افزایش اثربخشی با ارتقای کیفیت دوره های آموزشی
بنابرنظر رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران، تربیت نیروهای متخصص و مدیران کارآمد، یکی از خروجی هاست؛ دوره های MBA با گرایش مدیریت پروژه و سایر دوره های تخصصی به تربیت نیروهای متخصص و مدیران کارآمد در شرکت ملی نفت ایران کمک کرده اند هرچند نباید از ارتقای مهارت های مدیریتی هم غافل شد. در واقع شرکت کنندگان در این دوره ها، مهارت های مدیریتی خود را تقویت کرده و می توانند به صورت مؤثرتر در پروژه های شرکت مشارکت کنند. گرجی بر این باور است که نباید استفاده از امکانات پیشرفته را هم نادیده گرفت؛ استفاده از امکانات آموزشی و پژوهشی پیشرفته دانشگاه و پژوهشگاه به ارتقای کیفیت دوره ها و افزایش اثربخشی آنها کمک کرده است: «هرچند توسعه فناوری ها و روش های نوین هم قابل توجه است. همکاری با پژوهشگاه صنعت نفت، به توسعه فناوری ها و روش های نوین در صنعت نفت کمک کرده و باعث پیشرفت این صنعت شده است.»
رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران اظهار می کند: «در شرکت ملی نفت ایران، به روزرسانی اولویت های آموزشی، بویژه در بخش های تخصصی از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به تحولات سریع فناوری و تغییرات در صنعت نفت، روش های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی نیازهای امروزی نیستند. به همین منظور شرکت ملی نفت ایران از روش های نوین و متنوعی برای به روزرسانی و بهبود فرایندهای آموزشی خود استفاده می کند.» گرجی یکی از روش های اصلی تعیین نیازهای آموزشی - فرصت های یادگیری- در شرکت ملی نفت ایران را روش شایستگی محور عنوان می کند: «در این روش، استانداردهای آموزشی براساس شایستگی های مورد نیاز برای هر شغل تعیین می شود. با توجه به تحولات روز افزون در حوزه فناوری، استانداردهای آموزشی هر سه سال یک بار از سوی خبرگان بررسی و به روزرسانی می شوند.» بنابر باور او، این به روزرسانی شامل حذف دوره هایی که دیگر مورد نیاز نیستند و اضافه کردن مباحث جدید مانند هوش مصنوعی و فناوری های نوین است: «نکته قابل تامل اینکه با توجه به تغییر ذائقه فراگیران و نیاز به جذاب تر شدن دوره های آموزشی، شرکت ملی نفت ایران از روش های متنوعی برای آموزش استفاده می کند. کافه دانش، منتورینگ و کوچینگ، شبیه سازها و فناوری های میکرولرنینگ، برخی از این روش ها به شمار می روند.» رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران تصریح می کند: «در روش کافه دانش، فراگیران دور یک میز نشسته و درباره یک موضوع خاص بحث و تبادل نظر می کنند. یک مدرس یا تسهیل گر نیز حضور دارد تا بحث را هدایت کند. این روش باعث افزایش مشارکت و یادگیری فعال می شود.» به زعم گرجی، روش های منتورینگ و کوچینگ برای برخی دوره ها تدوین شده و در حال اجرا هستند. این روش ها به فراگیران کمک می کند تا مهارت های خود را در محیط کار بهبود بخشند: «در روش شبیه سازها و فناوری های استفاده از شبیه سازها و فناوری های واقعیت افزوده (AR) و واقعیت مجازی (VR) در دوره های آموزشی به جذاب تر و مؤثرتر شدن آموزش کمک می کند. برای مثال در دوره های آشنایی با صنعت نفت، از فیلم های 360 درجه و هدست های VR استفاده می شود تا فراگیران بتوانند به صورت مجازی از دکل ها و تأسیسات بازدید کنند؛ البته با توجه به ترند جهانی میکرولرنینگ در سال 2025 شرکت ملی نفت ایران نیز به تولید محتواهای کوتاه و مختصر روی آورده. این محتواها که معمولا سه تا چهار دقیقه ای هستند، به فراگیران کمک می کنند تا در زمان کوتاه، اطلاعات مفیدی کسب کنند.»
