مسئولیت پذیری بهداشت و درمان صنعت نفت در مراقبت از سالمندان تا پایان مسیر خدمت ادامه دارد
سلامت در سال های طلایی
فاطمه دهقان نیری: پینه های کوچک، لرزش های آرام و چین های ظریف، هرکدام حکایتی دارند از سال ها زحمت، بی خوابی، دلتنگی و عشقی بی چشمداشت که بر سر فرزندان باریده اند. این نشانه ها، نقشه ای از جغرافیای جسم پدران و مادران سالمند است؛ جسمی که دیگر مانند گذشته نیرومند نیست، اما حضورش امن ترین جای جهان و ستون دل هاست. سالمندی، برهه ای از زندگی است که به گفته صادق مشتری دوست، رئیس کلینیک مرکزی بهداشت و درمان صنعت نفت، می تواند شیرین ترین دوره عمر باشد، به شرط آن که تبعات و آسیب های آن شناخته و به درستی مدیریت شود. با توجه به اهمیت این دوره و ضرورت گذر سالم از آن، صنعت نفت با برگزاری دوره های آموزشی سلامت برای افراد در آستانه بازنشستگی، گام های مؤثری در جهت افزایش امید به زندگی در میان کارکنان و بازنشستگان برداشته است. صادق مشتری دوست، رئیس کلینیک مرکزی بهداشت و درمان صنعت نفت و متخصص طب سالمندی در گفت وگو با خبرنگار «مشعل» در این باره توضیح بیشتری ارائه کرده است که در ادامه می خوانید.
الهی پیر شوی، یگانه جمله ای بود که وقتی می خواستند برای کسی دعا کنند، می گفتند و با شنیدنش، لبخندی بر لب ها می نشست، برای تداوم این لبخندها و داشتن زندگی سالم و برای اینکه محاسن سفید، مایه افتخار شود نه مایه از کارافتادگی.
صادق مشتری دوست با اشاره به اینکه سالمندی از 65 سالگی آغاز و به سه دسته سالمند جوان، میانسال و کهنسال تقسیم می شود، افزود: براساس آخرین آمار سازمان بهزیستی، جمعیت سالمندان کشور از مرز ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر گذشته و سهم آنان به حدود ۱۴ درصد جمعیت رسیده است.
وی گفت: به تناسب جامعه، صنعت نفت هم دارای همین میزان جمعیت سالمند است که ضرورت توجه ویژه به افرادی را که در آستانه سالمندی و بازنشستگی هستند، دو چندان کرده است؛ طوری که سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت را بر آن داشت تا با برگزاری دوره ها و کارگاه های آموزشی مختلف، شرایط زندگی را برای داشتن دوران سالمندی بهتر، به این افراد آموزش دهد.
مشتری دوست با بیان این که سرفصل های این دوره ها، گوشزد اتفاق ها و بیماری هایی است که احتمال بروز آن برای شخص بازنشسته پیش بینی می شود، تصریح کرد: به عنوان مثال در این دوره ها به مشکلات ریوی، کبدی، قلبی و عروقی اشاره و بیان می شود که چه مشکلاتی در کمین است و چگونه باید با آنها مقابله کرد.
وی گفت: تدریس این دوره های آموزشی از سوی اساتید طب سالمندی انجام شده است و موفق شده ایم برای این سرفصل ها، در اداره آموزش وزارت نفت کد ثبت شده تا هر زمان از سوی چهار شرکت اصلی، تقاضای برگزاری این دوره ها داشتیم، بتوانیم استاد اعزام کنیم.
به گفته مشتری دوست، از شروط اصلی برگزار کردن این دوره ها، حضور همزمان همسر این افراد است که دریابد از فردای بازنشستگی، چه وضعیت جسمی و روحی برای فرد بازنشسته پیش می آید. در آخرین دوره به میزبانی شرکت ملی گاز ایران، حدود 25 خانواده بازنشسته زیر نظر 3 استاد طب سالمندی شرکت کردند که در نظرسنجی ها بسیار تشکر و اعتراف کرده بودند این موارد را نمی دانستند.
رئیس کلینیک مرکزی بهداشت و درمان صنعت نفت تصریح کرد: هم اکنون این کدهای تدریس، در آموزش صنعت نفت وجود دارد و تمام شرکت های وابسته به این وزارتخانه، می توانند متقاضی برگزاری این دوره ها از سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت باشند و ما نیز آماده برگزاری هستیم.
