پشت صحنه تأمین سوخت در استان کردستان
امنیت انرژی در دشت های بلوط
مشعل | در دل سرزمین کوهستانی کردستان، جایی که جاده ها از میان بلوط های هزارساله می گذرند و مرزهای غربی نفس اقتصاد منطقه را شکل می دهند، چرخه تأمین و توزیع انرژی بی وقفه در جریان است. گفت وگو با جلال حمه حسنی، مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه کردستان، از واقعیت های این مسیر دشوار، اما پرامید پرده برمی دارد؛ مسیری که ثمره آن امنیت انرژی برای مردم و درآمدی پایدار برای کشور است.
کردستان، خطه ای با دامنه های زاگرس و آسمانی همیشه آبی، استانی است که مرز و کوه و جنگل در آن به هم گره خورده است. سرزمینی با ۹ شهرستان از بانه تا مریوان و از سقز تا بیجار؛ منطقه ای که تنوع اقلیمی آن به همان اندازه چشمگیر است که نقش آن در اقتصاد انرژی کشور.
بارش های فراوان غرب استان، دشت های مرتفع شرق، جنگل های انبوه بلوط و رودخانه هایی که زمین را شکل داده اند، تنها بخشی از سیمای طبیعی کردستان اند؛ استانی که امروز به واسطه زیرساخت های گسترده انرژی، به یکی از نقاط کلیدی تأمین و توزیع فراورده های نفتی در غرب کشور تبدیل شده است.
شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه کردستان از سال ۱۳۷۰ فعالیت خود را در قالب یک منطقه مستقل با ۹ ناحیه آغاز کرد و اکنون با سه انبار نفت، ۶۶ جایگاه عرضه فراورده های نفتی، 52 جایگاه سی ان جی و بیش از ۴۰۰ فروشندگی، قلب تپنده توزیع سوخت استان محسوب می شود. ظرفیتی که با ۲۲۶ نفتکش و تأمین از مبادی متعدد، روزانه امنیت انرژی هزاران خانوار و صدها واحد صنعتی، کشاورزی و خدماتی را تضمین می کند.
اما نقطه تمایز این استان، مرزهای پرتردد آن است. پایانه های مرزی باشماق مریوان و سیرانبند بانه، افزون بر نقش تجاری، به مسیرهای مهم ترانزیت سوخت بدل شده اند؛ جایی که هر روز حجم قابل توجهی سوخت به صورت رسمی فروخته و درآمد آن راهی خزانه دولت می شود.
در همین باره جلال حمه حسنی، مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه کردستان، تصویری دقیق از وضعیت این روزها ارائه می دهد؛ روزهایی که مصادف با اجرای طرح های جدید کنترل و مدیریت مصرف، تغییر نرخ بنزین کارت جایگاه داران و افزایش نظارت مرزی است.
او می گوید: با آمادگی هرچه تمام تر به استقبال اجرای طرح جدید عرضه بنزین در جایگاه ها رفته ایم؛ به طوری که پیش از شروع طرح بیش از 90 جایگاه آماده اجرا بودند و تیم های بازرسی نیز پایش های لازم را به ویژه در پایانه های مرزی به عهده دارند.
کارکنان این منطقه، به همراه نیروهای امنیتی و انتظامی، کنترل و پایش مستمر جایگاه ها و مسیرهای مرزی را به عهده دارند. کارت های اضطراری نیز طبق روال فعالند و حدود ۵۰۰هزار لیتر مصرف روزانه را پوشش می دهند.
مصرف روزانه استان نیز عددی قابل توجه است؛ روزانه 5/2 میلیون لیتر بنزین و بین 3/1 تا 5/1 میلیون لیتر نفت گاز در کردستان مصرف می شود.
مرزها؛ گره گاه درآمد و امنیت انرژی
حمه حسنی در ادامه می گوید: باشماق و سیرانبند، دو نقطه کلیدی در اقتصاد مرزی استان اند. روزانه ۲۷۰ هزار لیتر فروش مرزی سوخت از این دو پایانه انجام و تنها از این دو محل، ۱۲ میلیارد تومان در روز به حساب خزانه واریز می شود؛ رقمی که بیانگر نقش منحصربه فرد کردستان در سیاست های انرژی کشور است.
وی از اجرای کامل طرح باک پر، الکترونیکی سازی کنترل کامیون ها و استفاده از سامانه های فروش مرزی به عنوان مهم ترین ابزارهای جلوگیری از قاچاق سوخت یاد می کند. در نتیجه این اقدام ها، تنها در هشت ماه امسال ۳۴۰۰ کارت سوخت مهاجر کشف و مسدود شده است.
از سوی دیگر با بررسی کارت های ناوگان حمل ونقل نفت گازسوز، ۵۰۰ پروانه فعالیت مازاد نیز باطل شده که نتیجه آن صرفه جویی ۵۰۰ هزار لیتر نفت گاز در استان بوده است.
سوخت رسانی به خانوارها و مناطق سخت گذر
در کنار مدیریت مرزی، تأمین سوخت خانوارهای فاقد گاز طبیعی اولویت مهم منطقه است. امسال برای ۴ هزار خانوار نفت سفیدسوز، توزیع کامل در فروشندگی ها و مناطق سخت گذر انجام شده و مجموع مصرف سالانه آنها حدود ۸ میلیون لیتر است.
گاز مایع نیز بر اساس ثبت نام و تأیید مراجع ذی ربط، به صورت الکترونیکی تأمین و توزیع می شود.
ظرفیت پنهان و رو به رشد
کردستان با ۵۲ جایگاه سی ان جی و ظرفیت ارائه 2/1میلیون مترمکعب در روز، یکی از استان های فعال در حوزه گاز فشرده به شمار می رود.
با وجود این ظرفیت بالا، مصرف فعلی روزانه ۳۵۸ هزار مترمکعب است که تنها ۳۰ درصد از توان جایگاه ها را پوشش می دهد. موضوعی که مدیر منطقه آن را نشانه ای از فرصت توسعه فرهنگ اقتصادی و زیست محیطی سوخت پاک می داند.
فناوری در خدمت مدیریت مصرف
استان کردستان با بیش از ۲۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق، نیازمند نظارتی دقیق و هوشمند است.
حمه حسنی از همکاری با دو شرکت دانش بنیان برای نصب سیستم های پایش مصرف سوخت ادوات کشاورزی خبر می دهد؛ اقدامی که برای ۳۵ هزار دستگاه فعال استان برنامه ریزی شده و قرار است سهمیه ها را بر اساس عملکرد واقعی دستگاه ها تنظیم کند.
در کنار آن، سیستم های نرم افزاری کنترل عرضه سوخت در پایانه های مرزی کمک کرده اند تا طرح باک پر با دقت اجرا شود؛ طرحی که به تنهایی روزانه بیش از ۷ میلیارد تومان عایدی برای خزانه ایجاد می کند.
گفت وگو با مدیر پخش فراورده های نفتی منطقه کردستان، تصویری روشن از پشت صحنه تأمین انرژی در استانی مرزی ارائه می دهد؛ تلاشی که از کوهستان های سخت گذر تا دروازه های تجارت بین المللی امتداد یافته است. کردستان با شبکه گسترده جایگاه ها، سیستم های هوشمند نظارتی، زیرساخت قدرتمند حمل ونقل و مرزهای فعال، امروز به یکی از قطب های مهم تأمین و صیانت از انرژی کشور تبدیل شده است؛ منطقه ای که نقش آن در امنیت ملی و توسعه پایدار، هر روز چشمگیرتر می شود.