تلاش شبانه روزی کارکنان برای تامین انرژی از نقطه صفر تولید تا آخرین خانه های مردم ادامه دارد
زمســتان در تور نفت
مهناز محمدی | در روزهایی که سرما آرام آرام از مرزهای شمالی و غربی به عمق کشور پیشروی می کند و نخستین موج های کاهش دما، نمودارهای مصرف را بالا می برد، صنعت نفت ایران زودتر از همیشه وارد آماده باش شده است. امسال اما ماجرا تنها تلاش برای تأمین سوخت نیست، بلکه نمایش ظرفیت مدیریتی و فنی مجموعه ای است که از پارس جنوبی تا دورترین ایستگاه های تقلیل فشار و انبارهای نفت و مخازن نیروگاه های کشور برای حفظ جریان پایدار انرژی مردم و صنایع، یکپارچه عمل می کند. گزارش پیش رو، تصویری جامع از پشت صحنه این تلاش گسترده است.
با سردتر شدن هوا و افزایش تقاضای مصرف، زنجیره تولید و تامین سوخت کشور وارد حساس ترین روزهای سال می شود؛ روزهایی که هر سال با احتمال فشار بر شبکه گازرسانی و محدودیت های ناگزیر در بخش های مختلف همراه بوده است، اما زمستان امسال، وزارت نفت با تمرکز بی سابقه بر مدیریت عرضه و مصرف توانسته است تصویری متفاوت ارائه دهد؛ تصویری از فرماندهی بی وقفه انرژی که از نقطه صفر تولید در پارس جنوبی آغاز می شود و تا آخرین خانه های کشور امتداد می یابد.
تنظیم ضربان انرژی
تجربه زمستان گذشته، با وجود موج های متعدد سرمای شدید، نشان داد که کوچک ترین اختلال در شبکه انرژی می تواند بخش های مختلف کشور را به سرعت تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، وزارت نفت امسال با رویکردی عملیاتی تر، زودهنگام تر و هماهنگ تر وارد برنامه های تأمین سوخت شده است.
در نتیجه این برنامه ریزی دقیق، زنجیره تأمین انرژی، از سرچشمه تا مصرف، اکنون در یکی از پایدارترین وضعیت سال های اخیر قرار دارد.
در قلب این زنجیره، مجتمع عظیم گاز پارس جنوبی قرار دارد؛ جایی که کارکنان آن با اجرای تعمیرات اساسی زودتر از موعد، امکان بهره برداری پایدار در روزهای اوج مصرف را فراهم کرده اند.
سکوی های تولید و پالایشگاه های این منطقه، امروز با توان کامل فعالند و بیش از ۶۰۰ میلیون مترمکعب گاز شیرین در شبانه روز روانه شبکه سراسری می کنند؛ عددی که تأمین ۷۳ درصد گاز کشور را تضمین می کند.
رصد لحظه ای تولید و انتقال در اتاق های کنترل، یکی از نقاط قوت امسال است؛ سیستم هایی که با تجهیزات به روز و تیم های تخصصی، کوچک ترین تغییر در فشار، دمای سیال، یا دبی خطوط را شناسایی و مدیریت می کنند. این نظارت مستمر همان عاملی است که امنیت شبکه را حتی در شرایط اوج مصرف حفظ می کند.
افزایش مصرف و انضباط شبکه
با شروع دهه سوم آبان، روند مصرف گاز طبیعی به ویژه در بخش های خانگی و تجاری شیب صعودی به خود گرفت؛ شیبی که اغلب شاخص اصلی ورود به فصل پرفشار انرژی محسوب می شود. تنها در هفته پایانی آبان مصرف روزانه از ۴۱۴ میلیون مترمکعب آغاز شد و تا ۴۴۴ میلیون مترمکعب افزایش یافت.
این روند افزایشی که مجموع هفت روز آن به ۳ میلیارد مترمکعب رسید، اگرچه قابل توجه است، اما شبکه گازرسانی کشور مطابق اعلام مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، بدون اعمال محدودیت بر بخش خانگی پاسخگوی آن بوده است.
