عدالت ورزشی برای کارکنان صنعت نفت با اجرای طرح «ورزش در دسترس» تحقق می یابد
نفت پَرپَرواز قهرمانان آینده
مشعل: میثم رفیع پرهیزکار، مدیرکل سلامت و تربیت بدنی وزارت نفت چند ماهی است سکان ورزش و سلامت وزارت نفت ایران را به عهده گرفته است؛ وزارتخانه ای که سلامت جسمانی و روحی کارکنان و خانواده های آنان همانقدر برایش در اولویت است که تولید نفت در کشور.
اداره کل سلامت و تربیت بدنی وزارت نفت، مسئولیت سیاست گذاری و ساماندهی ورزش و سلامت را در چهار شرکت اصلی وزارت نفت (شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران و شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران) به عهده دارد.ورزش در صنعت نفت به دو شاخه اصلی ورزش همگانی و ورزش قهرمانی تقسیم شده و اولویت، ورزش همگانی و توسعه آن است. با توجه به اهمیت ورزش و توسعه آن و البته آغاز هفته تربیت بدنی، با این مدیر نفتی درباره ورزش، اهمیت ورزش و توسعه آن در آینده گفت وگو شده است که در ادامه می آید.
چرا ورزش به یکی از اولویت های اصلی صنعت نفت تبدیل شده است؟
پیش از هر چیز باید بگویم که ورزش در صنعت نفت به عنوان یک اداره کل در وزارتخانه در نظر گرفته شده که این اتفاق به دلیل نگاه عمیق به ورزش در این صنعت است؛ نگاهی که از گذشته بوده و به مرور زمان تقویت شده است. نفت یک صنعت با فناوری بالا (هایتک) است. صنعت هایتک در شرایط محیطی سخت و دشوار برای نیروی انسانی شکل می گیرد و باعث فرسودگی های بسیاری از لحاظ جسمانی، شغلی و روحی می شود. این فشارها سبب خواهد شد که نیروی انسانی از جهات مختلف مورد آسیب قرار گیرد. به همین دلیل اگر می خواهیم زنجیره ارزش صنعت نفت استمرار داشته باشد و با قوت کار خود را در مناطق عملیاتی از جمله جزایر، سکوها و در شرایط اقماری و عملیاتی، به خوبی پیش ببرد، باید به ورزش و سلامت کارکنان،اهمیت ویژه داد.
البته این نگاه زمانی می تواند شکل بگیرد که نیروی انسانی در صنعت نفت به عنوان سرمایه تلقی شود نه به عنوان یک ابزار کار که پس از مصرف، آن را کنار بگذاریم. این نگاه سرمایه محور که یک نگاه مدرن، دقیق و درست است، باید دنبال شود.
با نگاهی به تاریخچه صنعت نفت در دنیا می توان شاهد وجود چنین تمایزی باشیم؛ به این معنا که کارکنان صنعت نفت به عنوان شرکای راهبردی این صنعت و نه به عنوان یک منبع به شمار می روند و تفاوت منبع و سرمایه در این است که منبع مصرف و سرمایه اضافه می شود. ما نیز نیروی انسانی را در صنعت نفت ایران به عنوان سرمایه می بینیم؛ سرمایه ای که می تواند سبب حفظ این زنجیره و ارتقای آن شود.
در این صورت باید شاهد استانداردهای بین المللی برای حفظ سلامت کارکنان این صنعت باشیم. همین طور است؟
بله، همین طور است. در حوزه سلامت صنعت نفت، استانداردهایی در سطح بین المللی با نام IOGP ازسوی تولیدکنندگان نفت و گاز دنیا به عنوان یک انجمن منتشر و به روزرسانی می شود و این استانداردها، سلامت در صنعت نفت دنیا را از دیگر صنایع متمایز کرده است؛ البته تفسیرهای متفاوتی نیز از این استانداردها صورت می گیرد که دلیل آن می تواند دامنه نیروی انسانی و حلقه ای باشد که صنعت باید در آن به نیروی انسانی متعهد باشد و اقدام های لازم برای ایجاد سلامت جسمی آنها را فراهم کند. در این میان خانواده ها نیز می توانند نقش مهمی داشته باشند.
شاید در صنعت نفت دنیا؛ به فراخور بلوغ سازمانی و مدیریتی، نگاه های متفاوتی به این موضوع وجود داشته باشد. به عنوان مثال در برخی کشورهای منطقه، امکانات بسیار خوب و شرایط بسیار عالی برای خانواده های کارکنان در نظر گرفته می شود و در برخی کشورها نیز محدودیت های زیادی در زمینه ارائه امکانات به کارکنان و خانواده آنها وجود دارد.