فناوری های نوین در خدمت آموزش
رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران می گوید که برای استفاده از فناوری های نوین در آموزش، این شرکت با چند شرکت دانش بنیان تفاهمنامه منعقد کرده است. این همکاری ها شامل تولید محتواهای آموزشی، توسعه شبیه سازها و استفاده از فناوری های AR/VR است: «این اقدام ها به بهبود کیفیت و اثربخشی دوره های آموزشی کمک کرده اند. در این میان برگزاری وبینارها و دوره های کوتاه مدت هم جزو برنامه هاست. در واقع برای افزایش دسترسی و مشارکت فراگیران، شرکت ملی نفت ایران، وبینارها و دوره های کوتاه مدت برگزار می کند. برای مثال، وبینارهای دو ساعته در حوزه بهره برداری برگزار می شود که تمام کارکنان شرکت ملی نفت ایران می توانند در آنها شرکت کنند. این روش ها باعث تنوع بخشی به نحوه برگزاری دوره ها و افزایش مشارکت فراگیران شده است.»
70 درصد آموزش ها در قالب پروژه های میدانی
گرجی بر این باور است که در شرکت ملی نفت ایران، تحولات عمیقی در نظام آموزشی در حال وقوع است که همسو با نیازهای روز صنعت و ویژگی های نسل جدید نیروی انسانی طراحی شده است.
این تحولات از روش های نوین یادگیری تا بهره گیری از ظرفیت داخلی و فناوری های دیجیتال را در برمی گیرد: «روش یادگیری پروژه محور، یکی از آنهاست. در واقع، سیستم جدید یادگیری پروژه محور شرکت ملی نفت ایران، الگویی پویا و عملیاتی است که در آن، هر فراگیر پس از گذراندن دوره های پایه به یک استاد راهنما معرفی و پروژه های واقعی صنعتی که به طور مستقیم از چالش های عملیاتی واحدهای مختلف نفت استخراج شده، متناسب با سطح و تخصص فرد تعریف می شود.» بنابر گفته های رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران، نمونه موفق آن در حوزه حفاری است که 70 درصد آموزش ها به صورت پروژه های میدانی اجرا شده است: «بهره گیری از گنجینه دانش داخلی، اتفاق مهمی است. در واقع برای استفاده بهینه از ظرفیت های عظیم متخصصان داخلی، برنامه ای جامع طراحی شده است، مانند تشکیل کارگروه های تخصصی و شناسایی خبرگان. در بخش شناسایی خبرگان بیش از 120 متخصص باتجربه با حداقل 15سال سابقه میدانی شناسایی شده اند.»
او ادامه می دهد: «برنامه توانمندسازی شامل فنون تدریس پیشرفته،طراحی محتوای آموزشی دیجیتال، ارزیابی اثربخشی آموزش و باشگاه مدرسان نفت است و ایجاد شبکه ای از مدرسان داخلی که همزمان با کار عملی، مسئولیت آموزش را به عهده دارند.»
انقلاب دیجیتال در آموزش
خبر خوش اینکه برای پاسخگویی به نیازهای نسل جدید، تحول دیجیتال در دست اجراست؛ سامانه یکپارچه فرایند مدیریت آموزشی TMS&LMSدر حال راه اندازی با قابلیت های دسترسی 24 ساعته به محتوای آموزشی، واقعیت مجازی برای شبیه سازی عملیات میدانی، سیستم رصد پیشرفت فردی، آزمون های آنلاین تطبیقی، تولید محتوای دیجیتال، ساخت مستندهای آموزشی 360درجه، تولید پادکست های تخصصی و توسعه بازی های جدی (Serious Games) برای آموزش مفاهیم پیچیده است.»
به گفته رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران، برای ایجاد هماهنگی بین نسل قدیم و جدید نیروهای نفت، برنامه های منتورینگ معکوس را هم اجرایی می کنند که در آن نیروهای جوان، فناوری های دیجیتال را آموزش می بینند: «در کمپ های انتقال تجربه، برگزاری اردوهای مشترک میدانی را دارند؛ البته شبکه های دانش غیررسمی هم هستند که با ایجاد کانال های ارتباطی مستقیم بین کارکنان با سطوح مختلف تجربه عمل می کنند.»
او معتقد است، این تحولات نشان می دهد که شرکت ملی نفت ایران با درک صحیح از تغییر پارادایم های آموزشی، نه تنها در حال تربیت نیروی انسانی کارآمد برای امروز است؛ بلکه زیرساخت های یادگیری دائم را برای چالش های فردای صنعت نفت ایران فراهم می کند؛ رویکردی که آموزش را از کلاس های سنتی به اکوسیستمی پویا از یادگیری تبدیل کرده است.
