صنعت نفت در جنگ ۱۲روزه پایداری تأمین انرژی را رقم زد
شکوه حماسه
مشعل | ایران در روزهای سخت بارها نشان داده است که قدرت واقعی تنها در تجهیزات و زیرساخت ها خلاصه نمی شود؛ این قدرت در مردمی ریشه دارد که استوار می مانند، در نیروهای مسلحی که میدان را خالی نمی کنند و تا پای جان برای مردم ایران می ایستند و در صنعتی که حتی زیر فشار بحران، چراغ خدمت را روشن نگه می دارد. صنعت نفت در روزهای حمله یکی از روشن ترین جلوه های همین ایران مقتدر بود؛ صنعتی که همزمان باید تولید را حفظ می کرد، سوخت رسانی را پایدار نگه می داشت، تأسیسات آسیب دیده را احیا می کرد و از مسیر تداوم انرژی، آرامش مردم را پاس می داشت. 23 خرداد 1404، روز آغاز حمله ددمنشانه دشمن آمریکایی- صهیونی به خاک کشورمان و حمله به تاسیسات نفتی، یادآور روایت همین توان، ایستادگی و مدیریت در جنگ ۱۲ روزه میان حق و باطل است؛ روایت از صنعتی که اجازه نداد تهدید به توقف تبدیل شود.
با آغاز تجاوز دشمن در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، طبیعی بود که نگرانی درباره وضعیت زیرساخت های حیاتی کشور، به ویژه در حوزه انرژی، به یکی از مهم ترین دغدغه ها تبدیل شود. تجربه های پیشین نیز نشان داده بود که دشمن آمریکایی -صهیونی در تلاش برای برهم زدن آرامش مردم ایران، همواره تأمین سوخت و انرژی را یکی از اهداف اصلی خود قرار می دهد.
هماهنگی و همدلی
همزمان با حملات و هدف قرار گرفتن تأسیسات نفت و گاز، نگاه ها بیش از هر زمانی دیگر به عملکرد صنعت نفت دوخته شد؛ صنعتی که باید همزمان هم با شرایط بحرانی مقابله می کرد، هم نیاز روزافزون کشور به سوخت و انرژی را پاسخ می داد و هم اجازه نمی داد کوچک ترین خللی در روند خدمت رسانی ایجاد شود. در آن روزها نگرانی کم نبود. افزایش ناگهانی مصرف بنزین و گازوییل، فشاری مضاعف بر شبکه تولید و توزیع وارد کرده بود و در عین حال، این احتمال وجود داشت که با ادامه تجاوز رژیم صهیونیستی، برخی مراکز مهم ذخیره سازی و فراورش نیز هدف حمله قرار گیرند. انبارهای نفت، تأسیسات گازی و پالایشگاه ها در معرض تهدید بودند و مجموعه این شرایط می توانست روند تأمین پایدار انرژی کشور را با اختلال روبه رو کند. با این حال، آنچه در عمل رقم خورد، روایتی متفاوت بود؛ روایتی از آمادگی، انسجام، سرعت عمل و مدیریت میدانی. صنعت نفت در همان ساعات نخست با فعال سازی ظرفیت های عملیاتی و هماهنگی میان بخش های مختلف، اجازه نداد نگرانی ها به بحران در تأمین سوخت و انرژی تبدیل شود.
وزارت نفت و شرکت های تابعه از همان ساعات نخست حملات دشمن، مدیریت بحران را به صورت عملیاتی در دستور کار قرار دادند. در بخش پالایش و پخش، با افزایش کم سابقه مصرف بنزین، ظرفیت پالایشگاه ها به کار گرفته شد و ذخایر راهبردی با دقت مدیریت شد تا عرضه سوخت در کشور بدون وقفه ادامه یابد.
در بخش گاز نیز با وجود تجاوز و آسیب دیدگی فاز 14 شرکت مجتمع پارس جنوبی و پالایشگاه فجرجم، جریان گاز مشترکان در سراسر کشور پایدار ماند و اجازه داده نشد اختلال در یک نقطه به شبکه سراسری سرایت کند. این هماهنگی گسترده، نتیجه حضور شبانه روزی نیروهایی بود که در سخت ترین شرایط، در میدان ماندند تا کشور در حوزه انرژی با بحران ثانویه روبه رو نشود.