این موفقیت حاصل دو عامل کلیدی افزایش تولید مطمئن در مبدا و مدیریت هوشمندانه توزیع و فشار شبکه است.
نیروگاه ها؛ دومین جبهه نبرد زمستانی
در مدیریت انرژی، نیروگاه ها همیشه نقطه حیاتی هستند، زیرا کوچک ترین کمبود سوخت می تواند اثرهای دومینووار در شبکه برق ایجاد کند. امسال اما وزارت نفت با تمرکز ویژه بر بخش نیروگاهی، موفق شده است تحویل گاز به این بخش مولد برق را بالاتر از برنامه توافق شده، پیش ببرد.
افزون بر این، ذخایر سوخت مایع نیروگاهی، گازوییل و نفت کوره در اقدامی کم سابقه از مرز ۸۰۰میلیون لیتر در سال گذشته عبور کرد و به ۳.۵ میلیارد لیتر رسیده است. این ذخیره سازی نه تنها پشتوانه پایداری شبکه برق کشور است، بلکه امکان مدیریت بهتر ناترازی انرژی را نیز فراهم می کند.
در کنار تامین گاز مورد نیاز، شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران نیز اقدام مهمی را همزمان با آغاز فصل سرد سال، محقق کرده که بسیار حائز اهمیت است.
این شرکت با تولید سوخت مایع با میزان گوگرد بسیار کمتر، نقش مهمی در تامین سوخت مایع نیروگاه ها ایفا کرده است؛ اقدامی که در هماهنگی با سیاست های جدید دولت برای کیفی سازی فراورده های نفتی انجام می شود.
تلاش ۲۴ ساعته
پشت همه این آمارها، تلاش گروه هایی قرار دارد که بخش زیادی از فعالیت شان در سکوت و دور از چشم عموم انجام می شود. کارکنان پالایشگاه ها، متخصصان خطوط انتقال گاز، کارکنان ایستگاه های تقلیل فشار، رانندگان نفتکش ها، تکنیسین های کنترل و ابزار دقیق و صدها نقش دیگر.
زمستان برای این نیروها فصل آرامش نیست؛ فصل آماده باش دائمی است. هر تغییر در دما، هر جهش مصرف و هر پیام از مرکز کنترل، می تواند آغاز یک مأموریت چندساعته در دل شب و در مناطق دورافتاده باشد.
کاهش ناترازی با تنوع انرژی
در کنار مدیریت روزانه شبکه، دولت چهاردهم برنامه های میان مدت خود را نیز با هدف کاهش ناترازی گاز دنبال می کند. این برنامه ها طبق گفته معاون اجرایی رئیس جمهوری شامل گسترش مزارع خورشیدی، افزایش راندمان مصرف در صنایع، اصلاح الگوی مصرف در بخش خانگی، بهره گیری از فناوری های جدید در تولید و انتقال گاز و سرمایه گذاری در انرژی های تجدیدپذیر است.
این اقدام ها مسیر کشور را از مدیریت اضطراری فصلی به سمت تضمین پایدار امنیت انرژی هدایت می کند.
زمستان امسال، صنعت نفت تنها به دنبال عبور از یک فصل سرد نیست؛ بلکه تلاش می کند الگویی نو از مدیریت انرژی ارائه دهد؛ الگویی که بر افزایش تولید، ارتقای کیفیت سوخت، ذخیره سازی هوشمند، مدیریت مصرف و استفاده از فناوری های جدید استوار است.
از پارس جنوبی تا نیروگاه های حرارتی و از خطوط انتقال تا خانه های مردم، همه نشانه ها حاکی از آن است که وزارت نفت، شرکت ملی گاز ایران و شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران زمستان را پیش از آغاز مهار و با اتکا به توان داخلی، بار دیگر جریان مستمر انرژی را برای مردم ایران تضمین کرده اند.