تحول صنعت نفت با هوش مصنوعی
به باور گرجی، صنعت نفت بسرعت در حال پذیرش فناوری هوش مصنوعی است؛ گامی بلند و همسو با این تحول جهانی: «به همین منظور، شاهد بهینه سازی عملیات حفاری و اکتشاف به واسطه هوش مصنوعی هستیم؛ بهره بردن از هوش مصنوعی برای پیش بینی منحنی های مخزن، کاهش هزینه و زمان و تحلیل داده های ژئوفیزیکی و تعیین ارزش دقیق مخزن.» بنابرنظر او پیش بینی و کاهش خرابی تجهیزات، پیش بینی فروپاشی چاه ها پیش از وقوع و ایجاد سیستم های هشداردهنده را هم نباید از یاد برد؛ اتفاقی که در نمونه های جهانی تا 83 درصد زمان احیای چاه را کاهش داده. به گفته رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی نفت ایران، یکی دیگر از اهداف افزایش ایمنی و امنیت استفاده از دوربین های مجهز به یادگیری عمیق، شناسایی خودکار مشکلات پروتکل های ایمنی کارکنان و تقویت امنیت سایبری در برابر حملات است؛ هرچند نباید از کنار مدیریت یکپارچه داده ها و شفافیت استفاده از پلتفرم های غیرمتمرکز برای اشتراک گذاری امن و شفاف داده ها بین ذینفعان مختلف که پایه ای برای تصمیم گیری های تحلیلی دقیق تر هستند، گذشت.
هوش مصنوعی، چاقوی دولبه
رئیس آموزش مرکزی شرکت ملی ایران نفت معتقد است، هوش مصنوعی، همچون چاقویی دو لبه، هم می تواند ابزاری قدرتمند برای پیشرفت باشد و هم اگر بدرستی مدیریت نشود، به عاملی برای کاهش بهره وری تبدیل شود: «بتازگی در سال 2025 انجام تحقیقات در برخی سازمان ها نشان داده که ارائه ابزارهای هوش مصنوعی بدون آموزش کافی و بدون در نظر گرفتن نیازهای واقعی کارکنان نه تنها بهره وری را افزایش نداده؛ بلکه حتی آن را کاهش هم داده است. این موضوع به وضوح در یک مقاله پژوهشی، مستند شده و چالش های ناشی از استفاده نادرست از هوش مصنوعی را برجسته کرده است.» او تصریح می کند: «با این حال اگر هوش مصنوعی به شیوه ای هدفمند و برنامه ریزی شده به کار گرفته شود، می تواند به ابزاری قدرتمند برای بهبود عملکرد سازمان ها تبدیل شود.» گرجی، اولین قدم در این مسیر را شناسایی دقیق نیازهای سازمان در حوزه های مختلف می داند: «در کارگروه های تخصصی هوش مصنوعی، ابتدا باید این نیازها بدقت بررسی و تحلیل و سپس، متخصصانی که بتوانند از ابزارهای هوش مصنوعی به طور بهینه استفاده کنند، تربیت شوند. این ابزارها که در حوزه های مختلف هوش مصنوعی به وفور یافت می شوند، اگر بدرستی به کار گرفته شوند، می توانند بهره وری را به طور چشمگیری افزایش دهند.»
راهکار؛ برنامه ریزی، آموزش مناسب و استفاده هدفمند
گرجی بر این باور است که استفاده صحیح از هوش مصنوعی می تواند به کاهش دوباره کاری ها، حذف کارهای موازی و افزایش کارایی کلی سازمان کمک کند. برای مثال در حوزه هایی مانند تحلیل داده ها، خودکارسازی فرایندها و بهینه سازی عملیات، هوش مصنوعی می تواند به سرعت و دقت بالایی دست یابد و کارهایی که قبلا زمان بر و پرخطا بودند را به شکلی کارآمد انجام دهد؛ اما این موفقیت تنها زمانی حاصل می شود که سازمان ها به جای استفاده سطحی و بدون برنامه از هوش مصنوعی، به آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی خود بپردازند و ابزارهای هوش مصنوعی را به شکلی هدفمند و متناسب با نیازهای خود به کار بگیرند: «در نهایت، هوش مصنوعی می تواند به عنوان یک ابزار قدرتمند، سازمان ها را به سمت پیشرفت و کارایی بیشتر سوق دهد؛ اما این امر مستلزم برنامه ریزی دقیق، آموزش مناسب و استفاده هدفمند از این فناوری است. بدون این موارد، هوش مصنوعی ممکن است به جای کمک، به مانعی برای پیشرفت تبدیل شود، بنابراین سازمان ها باید با دقت و آگاهی، از این فناوری استفاده کنند تا بتوانند به بهترین نتایج دست یابند.»