همکاری که مسیرهای تازه پژوهش را از دل صنعت گشود
نفت در قاب دانش
علیرضا عبدی | نفت، این صنعت پیچیده و مولد در اقتصاد کشور در درون خود، از متخصصانی بهره می برد که افزون بر تخصص ذاتی، از ویژگی های مهارتی دیگری همچون پژوهش، تالیف و ترجمه کتاب برخوردارند و درکنار تلاش برای رشد سازمانی، توانسته اند جایگاهی علمی نیز برای خود رقم بزنند. سید مرتضی موسوی، اهل استان بوشهر و ساکن بندر گناوه، از جمله این افراد است. وی 17سال سابقه فعالیت در صنعت نفت دارد و هم اکنون به عنوان رئیس روابط عمومی منطقه عملیاتی نار و کنگان (زیرمجموعه شرکت بهره برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی) مشغول کار است و در کنار حرفه سازمانی در تالیف کتاب، ترجمه و مقاله های علمی و تدریس در دانشگاه نیز دستی بر آتش دارد.با هدف کسب اطلاع بیشتر از فعالیت های تحقیقاتی این همکار نفتی، خبرنگار هفته نامه «مشعل» با وی گفت وگو کرده است که مشروح آن در ادامه می آید.
از چه زمانی وارد صنعت نفت شدید و هم اکنون در چه حوزه ای فعالیت دارید؟
ورودم به صنعت نفت به سال 1385 و بعد از گذران دوره سربازی بازمی گردد. به عبارتی با مدرک تحصیلی دیپلم وارد صنعت نفت شدم. همزمان با کار، در اوقات استراحت درس خواندم وموفق شدم تحصیلات خود را تا مقطع دکترا ادامه دهم. هم اکنون نیز نزدیک به 17سال است در صنعت نفت مشغول کار هستم. پدرم ۱۲سال در منطقه عملیاتی منطقه نار و کنگان شرکت بهره برداری زاگرس جنوبی، رئیس روابط عمومی بود و سال 1401 بازنشسته شد؛ البته به عنوان مسئول خدمات اجتماعی، از آن زمان من عهده دار مسئولیت وی در روابط عمومی شدم و سه سالی می شود که این مسئولیت را به عهده دارم.
به جز مسئولیت در حوزه روابط عمومی منطقه عملیاتی نار و کنگان، در چه زمینه های دیگری فعالیت می کنید؟
تالیف و ترجمه از جمله علاقه مندی هایی است که درکنار کار به آن پرداخته ام. ورود به دانشگاه و طی تحصیلات عالی و تکمیلی از یک سو وعلاقه مندی به تحقیق، ترجمه و تالیف از سوی دیگر، از عوامل مهمی بودند که موجب شدند گام در این عرصه ها بگذارم و در این مسیر قدردان اساتیدی هستم که مرا با روش تحقیق آشنا کردند. آشنایی با این عرصه موجب شد به مقالات علمی رجوع کنم و به پژوهش علاقه مند شوم. این علاقه مندی تا آنجا پیش رفت که در زمان شیوع کووید19(کرونا) نخستین کتاب خود را درخصوص چالش های صادرات با رویکرد کرونا تالیف و در آن راهکار غلبه برای چالش ها را مطرح کردم. از آن زمان نیز بیش از پیش مطالعات خود را در حوزه پژوهش گسترش دادم.
آیا رشته تحصیلی تان با مسئولیتی که هم اکنون دارید، همخوانی دارد؟
بله. رشته دانشگاهی ام در مقطع کارشناسی، مدیریت صنعت و در مقطع کارشناسی ارشد که به عنوان نخبه در آن فارغ التحصیل شدم نیز مدیریت بازرگانی است و با کسب رتبه 12 در آزمون سراسری دکترا به عنوان نخبه رشته صنایع با گرایش بهینه سازی سیستم ها را به پایان رساندم.
از فعالیت های خود در عرصه تالیف و ترجمه بگویید.
تاکنون، چهار کتاب تألیف و دو کتاب ترجمه کرده ام. کتاب «بررسی عوامل شناختی-رفتاری صادرات شرکت نفت»، نخستین کتابی است که تالیف کرده ام.
به دلیل علاقه مندی به حوزه مدیریت، تحصیلاتم در کارشناسی ارشد نیز در این حوزه شکل گرفت و بنابر توصیه اساتید، به پژوهش و تالیف کتاب درباره رفتارهای سازمانی پرداختم.