بیماری های شایع در کمین سالمندان
رئیس کلینیک مرکزی بهداشت و درمان صنعت نفت، درباره بیماری های شایع دوران سالمندی، گفت: ابتلا به بیماری های قلبی یکی از شایع ترین بیماری های دوران سالمندی به شمار می رود و عضله قلب که سالیان سال وظیفه خون رسانی را به عهده داشته است، با کمترین بی توجهی دچار عارضه می شود؛ پس نیاز به تغذیه و ترمیم دارد تا این قلب خسته، دچار گرفتگی رگ ها نشود. آلزایمر و کوچک شدن مغز، بیماری کبد و کلیه و بسیاری موارد دیگر هم از جمله بیماری هایی است که در کمین افراد سالمند نشسته تا آنان را دچار ضعف عضلانی کند.
مشتری دوست درباره بیماری آلزایمر تاکید کرد: وقتی سلول های مغز پیر می شوند یا بر اثر تصادف یا از دست دادن فرد مهمی از زندگی، دچار شوک می شوند و از بین می روند، فرد دچار فراموشی می شود؛ موضوعی که متاسفانه آمار بالایی از جمعیت سالمندان را تحت الشعاع قرار داده است. به همین دلیل به افراد سالمند توصیه می شود با مطالعه روزنامه، کتاب، قرآن، همچنین بهبود تغذیه و استفاده از مواد مغذی، این روند را به تاخیر بیندازند، زیرا هر چه از سلول های مغز بیشتر استفاده شود، سلول های جدید تولید می شود در نتیجه بیماری آلزایمر دیرتر گریبان فرد سالمند را می گیرد.
وی افزود: در کنار بیماری های جسمانی، بیماری هایی هم هستند که روح و روان این افراد را نشانه می رود. فردی که به مدت 30 سال یا بیشتر، خود را موظف به بیدار شدن کرده و به صورت منظم آماده رفتن به محل کار می شود، به ناگاه پس از دوره بازنشستگی و با تغییر روند زندگی، دچار فشار روحی و روانی می شود. پس نیاز به آمادگی برای ورود به دنیای بازنشستگی و سالمندی دارد که در صنعت نفت، با تشکیل پرونده پزشک خانواده و معاینات دوره ای و همچنین برگزاری کلاس های آموزش سلامت برای افراد در آستانه بازنشستگی، تلاش کردیم این دوره از زندگی را کم خطرتر کنیم.
مشتری دوست تاکید کرد: برگزاری کلاس های توجیهی و آماده سازی از ضروریات این افراد است، ضمن اینکه حتما باید از لحاظ جسمی تحت کنترل قرار گیرند تا دوره بازنشستگی و سالمندی هم طولانی و هم شیرین باشد.
افزایش امید به زندگی با اصلاح سواد دارویی
مشتری دوست در بخش دیگری از این گفت وگو تصریح کرد: مصرف متعدد دارو در میان سالمندان به موضوعی شایع تبدیل شده و گاه فردی 10 تا 15 نوع دارو مصرف می کند و باز هم از کم خوابی خود گلایه و تقاضای دارو دارد. غافل از اینکه عامل 70 درصد افتادگی سالمندان و شکستگی دست و پا، اختلالات دارویی است که یا ضد هم هستند یا اثر خنثی کننده دارند؛ از این رو، طب سالمندی با ورود به این امر، داروها را برای این افراد تفکیک و کمک می کند که دوره سالمندی را بهتر ادامه دهند.
به گفته وی، آماده نبودن برای ورود به دنیای سالمندی باعث می شود که تحت تاثیر داروهای زیاد دچار خمودگی و احساس ناکارآمدی شوند که همین موضوع به روح و روان و جسم آنان ضربه می زند. خوشبختانه در میان سالمندان، زنان به دلیل نقش پررنگ مادری یا همسری که دارند، بیشتر به بهبود وضعیت سلامت خود توجه دارند اما به طور کلی همه سالمندان نیاز به راهنمایی درست علمی دارند تا با هدایت های درست، دوران پس از بازنشستگی و سالمندی بهینه ای پیش رو داشته باشند.
رئیس کلینیک مرکزی بهداشت و درمان صنعت نفت، با یادآوری اینکه اجرای طرح سلامت و معاینات دوره ای در صنعت نفت، به کمک سالمندان آمده است، تشریح کرد: در طب سالمندی، یک تیم متشکل از متخصص قلب، تغذیه، روان شناس در این زمینه کار می کنند، شخص مراجعه کننده بررسی می شود در چه زمینه هایی ضعف دارد و به متخصص مربوط ارجاع می شود؛ البته این واحد، نیاز به تقویت دارد که با مراجعه افراد و فعال کردن پرونده سلامت خود، اجرایی می شود. استمرار برگزاری دوره های آموزشی پیش از بازنشستگی هم کمک بزرگی به آمادگی برای ورود به دوران سالمندی افراد خواهد کرد.