با توجه به اینکه ایران بیش از 110 سال سابقه در صنعت نفت دارد و با توجه به وجود پایه علمی و دقیق این صنعت در ایران، نگاه متعالی به سلامت کارکنان و خانواده های آنان وجود دارد و شاهد این نگاه نیز وجود اداره کل ورزش، به شکل مستقل آن است.
مساله مهم این است که کارکنان مناطق عملیاتی هم خود و هم خانواده هایشان با چالش های بسیاری روبه رو هستند. هریک از این نیروهای انسانی، در مناطق عملیاتی با فشارهای بسیاری رو به رو هستند و به دلیل زندگی اقماری، در بسیاری از شرایط سخت یا حتی شاد، نتوانسته اند کنار خانواده هایشان باشند.
بی شک چنین شرایطی فشارهای جسمی و روانی بسیاری را برای فرد به همراه دارد و ورزش می تواند راهکار بسیار خوبی برای برطرف کردن بخش عمده ای از این مشکلات باشد.
با وجود محدودیت های روزافزون در شرایط تحریم،زنجیره عرضه صنعت نفت، حفظ شده و به فعالیت های تولیدی خود ادامه داده است؛ در این میان کارکنان صنعت نفت نقش اساسی دارند.
در حال حاضر شرایط در صنعت نفت به گونه ای است که محدودیت های آن با نیروی انسانی که شامل خلاقیت و تلاش آنهاست، تامین می شود. این شرایط و اهمیت کارکنان در صنعت نفت سبب شده تا ورزش را بخشی از زنجیره ارزش صنعت نفت برای حفظ سلامت و روحیه کارکنان و خانواده آنها در نظر بگیریم و به هیچ عنوان نگاه ویترینی و لوکس به این حوزه نداشته باشیم.
در کنار آن اگر بخواهیم از نگاه سلامت محور، ورزش را مورد توجه قرار دهیم، ورزش می تواند بسیاری از مسائل سلامت را که شامل سلامت جسمانی و روحی کارکنان و خانواده آنهاست، ارتقا دهد. باید بگویم ورزش برای کارکنان و خانواده ها به عنوان اصلی ترین رکن سلامتی مورد توجه صنعت نفت قرار دارد.
مدیریت کلان صنعت نفت نگاهی توسعه محور به ورزش دارد؛ با این نگاه، برای کارکنان عملیاتی و ستادی با توجه به تفاوت در سلامت جسمانی چه برنامه ای در بخش ورزش همگانی در دستور کار قرار دارد؟
وقتی قرار است ورزش را در یک صنعت به عنوان یک اصل بدانیم، باید به این مساله نیز توجه کنیم که ورزش تا کجا؟ ورزش برای چه سطوح و چه سنی و حتی برای چه جنسیتی؟ به عنوان مثال زمانی که از ورزش کارکنان صحبت می شود، این ورزش در مناطق عملیاتی یک معنا دارد و در حوزه های ستادی معنایی دیگر. بیشترین مشکلاتی که در مناطق عملیاتی وجود دارد،به موضوع اسکلتی- عضلانی کارکنان مربوط می شود که ناشی از شرایط سخت کاری و جابه جایی اجسام سنگین است. در واقع استمرار در انجام یک کار سبب ایجاد فرسودگی می شود.در این بخش حوزه اچ اس ای مسئولیت این را دارد تا موضوع تناسب جسمانی برای کار را مورد توجه قرار دهد. بنابراین، زمانی که درباره کارکنان مناطق عملیاتی صحبت می کنیم، برنامه و تعریف مجزایی داریم و باید فرایندی دنبال شود که کارکنان آن منطقه مانند یک آتش نشان یا یک پلیس، آمادگی جسمانی بخشی از مسئولیت های آن به شمار رود، زیرا اگر چنین آمادگی نداشته باشد، نمی تواند به کار خود ادامه دهد.
خوشبختانه در صنعت نفت رویدادهایی برای ارتقای سلامت کارکنان برگزار می شود که از آنها جمله می توان به برگزاری مسابقات کارکنان آتش نشانی اشاره کرد که چندی پیش برگزار شد.
در برخی فضاهای کاری نیازاست کارکنان برای تقویت اسکلت - عضلات ورزش های قدرتی انجام دهند اما در برخی فضاهای کاری مثل حوزه های ستادی، به دلیل کاهش تحرک، کارکنان با معضلاتی مانند اضافه وزن، چربی خون، فشارخون و