اطمینان ملی به پایداری
در میان مجموعه هایی که در آن مقطع دچار آسیب شدند، پالایشگاه گاز فجر جم به یکی از نمونه های برجسته مدیریت بحران و بازسازی سریع تبدیل شد. این پالایشگاه در پی حمله، دو ردیف از هشت ردیف عملیاتی خود را از دست داد و بخشی از ظرفیت آن به طور موقت از مدار خارج شد.با توجه به جایگاه مهم این پالایشگاه در فراورش گاز کشور، ادامه دار شدن این وضعیت به ویژه در روزهای سرد سال می توانست بر پایداری شبکه اثرگذار باشد، اما از همان ساعات نخست تجاوز دشمن، عملیات ارزیابی خسارت، ایمن سازی، تعمیر و بازسازی آغاز شد. تیم های بهره برداری، تعمیرات، ایمنی و پشتیبانی با تمرکز کامل وارد عمل شدند و روند بازگردانی واحدهای آسیب دیده را با سرعت پیش بردند. ثمره این تلاش هماهنگ آن بود که پالایشگاه فجر جم در فاصله ای کمتر از ۶ ماه، بار دیگر واحدهای آسیب دیده خود را به مدار بازگرداند و در روز ۱۵ دی ماه، با حضور محسن پاک نژاد، وزیر نفت، بهره برداری رسمی از این واحدها انجام شد. این اتفاق فقط یک راه اندازی دوباره نبود؛ نمادی بود از این که صنعت نفت کشور در اوج فشار و تهدید هم می تواند با اتکا به توان فنی داخلی، دانش مهندسی و همت کارکنان خود، مسیر تولید را احیا کند و پایداری را به شبکه بازگرداند. در کنار فجر جم، روند بازسازی و تداوم عملیات در دیگر بخش های آسیب دیده نیز نشان داد که صنعت نفت در برابر فشارهای ترکیبی، از آمادگی لازم برای پاسخگویی برخوردار است. در فاز ۱۴ پارس جنوبی نیز کار بازسازی و احیای بخش های آسیب دیده ادامه یافته و متوقف نشده است. اهمیت این موضوع زمانی آشکارتر می شود که بدانیم فاز ۱۴ پارس جنوبی یکی از بخش های مهم در زنجیره تأمین گاز کشور است و تداوم فعالیت و بازسازی آن میان جنگ تحمیلی سوم یعنی جنگ رمضان نیز ادامه داشته است.
سرمایه ای فراتر از تأسیسات
آنچه از جنگ ۱۲روزه در حافظه ایران باقی می ماند، تنها عبور از یک مقطع بحرانی نیست؛ بلکه روایتی از تاب آوری، آمادگی و مدیریت همزمان چند مأموریت مهم است. صنعت نفت در شرایطی دشوار توانست تولید را حفظ کند، تأمین سوخت را پایدار نگه دارد و روند بازسازی تأسیسات آسیب دیده را در ادامه بدون وقفه دنبال کند. این تجربه نشان داد که پشتوانه اصلی صنعت نفت، فقط تأسیسات، پالایشگاه ها و خطوط انتقال نیست؛ بلکه نیروی انسانی متخصص، مدیریت میدانی و هماهنگی سازمانی است. کارکنانی که در سخت ترین شرایط در میدان ماندند و بار دیگر ثابت کردند که سرمایه انسانی، نقطه اتکای اصلی این صنعت در روزهای بحران است. از بازگشت واحدهای آسیب دیده فجر جم به مدار و تداوم بازسازی در فاز ۱۴ پارس جنوبی تا مدیریت مطلوب ذخیره سازی سوخت در انبارهای نفت، همه اینها نشانه یک واقعیت روشن است؛ اینکه صنعت نفت ایران از توان لازم برای عبور از بحران ها و چالش های بزرگ برخوردار است. دستاورد مهم این دوره، تقویت همین اطمینان ملی بود که در جنگ تحمیلی سوم، صنعت نفت پس از اقتدارآفرینی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، توانست با حفظ پایداری تولید و تأمین انرژی، کارنامه ای قابل اتکا و افتخارآفرین برای مردم ایران به ثبت برساند.