روزهای ایستادگی صنعت نفت در«جنگ رمضان» ثبت تاریخی شد
سوخت پایدار در اوج اقتدار
مشعل| در روزهای آغازین جنگ رمضان، هم زمان با اوج گیری تنش های منطقه ای و حملات نیروهای آمریکایی و رژیم صهیونیستی به برخی زیرساخت های حیاتی، نقش شبکه پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران از یک ساختار خدماتی به ستون حیاتی پایداری تغییر کرد. شب هایی که آسمان برخی نقاط کشور از شعله های ناشی از انفجارهای پراکنده روشن می شد، این جریان سوخت بود که باید بی وقفه زیرپوست صنعت و شهر ادامه می یافت. در همان ساعات نخست، خبرهایی از آسیب به برخی انبارهای نفتی و تأسیسات ذخیره سازی منتشر شد، اما آنچه در عمل رخ داد، فراتر از حد انتظار بود. تیم های عملیاتی در سکوت و بدون وقفه وارد میدان شدند، مسیرهای سوخت رسانی جریان و پالایشگاه ها با افزایش هماهنگی، تولید را در وضعیت پایدار نگاه داشتند. در شهرها، جایگاه های سوخت با وجود فشار روانی ناشی از شرایط جنگی، از مدار خدمت خارج نشدند و زنجیره توزیع، منسجم و کنترل شده ادامه یافت. حضور میدانی مدیران ارشد صنعت نفت و بازدیدهای فوری از مناطق حساس، به مدیریت بحران شتاب داد. پیام های رسمی نیز بر یک نکته مشترک تأکید داشتند؛ هیچ وقفه ای در تأمین سوخت کشور رخ نخواهد داد. سرانجام آنچه از این روزها باقی ماند، تصویری از یک شبکه منسجم بود که در دل بحران، نه تنها متوقف نشد، بلکه معنایی تازه از تاب آوری و پایداری خدمت را به نمایش گذاشت.
در این گزارش، کارنامه شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران در جریان جنگ رمضان بررسی می شود؛ دوره ای که زیرساخت های انرژی کشور در معرض فشارهای کم سابقه قرار گرفت؛ با وجود این زنجیره تأمین سوخت با اتکا به مدیریت بحران و تلاش میدانی کارکنان تداوم یافت.
مهار بحران در سکوت عملیات
در نخستین روزهای جنگ رمضان، هم زمان با تشدید درگیری های منطقه ای و افزایش حملات پراکنده به زیرساخت های حیاتی انرژی، مجموعه ای از رخدادهای امنیتی و عملیاتی، صنعت پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران را در آماده باش کامل قرار داد. آنچه در سطح عملیاتی ثبت شد، نشان دهنده فشار مستقیم بر زنجیره تأمین و ذخیره سازی سوخت کشور بود.
شامگاه شانزدهم اسفندماه۱۴۰۴، تهران و البرز وارد شبی شدند که در حافظه صنعت انرژی کشور ماندگار خواهد شد؛ شبی که حملات هوایی دشمن آمریکایی–صهیونیستی به زیرساخت های حیاتی سوخت، آرامش پایتخت را بر هم زد و صنعت پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران را در برابر سنگین ترین آزمون عملیاتی سال های اخیر قرار داد؛ حملاتی که با وجود حجم خسارت و پراکندگی جغرافیایی، با مدیریت بحران سریع و هماهنگ، مهار و کنترل شد و چرخه تأمین انرژی کشور حتی برای لحظه ای از کار نیفتاد.
نخستین موج حملات در غرب تهران و در محدوده انبار نفت شهران و کوهک رخ داد؛ دو مجموعه مهم ذخیره سازی که در مجاورت یکدیگر قرار دارند و حوالی شامگاه۱۶ و بامداد۱۷ اسفندماه هدف حملات سنگین هوایی قرار گرفتند. انفجارهای پی درپی و آتش سوزی گسترده، آسمان غرب تهران را سرخ رنگ کرد، اما با ورود فوری گروه های ایمنی و عملیات، دامنه حریق کنترل و از گسترش آن جلوگیری شد. روایت حاضران نشان می داد که واکنش سریع نیروهای عملیاتی و تخلیه به موقع بخش های حساس، نقش مهمی در جلوگیری از یک حادثه فراتر از تصور داشت.
هم زمان در جنوب تهران، انبار نفت پالایشگاه تهران در شهرری در ساعت۲۲ همان شب هدف حمله ای شدید قرار گرفت. انفجار مهیب و لرزش آن منطقه را تحت تأثیر قرار داد و باعث وقوع آتش سوزی گسترده در مخازن ذخیره سازی شد. دود حجیم و شعله هایی که از کیلومترها دورتر قابل مشاهده بود، نشان دهنده شدت حمله بود. با این حال حضور فوری تیم های آتش نشانی، نیروهای عملیاتی و واحدهای اضطراری باعث شد حریق در همان ساعات ابتدایی در حلقه کنترل قرار گیرد و از سرایت و پخش آن جلوگیری شود.
در همان ساعات، شمال تهران نیز آرام نماند. انبار نفت اقدسیه واقع در سوهانک در آن شب تحت حمله هوایی مستقیم قرار گرفت؛ حمله ای که به آتش سوزی وسیع و انتشار دود غلیظ در مناطق اطراف منجر شد. با وجود تراکم جمعیتی منطقه و شرایط حساس، نیروهای امدادی با سرعت وارد عمل شدند و با ایجاد دیواره ایمنی، حریق را کنترل کردند. ساکنان محلی که شاهد صحنه بودند، از حضور سریع خودروهای امدادی و هدایت عملیات از سوی تیم های بحران سخن می گفتند.
در استان البرز نیز انبار نفت فردیس در همان شب مورد هجوم حملات قرار گرفت. شعله های شدید و ستون های دود، آسمان استان را تحت تأثیر قرار داد، اما آتش نشانی با پشتیبانی تیم های اعزامی، توانست طی چند ساعت حریق را مهار کند.
برآورد اولیه نشان می داد که به دلیل اجرای صحیح برنامه های ایمنی و فاصله گذاری ها، خسارت ها به مراتب کمتر از انتظار بود.
اما شاخص ترین حادثه این دوره، در جزیره لاوان رقم خورد. صبح روز چهارشنبه(۱۹ فروردین) حوالی ساعت۱۰، تأسیسات پالایشگاه نفت لاوان هدف حمله موشکی دشمن قرار گرفت. شدت انفجار سبب ایجاد آتش سوزی در بخشی از واحدهای ذخیره سازی شد. شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران در اطلاعیه رسمی شماره ۴، ضمن تایید خبر حمله تأکید کرد: «گروه های ایمنی و آتش نشانی در حال کنترل و اطفای آتش و ایمن سازی تأسیسات هستند. خوشبختانه با تخلیه به موقع کارکنان، تلفات جانی گزارش نشده و شبکه تأمین و توزیع سوخت کشور پایدار است.»
در مجموع، با وجود وسعت حملات، مدیریت بحران سریع، هماهنگ و چندلایه در شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی سبب شد هیچ یک از حوادث به قطع جریان سوخت رسانی در کشور منجر نشود. روایتی از همان شب های سخت که زیرساخت های انرژی تحت شدیدترین فشارها قرار گرفتند، اما تاب آوری صنعت نفت نشان داد که چرخه حیاتی سوخت ایران متوقف ناشدنی است.