یکی از تالیف های شما به عنوان کتاب برگزیده سال 1403 معرفی و از آن در دانشگاه تهران رونمایی شد، در این باره توضیح می فرمایید؟
کتاب «مدیریت سرمایه انسانی بر عملکرد سازمان» چهارمین اثر تالیفی ام به شمار می آید. کتابی که همان طور که از عنوان آن پیداست، به مدیریت سرمایه انسانی درسازمان ها اختصاص دارد و طیف گسترده ای را پوشش می دهد و صنعت نفت نیز در این طیف قرار می گیرد. سرمایه اصلی هر سازمان، نیروی انسانی آن و جانشین پروری از جمله موضوع های مهم در این زمینه است. کتاب «مدیریت سرمایه انسانی بر عملکرد سازمان» که برپایه منابع تحقیقی متعددی تالیف شده، بر چنین مواردی تمرکز دارد. فصل هفتم این کتاب، به صنعت نفت اختصاص یافته و به چالش ها و راهکارها، همچنین چگونگی ارتقای سازمان پرداخته است.
کتاب مدیریت سرمایه انسانی بر عملکرد سازمان چگونه به عنوان کتاب برتر سال ۱۴۰۳ انتخاب شد؟
از آنجا که آثار خود را برای بررسی و اخذ مجوز به نشریه «سنجش و دانش» ارائه می دادم، پس از انتشار آخرین اثر خود یعنی کتاب «مدیریت سرمایه انسانی بر عملکرد سازمان» از سوی همان نشریه به من اطلاع داده شد که کتابم به عنوان یکی از آثار برگزیده سال، برای رونمایی در دانشگاه تهران انتخاب شده است.
این خبر برایم بسیار ارزشمند و افتخارآفرین بود. حس فوق العاده ای بود چون زحمات زیادی کشیده بودم ویک سال تمام برای آن وقت صرف کرده بودم. هدفم این بود که چالش ها و مسائل زیادی در حوزه سازمان و نیروی انسانی آن برطرف شود. این کتاب از سوی دانشگاه تهران برای تدریس در دانشکده مدیریت این دانشگاه معرفی شده است که قوت قلبی برای من و صنعت نفت به شمار می رود.
گفتید که در فصل هفتم کتابتان تنها به چالش ها و موانع سازمانی درصنعت نفت پرداخته اید، در این باره توضیح بیشتری می دهید؟
در فصل هفتم کتاب، چالش ها وموانع سازمانی صنعت نفت بررسی شده اند. تمرکز اصلی بر ساختارهای سازمان و انواع قراردادها(مستقیم و پیمانی) است، ضمن آنکه پیشنهادهایی برای کاهش پراکندگی چارت ها و ایجاد یکپارچگی ارائه شده است.
ارائه بیش از ۸۰ مقاله و پژوهش را هم در کارنامه دارید. درباره انتشار و بازخورد آنها در وب سایت های رسمی توضیح می دهید؟
بیشتر مقاله های من بین المللی و دارای اعتبار
ایسیک (ISC) و سیویلیکا هستند. رتبه ام درحوزه پژوهش، با ۸۰ مقاله علمی و پژوهشی و12 مقاله خبری، اگر اشتباه نکرده باشم ۱۲۳ است. چون اغلب آنها برد بین المللی و برپایه موضوع های نفتی ارائه و در نشریات تخصصی نیز چاپ شده اند. درخواست هایی هم برای همکاری از برخی کشورها مانند دانمارک داشته ام.به منظور داوری مقالات علمی،همچنین شرکت در کنفرانس های بین المللی به کشورهای روسیه و گرجستان دعوت شدم.
پاسخ شما به این دعوت نامه ها چه بود؟
اعتقاد دارم علم و دانش را در کشور خودم به کار گیرم. من در این آب و خاک رشد کرده ام و اگر دانشی هم دارم، ترجیح می دهم در همین کشور صرف شود؛ اگرچه حتی کمتر دید شود. به قول یکی از اساتید بزرگ وارم: «حتی اگر از این دانش فقط یک نفر بهره مند شود، کار بزرگی انجام شده است. زکات علم، آموزش آن است و من وابسته به همین آب و خاکم.»
در حال حاضر کتاب یا مقاله ای در دست تالیف دارید؟
هیچ وقت پژوهش را کنار نمی گذارم، زیرا باور دارم که مسیر پیشرفت، از رشد فردی آغاز می شود، سپس به ارتقای سازمان و در نهایت به پیشرفت کشور می انجامد. در حال حاضر مشغول تألیف کتابی با محوریت «بررسی خروجی های نامطلوب در صنعت نفت، تولیدات غیراستاندارد و گازهای آلاینده آسیب زا به محیط زیست» هستم. این اثر تا پایان امسال به مرحله چاپ خواهد رسید و امیدوارم بتواند در بهبود فرایندها و کاهش آثار زیست محیطی صنعت نفت کشور مؤثر واقع شود.
اگر صحبت ناگفته یا توصیه ای به پژوهشگران دارید، بیان بفرمایید.
برای ورود به حوزه پژوهش هیچگاه دیر نیست.با تلاش و بهره گیری از دانش می توان بر موانع غلبه کرد و به موفقیت رسید. به ویژه در صنعت نفت گستره دانش آنقدر وسیع است که برای هرمانعی راهکاری وجود دارد.