سوختی که در زمستان اردبیل بوی زندگی می دهد
قصه همدلی در سرمای سبلان
مشعل | زمستان در اردبیل فقط یک فصل نیست؛ صحنه ای است برای آزمون مسئولیت پذیری، همدلی و خدمت بی وقفه. جایی که اختلاف دمای ۷۰ درجه ای، ۱۷۰ روز یخبندان در ارتفاعات و صدها روستای پراکنده در مسیرهای سخت گذر، سوخت را از یک کالای مصرفی به شریان حیاتی زندگی تبدیل می کند. میرداود سیدی، مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه اردبیل، از پشت صحنه این نبض تپنده می گوید؛ روایتی از برنامه ریزی، پیش بینی و تلاش شبانه روزی برای آنکه چراغ خانه ها، نانوایی ها، دامداری ها و نیروگاه ها خاموش نماند.
استان اردبیل با موقعیت جغرافیایی خاص در شمال غرب کشور، یکی از متنوع ترین اقلیم ها را در ایران دارد؛ از دشت های معتدل پارس آباد و بیله سوار تا ارتفاعات سرد و برف گیر خلخال. همین تنوع اقلیمی باعث شده است که سوخت رسانی در این استان، تنها یک عملیات توزیع نباشد، بلکه مجموعه ای پیچیده از تصمیم گیری، ذخیره سازی و مدیریت بحران به شمار آید.
شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه اردبیل از سال ۱۳۶۸ به عنوان یک منطقه مستقل شکل گرفت و امروز 6 ناحیه عملیاتی پارس آباد، بیله سوار، مشگین شهر، گرمی، خلخال و ناحیه مرکزی اردبیل را پوشش می دهد. تمام خدمات رسانی در قالب همین ساختار انجام می شود؛ ساختاری که باید پاسخگوی جمعیتی بیش از یک میلیون نفر، صدها واحد صنعتی و کشاورزی و شبکه گسترده ای از جایگاه ها و فروشندگی های عرضه سوخت باشد.
این منطقه دارای 85 جایگاه مجاری عرضه سوخت و۴6 جایگاه تک منظوره سی ان جی است.
فرودگاه اردبیل نیز که به عنوان تنها فرودگاه دارای واحد سوخت گیری در استان، نقش مهمی در پشتیبانی حمل ونقل هوایی ایفا می کند و به لحاظ سوخت رسانی، زیر پوشش شرکت ملی پخش فراورده ها ی نفتی است.
تغییر چهره سوخت رسانی در زمستان
میرداود سیدی، مدیرشرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه اردبیل با نگاهی تحلیلی به تاریخچه مأموریت های شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه اردبیل می گوید: تعریف سوخت رسانی در کشور، هم زمان با تحولات شبکه انرژی تغییر کرده است؛ در دوره ای که گازرسانی فراگیر نبود، تمام بار تأمین انرژی، چه در تابستان و چه در زمستان، بر دوش شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران قرار داشت و نفت سفید نقش اصلی را در سبد سوخت شهرها و روستاها ایفا می کرد.
با توسعه شبکه گازرسانی و دسترسی بیش از ۹۸ درصد نقاط کشور به گاز طبیعی، بخشی از مسئولیت های سنتی تغییر یافت، اما به گفته مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه اردبیل، پدیده ناترازی انرژی فصل جدیدی را رقم زد؛ فصلی که در آن، با افت فشار یا قطع گاز، دوباره سوخت مایع به میدان آمد و برنامه ریزی های زمستانی شکل تازه ای به خود گرفت.
امروز ما باید برای مصرف کنندگان خانگی، صنایع، واحدهای تولیدی و حتی نیروگاه ها سناریوهای جایگزین داشته باشیم. سوخت دوم دیگر یک گزینه نیست، بلکه یک ضرورت است.
روستاهای بدون گاز؛ اولویت قبل از سرما
در استان اردبیل هنوز نقاطی وجود دارد که به دلیل شرایط سخت گذر و کوهستانی، از نعمت گاز برخوردار نیستند. این خانوارها پیش از آغاز سرما شناسایی و در سامانه ثبت می شوند. سیدی توضیح می دهد: اواخر شهریور سهمیه نفت سفید را تخصیص می دهیم تا پیش از یخبندان، با خیال راحت به استقبال زمستان برویم.
