نقشه گازی ایران در دولت چهاردهم بازنویسی شد
پازن شاهکاری از دل زاگرس
بزرگ ترین میدان خشکی ایران با7هزار میلیارد فوت مکعب گاز به کمک ناترازی می آید
مشعل: در امتداد رشته کوه های زاگرس در نزدیکی روستای سمنگان، بزرگ ترین میدان گازی ایران در خشکی متولد شد؛ میدانی که عایدی هیدروکربوری قابل توجهی دارد: افزایش ذخیره درجای گاز 10 هزار میلیارد فوت مکعب، 7 هزار میلیارد فوت مکعب قابل برداشت با ضریب بازیافت 70 درصد، معادل تولید 7 هزار روز تولید یک فاز میدان گازی پارس جنوبی با ذخایر نفتی حداقل 200 میلیون بشکه نفت خام.
میدان پازن در حدود ۲۱ کیلومتری شهر جم (استان بوشهر) واقع شده و بر اساس اقدام های اکتشافی، ذخایر گازی درجای کشور را ۱۰ هزار میلیارد فوت مکعب افزایش داده است. وزارت نفت دولت چهاردهم پس از توقف حدود ۸ ساله فعالیت های اکتشافی در این میدان، عملیات اکتشاف روی چاه دوم را از سر گرفت و در پایان آن براساس آزمایش های انجام شده روی این چاه، به این دستاورد قابل توجه دست یافت.
نخستین بار 14 مهرماه بود که محسن پاک نژاد، وزیر نفت، خبر کشف میدان پازن را رسانه ای کرد و گفت که این میدان می تواند نقش مهمی در جبران ناترازی انرژی کشور در سال های آینده ایفا کند. این میدان ۱۰ تریلیون فوت مکعب ذخایر گاز جدید دارد که اگر ضریب بازیافت ۷۰ درصد را در میدان های گازی کشور لحاظ کنیم، به عدد برداشت ۷ هزار میلیارد فوت مکعب می رسیم که معادل ۷ هزار روز تولید یک فاز پارس جنوبی است و حدود ۱۷ تا ۱۸ سال تولید یک فاز پارس جنوبی گاز دارد، از این رو رقمی چشمگیر است.
امکان برداشت گاز تا 40 ماه آینده
قرارداد توسعه میدان گازی و نفتی پازن واگذار شده است و به زودی شاهد آغاز عملیات اجرایی آن خواهیم بود. طبق اعلام وزیر نفت، برآورد می شود حدود ۴۰ ماه آینده، امکان برداشت از این میدان فراهم شود.
براساس گزارش سید محی الدین جعفری، مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، از روند عملیات حفاری و کشفیات جدید، میدان پازن، دارنده بیشترین حجم گاز درجا و قابل استحصال در میان میدان های خشکی کشور است و حفاری چاه سوم این میدان به زودی برای تعیین مرزهای نفت، گاز و آب و ارزیابی نهایی حجم مخزن انجام می شود.
حفاری چاه نخست میدان پازن در سال ۱۳۹۴ تا عمق ۳۸۰۰ متر انجام و به کشف اولیه منجر شد، اما به دلیل مشکلات عملیاتی ادامه کار متوقف شد و پس از چند سال، این نقطه دوباره به عنوان هدف اکتشافی انتخاب شد و حفاری چاه دوم تا عمق حدود ۴۶۰۰ متر ادامه یافت.به گفته مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، در حفاری چاه دوم، دو لایه جدید نفتی و گازی کشف شده است. در بخش دالان بالایی، آثار نفتی مشاهده و حجم
نفت درجا حداقل ۲۰۰ میلیون بشکه برآورد شد. همچنین در سازند فراقون که یکی از قدیمی ترین
سازندهای زمین شناسی ایران به شمار می آید، لایه جدید گازی کشف شد.جعفری با اعلام اینکه عملیات آزمایش از اسفند پارسال (۱۴۰۳) آغاز شده و نتایج پتروفیزیکی نشان دهنده ظرفیت بالای این میدان برای تولید است، گفت: در چاه سوم که به زودی حفاری می شود، مرزهای دقیق نفت، گاز و آب مشخص شده است و حجم نهایی مخزن مورد ارزیابی قرار می گیرد. وی با بیان اینکه با احتساب کشف اولیه و افزایش حجم جدید، درمجموع ۱۰ تریلیون فوت مکعب (TCF) گاز به منابع کشور افزوده شده است، بیان کرد: این میدان اکنون دارنده بیشترین حجم مخزن گازی خشکی ایران محسوب می شود و بالاتر از میدان های تابناک، کنگان، هما، وراوی، شانول و شاهینی قرار دارد.وی با اشاره به تلاش های انجام شده در حوزه های زمین شناسی، لرزه نگاری، حفاری و مهندسی مخزن، از حمایت های مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و رهنمودهای وزیر نفت در زمینه تمرکز بر کشف مخازن جدید گازی قدردانی کرد.
