خبر خوش اکتشافی مردم را دلشاد کرد
تخته روی گاز
یونس صادقی | خبر کشف میدان گازی «تخته» در جنوب فارس، به نقل از محسن پاک نژاد، وزیر نفت، در هفته دولت به صدر اخبار حوزه انرژی راه یافت. این رویداد، بهانه ای برای سفر خبرنگار ماهنامه «مشعل» به این منطقه شد تا ضمن گفت وگو با مردم بومی آن، مشاهدات و شنیده های خود را از این میدان گازی روایت کند.
یکم شهریور امسال، محسن پاک نژاد، وزیر نفت، از کشف میدان گازی جدیدی در روستای تخته، در شهرستان خنج واقع در جنوب استان فارس خبر داد؛ موضوعی که خیلی زود در رسانه های داخلی و بین المللی بازتاب یافت. این میدان بیش از ۷۵۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز در خود جای داده است که با احتساب ضریب بازیافتی حدود ۷۲ درصد، امکان برداشت حدود ۵۷۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز از آن وجود دارد. افزون بر این، میزان گاز قابل استحصال درون این مخزن معادل ۱۵ سال یک فاز از میدان گازی پارس جنوبی است.
عملیات اکتشاف لحظه ای متوقف نشد
شیرین بودن گاز، از ویژگی های این میدان است؛ ویژگی ای که می تواند هزینه های عملیات توسعه و بهره برداری را به طور چشمگیر کاهش دهد. عملیات حفاری چاه اکتشافی تخته حدود ۱۷ ماه صورت گرفته است . حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران نیز در خصوص این میدان گفته است: عملیات اجرایی حفاری این میدان در میانه جنگ دوازده روزه و جنگ تحمیلی در جریان بود و لحظه ای متوقف نشد. این میدان از نظر پیچیدگی های زمین شناسی، یکی از پیچیده ترین ساختارهای اکتشافی در ۲۰ سال اخیر بوده و ۵۰ کیلومتر طول و ۴ کیلومتر عرض دارد.
همچنین سید محی الدین جعفری، مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران با بیان اینکه کشف میدان گازی تخته، کاملا ایرانی بوده است. معتقد است: ۲۷ میلیون بشکه میعانات گازی در این میدان وجود دارد که حدود ۲۰ میلیون بشکه از این میزان قابل استحصال است؛ ذخیره ای که در کنار ذخایر گازی، ارزش اقتصادی این میدان را به حدود ۴۵ میلیارد دلار می رساند.
خنج در میانه نخل و برکه
خبر کشف میدان گازی در روستای تخته، از توابع شهرستان خنج در جنوب استان فارس، آنقدر مهم و هیجان انگیز بود که کوله بار سفر به زادگاه این میدان را بستم تا از نزدیک شاهد واکنش مردم این دیار به این خبر مهم باشم. از شیراز تا خنج، مسافتی حدود ۲۸۰ کیلومتر است. مسیر شیراز تا فیروزآباد هوا خنک بود، اما از قیروکارزین به بعد، هوای گرمسیری سوزان، خود را نشان داد.
هفتم شهریور که پا به خنج گذاشتم، دمای هوا بین ۴۰ تا ۴۵ درجه سانتی گراد در نوسان بود و آفتاب تند، مدام صورت را شلاق می زد. تابلوی ورودی شهر، به این عبارت مزین بود: به شهر تاریخی خنج خوش آمدید. مهم ترین شاخصه این شهر، تعداد فراوان آثار تاریخی، به ویژه از دوره میانه (قرون هفتم تا دهم هجری قمری) است که در کنار نخلستان ها و برکه ها، تصویری از یک شهر اصیل گرمسیری را پیش روی هر رهگذری قرار می دهد. این شهر، در گذشته مهد عرفان و پذیرای علما، اندیشمندان و شعرای جهان اسلام بوده است. حتی ابن بطوطه، جهانگرد مراکشی، در قرن هشتم هجری قمری به قصد دیدار با علما به این شهر آمد و توصیف آن را در سفرنامه اش ثبت کرد. این بار نیز چه تقارن زیبایی بین گذشته و امروز برقرار شده است! شهری که روزگاری مهد فکر و اندیشه بود و پذیرای زائران و جهانگردان، امروزه به واسطه خبر اکتشاف میدان گازی، توجه مهندسان ایرانی را به خود جلب کرده و به رسانه های بین المللی راه یافته است.
اگر روزگاری خنج به واسطه عرفان در گرمسیر فارس شناخته می شد، امروزه با این کشف میدان گازی، به قطب اقتصادی در جنوب فارس بدل شده است. هنگامی که در کنار مردم این خطه، از هر صنف و تخصصی نشستم، یک حرف مشترک در میانشان یافتم و آن هم، خوشحالی از این خبر کشف میدان گازی بود که دل ها را به توسعه منطقه امیدوارکرده بود. از معلم بازنشسته تا استاد دانشگاه، از مغازه دار تا دانشجو، همه در این نگرش مشترک سهیم بودند.