حدود ۷۰۰ خانوار در استان از نفت سفید استفاده می کنند که در نواحی جنوبی و سردسیر استان مستقرند. برای امسال، حدود ۸۰ هزار لیتر نفت سفید برای این خانوارها تأمین شده و در کنار آن، گاز مایع یارانه ای نیز توزیع می شود. از مهرماه تا ۲۳ آذر امسال، حدود چهار هزار و ۵۰۰ کیلوگرم گاز مایع به این مصرف کنندگان اختصاص یافته است.
سوخت دوم؛ پشتوانه تولید و معیشت
استان اردبیل با اقتصادی متکی بر کشاورزی، دامداری و صنایع غذایی، نسبت به اختلال در انرژی بسیار آسیب پذیر است. نانوایی ها، گلخانه ها، مرغداری ها و دامداری ها در صورت قطع گاز، می توانند زنجیره تأمین مواد غذایی را با چالش جدی مواجه کنند؛ به همین دلیل، ذخیره سازی سوخت دوم برای این واحدها اهمیتی ویژه دارد.
به گفته سیدی، میزان ذخیره سازی بر اساس الگوی مصرف هر واحد و با نظر کارشناسان تعیین می شود. در حال حاضر حدود ۶۰ هزار لیتر نفت گاز به عنوان سوخت دوم در مخازن واحدهای تولیدی و مجموعه های وابسته به جهاد کشاورزی ذخیره شده است.
نیروگاه سبلان؛ قلب تپنده برق
نیروگاه سیکل ترکیبی سبلان، بزرگ ترین مصرف کننده سوخت مایع در استان است. مخازن این نیروگاه با ظرفیت ذخیره سازی حدود ۱۲۰ میلیون لیتر، پیش از آغاز سرما به طور کامل با نفت گاز پر شده و اکنون نیز به صورت روزانه سوخت رسانی می شود. سیدی تأکید می کند: «تأمین پایدار سوخت نیروگاه، تضمین کننده پایداری برق در روزهای سرد سال است.»
بیله سوار با مدیریت هوشمند سوخت
بیله سوار به عنوان نقطه مرزی با جمهوری آذربایجان، در این منطقه شرایط خاصی دارد. پایش باک خودروها بر اساس قوانین در این نقطه مرزی انجام می شود و فروش سوخت با نرخ تعادلی صورت می گیرد. با اجرای طرح «باک پر» از ابتدای دی ماه، پیش بینی می شود فروش ماهانه سوخت در این مرز از ۱۰ هزار لیتر به ۵۰ تا ۶۰ هزار لیتر افزایش یابد.
مصرف، توزیع و مدیریت تغییرات
مصرف روزانه بنزین نیز در استان اردبیل در شرایط عادی بین یک میلیون و ۸۰۰ هزار تا دو میلیون لیتر است. در شرایط خاص و بحران ها، این رقم می تواند به بیش از سه میلیون و ۶۰۰ هزار لیتر در روز برسد.
همچنین روزانه حدود ۷۰۰هزار لیتر نفت گاز در بخش حمل ونقل توزیع می شود.با تغییر نرخ بنزین از بامداد ۲۲آذرماه و با اطلاع رسانی و فرهنگ سازی مناسب، هیچ اختلالی در سوخت گیری ایجاد نشد. اکنون ۸۱ جایگاه فعال در استان وجود دارد.
نگاه به آینده
در کنار این اقدام ها، طرح دوگانه سوز کردن خودروهای تولید سال ۱۳۹۴ به بالا نیز هم زمان با سه نرخی شدن بنزین در حال اجراست.
مردم می توانند بدون پرداخت هزینه، خودروهای خود را دوگانه سوز کنند؛ اقدامی که هم به کاهش مصرف بنزین و هم به افزایش تاب آوری شبکه انرژی کمک می کند.
سیدی در پایان تأکید می کند: «سوخت رسانی زمستانی فقط یک مأموریت اداری نیست؛ تعهدی است به زندگی مردم. تعهدی که در سرمای اردبیل معنا پیدا می کند و با تلاش جمعی همکاران ما در شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران محقق می شود.»