادگان، دارخوین، آبان، سومار و بخش هایی از استان ایلام، آذر، چنگوله و شهر مهران، مناطقی هستند که در دوران جنگ اهمیت راهبردی داشتند و پس از جنگ نیز فعالیت های گسترده اکتشافی در آنها انجام شد؛ طوری که پس از عملیات لرزه نگاری و حفاری در آنها مشخص شد که این مناطق از نظر منابع نفت و گاز بسیار غنی هستند. امروز برخی از بزرگ ترین میدان های نفتی کشور در همین مناطق قرار دارند.
مهم ترین دستاورد فعالیت های اکتشافی پس از جنگ چه بود؟
یکی از مهم ترین رویدادهایی که پس از پایان جنگ رخ داد، شناخت دقیق تر ظرفیت های نفت و گاز کشور بود. در دوران جنگ، بسیاری از مناطق مرزی و عملیاتی به دلیل شرایط امنیتی امکان مطالعه و فعالیت گسترده نداشتند. پس از پایان جنگ، متخصصان صنعت نفت وارد این مناطق شدند و با مطالعات زمین شناسی، لرزه نگاری و حفاری، ظرفیت های بزرگی را شناسایی کردند. میدان هایی مانند آزادگان، یادآوران و برخی میدان های دیگر در همین مناطق قرار دارند. این موضوع نشان می دهد که امنیت، مقدمه توسعه است. اگر رزمندگان در آن سال ها از این مناطق دفاع نمی کردند، امروز امکان بهره برداری از این سرمایه های عظیم وجود نداشت.
چه خاطره ای از میدان آزادگان دارید؟
منطقه آزادگان شامل مناطق عملیاتی زمان جنگ مانند جزایر مجنون، زید، کوشک، شلمچه و جفیر برای من یک منطقه خاص است؛ چون هم خاطرات دفاع مقدس در آنجا وجود دارد و هم بعدها به عنوان یکی از مهم ترین مناطق اکتشافی کشور شناخته شد. این منطقه در دوران جنگ بخشی از جبهه های مهم نبرد بود؛ همان محدوده ای که جزایر مجنون، هورالعظیم و مناطق اطراف آن قرار داشت. بعد از جنگ، گروه های اکتشافی وزارت نفت وارد منطقه شدند و مطالعات گسترده ای انجام دادند. نتیجه این فعالیت ها، شناسایی یکی از بزرگ ترین میدان های نفتی کشور بود. وقتی انسان امروز در این مناطق فعالیت های نفتی را می بیند، باید به یاد داشته باشد که اینجا روزگاری محل حضور و فداکاری رزمندگان بوده است.
نقش کارکنان صنعت نفت در دوران دفاع مقدس را چگونه ارزیابی می کنید؟
نقش صنعت نفت در جنگ بسیار مهم بود. جنگ فقط در خط مقدم اتفاق نمی افتاد؛ پشت جبهه هم یک جنگ بزرگ برای حفظ زیرساخت ها جریان داشت. پالایشگاه ها، تأسیسات نفتی و مراکز تولید انرژی بارها مورد حمله دشمن قرار گرفتند، اما کارکنان صنعت نفت اجازه ندادند کشور با بحران انرژی مواجه شود. تأمین سوخت نیروهای نظامی، حفظ تولید نفت و تعمیر تأسیسات آسیب دیده، کار بسیار بزرگی بود که به همت کارکنان صنعت نفت انجام شد.
پس از پایان جنگ آیا نگاه شما به مناطق عملیاتی تغییر کرد؟
نگاه من عمیق تر شد. زمانی در این مناطق به عنوان رزمنده حضور داشتیم و بعد به عنوان نیروی اکتشاف شرکت ملی نفت ایران به همان مناطق برگشتیم. آنجا برای من فقط یک منطقه نفتی نبود؛ هر نقطه آن خاطره ای از دفاع مقدس بود. وقتی در منطقه ای مانند آزادگان یا دیگر مناطق مرزی کار اکتشافی انجام می دهید، هم اهمیت اقتصادی آن را می بینید و هم ارزش تاریخی و انسانی آن منطقه را.
شما معتقدید برخی مناطق عملیاتی دفاع مقدس امروز به مناطق بزرگ نفتی تبدیل شده اند. این موضوع چه پیامی دارد؟
پیام آن این است که امنیت و توسعه دو موضوع جدا از هم نیستند. مناطقی که امروز در آنها تولید نفت و گاز انجام می شود، روزگاری نیازمند دفاع و حفاظت بودند. رزمندگان از خاکی دفاع کردند که بعدها مشخص شد چه ظرفیت عظیمی برای کشور دارد. میدان های بزرگی مانند آزادگان و یادآوران فقط یک میدان نفتی نیستند؛ بخشی از تاریخ مقاومت مردم ایران نیز در آن مناطق ثبت شده است.
به نظر شما امروز چگونه باید از تجربه دفاع مقدس در صنعت نفت استفاده کرد؟
باید روحیه کار، تلاش و مسئولیت پذیری آن دوران حفظ شود. صنعت نفت یک صنعت راهبردی و نیازمند انسان هایی است که منافع ملی را در اولویت قرار دهند. همان طور که رزمندگان در دوران جنگ برای حفظ کشور تلاش کردند، امروز نیز کارکنان صنعت نفت باید برای توسعه و پیشرفت کشور تلاش کنند.
به عنوان یکی از پیشکسوتان دفاع مقدس، چه پیامی برای نسل جوان دارید؟
نسل جوان باید تاریخ کشور خود را بشناسد.
دفاع مقدس فقط مربوط به گذشته نیست؛ تجربه ای است که نشان می دهد ملت ایران در شرایط دشوار چگونه می تواند ایستادگی کند. امروز کشور به جوانانی نیاز دارد که هم دانش داشته باشند و هم احساس مسئولیت. همان طور که جوانان آن دوران با ایمان و تلاش از کشور دفاع کردند، امروز نیز جوانان می توانند با علم، تخصص و کار جهادی آینده کشور را بسازند.
نکته ای هست که بخواهید با مخاطبان مشعل در میان بگذارید؟
باید قدر امنیت و فرصت هایی را که در اختیار داریم، بدانیم. بسیاری برای حفظ این سرزمین هزینه دادند. امروز اگر در مناطق مختلف کشور، از جمله مناطق نفت خیز و مرزی، امکان فعالیت و توسعه وجود دارد، حاصل تلاش و فداکاری انسان های زیادی است.
صنعت نفت نیز باید این میراث را حفظ کند؛ یعنی افزون بر توسعه اقتصادی، فرهنگ تلاش، صداقت و خدمت به کشور را زنده نگاه دارد.