در اطراف شهر که گشت می زدم، با حجم زیادی از آب انبارها و برکه هایی مواجه شدم که یادآور شیوه مهندسی ذخیره سازی آب در گذشته های دور بود و امروزه، یادگارهای آن در این خطه به یادگار مانده است.
همان طور که در قدیم از ساختن این برکه ها برای رفع تشنگی و حیات مردم استفاده می شد، امروزه نیز با کشف میدان گازی "تخته"، تلاش مهندسان و کارکنان صنعت نفت برای ذخیره سازی نعمات خدادادی تداعی می شود؛ موضوعی که محسن پاک نژاد، وزیر نفت نیز در گفتار خود از آن به «مائده زیرزمینی» یاد کرده است.
تخته قطب جدید انرژی
صبح دوشنبه، نهم شهریور، از خنج به سوی روستای تخته روانه شدم. با آنکه عقربه های ساعت هنوز از هشت صبح نگذشته بود، گرمای سوزان جاده، نوید یک روز داغ را می داد. این روستا در فاصله ۴۵ کیلومتری شمال غرب شهرستان خنج و حدود ۳۵ کیلومتری میدان های گازیِ قدیمی «شانول» و «هما» قرار دارد. از سه راهی ورودی تخته تا خود میدان گازی نیز، مسیری ۱۵کیلومتری در پیش بود. پس از طی حدود نیم ساعت از جاده خنج به شیراز، به سه راهی رسیدیم که نوشته روی تابلویی، روستای تخته را نشان می داد. محمدرضا ابراهیمی، دهیار سابق روستای تخته نیز همراهی ام می کرد. او در طول مسیر، از ظرفیت های بالقوه دشت «لاغر» در نزدیکی روستای تخته برای پروژه های گازی و احداث پالایشگاه صحبت می کرد و می گفت: وجه تسمیه نام روستا به دلیل تخت بودن کوه های اطراف بود و از قضا میدان گازی تخته نیز بر بلندی کوهی تخت قرار دارد که تقارنی زیبا با نام روستا ایجاد کرده است.
در میانه مسیر، زمین های کشاورزی و درختان نخل، بیشترین جلوه را به ورودی روستا داده اند. جمعیت روستا در حدود ۳۴۰ نفر بود که عمده شغل سکنه آن، کشاورزی و کارمندی است.
با گشتی در روستا، چشم مان به گورستانی قدیمی با چندین چهارطاقی و معماری دوره ساسانی افتاد. حجم زیادی از سفال های یافت شده روی این تپه باستانی، نشان از قدمت روستا داشت. چندین رشته قنات نیز در روستای تخته وجود داشت که بوی گوگرد در نزدیکی آن ها، فضا را پر کرده بود. وقتی با مردم روستا صحبت کردیم، سادگی و صمیمیت در گفتار و چهره شان موج می زد؛ از اینکه روستایشان به صدر اخبار حوزه انرژی ایران آمده بود، ابرازخوشحالی می کردند. برای رسیدن به میدان اصلی گازی، ناچار بودیم از مسیر روستا حدود ۱۰ کیلومتر به سمت کوه های اطراف برویم. در این مسیر پرپیچ وخم که به لطف وجود حفاری در این میدان، آسفالت شده بود، نکته جلب توجه می کرد و آن این که در نزدیکی میدان گازی، چاه آبی وجود داشت که در گویش محلی، از قدیم به آن «چاه گوگردی» می گفتند که همین نشانه ای از وجود انرژی در این روستای کوچک بود. بر بلندای کوه، به میدان عظیم گازی کشف شده رسیدیم؛ میدانی که عملیات حفاری آن به پایان رسیده و اکنون در نوبت بهره برداری قرار داشت. در سراسر محوطه، رد پای تلاش مهندسان صنعت نفت برای کشف این مخزن عظیم گازی هویدا بود. از برپایی کمپ و آماده سازی محوطه گرفته تا لوله کشی و حوض آب؛ آثار این تلاش ها همگی قابل مشاهده بود. هنگام بازگشت از میدان گازی تخته، دوباره به روستا سرزدم تا حال و هوای مردم را بهتر درک کنم. با وجود گرمای شدید ظهر، چند کارگرساختمانی با وجود گرمای سوزان منطقه، هنوز مشغول بنایی و چند نفر از ریش سفیدان، همراه با زن و کودک، نظاره گر کار آنها بودند. هنگام گفت وگو همگی با امیدی در دل و لحنی شادمان، از اینکه روستایشان دارای ظرفیتی است، خوشحال بودند. آنها علاقه مند بودند که با بهره برداری از این میدان گازی، روستای تخته نیز طعم عمران و آبادی را بیشتر بچشد و مردم سهمی از این دستاورد داشته باشند.