پازن با ارزش اقتصادی بیش از 100 میلیارد دلار
مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران همچنین با اشاره به هزینه های حفاری چاه های اکتشافی گفت: هزینه حفاری هر چاه در خشکی بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون دلار است که در مقایسه با حفاری در دریا رقمی قابل قبول به شمار می رود، زیرا در حفاری های دریایی، این رقم به طور متوسط چند برابر است.
ارزش اقتصادی میدان پازن بر اساس محاسبات انجام شده و با در نظر گرفتن نرخ متوسط جهانی گاز (۳۰ سنت به ازای هر مترمکعب) براساس گزارش شرکت ملی نفت ایران، حداقل ۱۰۰ میلیارد دلار اعلام شده است که این رقم بسته به نرخ فروش داخلی و صادراتی گاز، متغیر خواهد بود.
مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران با تأکید بر تفاوت ماهوی ریسک در حوزه های اکتشاف و تولید افزود: مدیریت ریسک در بخش اکتشاف به مراتب پیچیده تر از تولید است، زیرا در فرایند اکتشاف با عدم قطعیت های زمین شناسی و چالش های عملیاتی متعددی مواجه هستیم.
فعالیت اکتشافی در ۲۶ استان ایران
جعفری با بیان اینکه هم اکنون عملیات اکتشافی در ۲۶ استان کشور در حال انجام است، افزود: مناطق زاگرس، دزفول شمالی و جنوبی، لرستان، فارس، اردبیل، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، کرمانشاه، ایلام، بوشهر و نواحی مرزی با جمهوری آذربایجان از جمله مناطق امیدبخش برای کشف میادین جدید به شمار می روند.
وی از آغاز مناقصه لرزه نگاری دریایی پس از ۲۵ سال خبر داد و گفت: آخرین عملیات لرزه نگاری دریایی در سال ۲۰۰۰ انجام شده بود. اکنون با حمایت هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران، مناقصه ای برای اجرای عملیات لرزه نگاری در ناحیه پارس آبادانا در خلیج فارس آغاز شده است که حدود ۱۰ درصد از این پهنه را پوشش می دهد.
مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران با تأکید بر اینکه افزایش تعداد دکل ها یکی از مؤثرترین راه ها برای تسریع کشف میادین جدید است، گفت: اگر تعداد دکل های فعال از ۶ به ۱۰ دستگاه افزایش یابد، سرعت کشف ها دو برابر خواهد شد. از برنامه دوم تا پایان برنامه ششم توسعه، میانگین تعداد دکل های اکتشافی حدود ۶ دستگاه بوده که عملکرد واقعی آنها به طور متوسط نزدیک به ۵ دستگاه بوده است.
به دنبال نفت در اردبیل
جعفری با بیان اینکه با وجود محدودیت ها، در مسیر توسعه منابع هیدروکربنی کشور به وظایف خود در حوزه اکتشاف ادامه خواهیم داد، گفت: در استان اردبیل، عملیات لرزه نگاری دوبعدی و سه بعدی در حال انجام است. وجود چشمه های نفتی در این منطقه و تولید نفت در کشور آذربایجان، نویدبخش امید برای کشف میادین جدید در این ناحیه مرزی است. وی با اشاره به تحول دیجیتال در صنعت نفت گفت: مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران برای نخستین بار نقشه راه هوش مصنوعی را تدوین و در اردیبهشت امسال قرارداد اجرایی آن را منعقد کرده است. از این فناوری در پردازش داده های لرزه نگاری، پتروفیزیکی و پیشنهاد سیال حفاری استفاده شده که دقت و سرعت عملیات را به طور چشمگیری افزایش داده است.