از سوی مدیرکل توسعه فناوری اطاعات، امنیت و دولت هوشمند وزارتخانه تشریح شد
وزارت نفت پیشرو در اجرای قوانین دولت هوشمند
مشعل در مرحله گذار از دولت الکترونیک به دولت هوشمند، همه دستگاه های اجرایی کشور مکلفند خدمات در حال ارائه خود به شهروندان را (کسب وکار و دولت-به ترتیب خدمات با ماهیتG2C،G2B و G2G به صورت الکترونیکی ارائه کرده و بخشی از آنها را نیز هوشمند کنند. به منظور تسهیل در دسترسی کاربران، مفهوم احراز هویت یکباره و یکپارچه متقاضیان دریافت خدمات از دستگاه های اجرایی در دستور کار دولت قرار گرفته است. به این مفهوم که باید علاوه بر اینکه همه خدمات هر دستگاه در پنجره واحد خدمات آن دستگاه ارائه شود، به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (my.gov.ir) نیز متصل باشد. به عنوان مثال، پنجره واحد خدمات وزارت نفت به آدرس egov.mop.ir بوده که لینک آن در صفحه اصلی درگاه اصلی این وزارتخانه (www.mop.ir) قرار دارد.
با توجه به اقدام های صورت گرفته در زمینه پنجره واحد وزارت نفت و اتصال آن به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، این وزارتخانه پیشرو در اجرای قوانین دولت هوشمند در میان دستگاه های اجرایی کشور به شمار می آید و از وزارتخانه های پیشتاز در این زمینه است.
حامد هاشمی ملایری، مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و دولت هوشمند وزارت نفت به تشریح فعالیت ها در این زمینه پرداخته که در ادامه می آید:
مجموعه قوانین و مقررات حوزه دولت هوشمند شامل چه مواردی می شود؟
مطابق بند (و) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1401، قانون داده ها و اطلاعات ملی (دوام) مصوب سال 1401، بند (ج) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1402، آیین نامه اجرایی بند (ج) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 (مصوبه هیأت وزیران) و قانون اصلاح مواد 1 و 7 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی تکالیف همه دستگاه های اجرایی طی دوسال گذشته در این زمینه به شمار می آید. راه اندازی پنجره واحد دستگاه مطابق الزامات و ارائه 100 درصد خدمات در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، ارائه الكترونيكي همه مجوزها، استعلام ها و تأییدیه ها و هوشمندسازی 20 درصد خدمات مشمول مهم ترین تکالیف دستگاه های اجرایی و اهم اقدامات لازم الاجرا را شامل می شود.
وضعیت موجود وزارت نفت به تفکیک ستاد و شرکت های تابعه به چه صورت است؟
بر اساس ماهیت خدمات شناسه دار در حال ارائه (صرفاً خدمات به شهروندان G2C و خدمات به کسب وکار( G2B)، جمعاً شش سازمان/شرکت وزارت نفت شامل ستاد وزارتخانه، چهار شرکت ملی گاز، ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی، ملی صنایع پتروشیمی و ملی پخش و همچنین پژوهشگاه صنعت نفت مشمول اجرای تکالیف پنجره واحد هستند که طبق آخرین گزارش رسمی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بیش از 97 درصد خدمات مشمول آن به پنجره ملی متصل شده است.
تنها خدمت باقیمانده ستاد وزارت نفت (با عنوان رتبه بندی منابع تأمین کالای صنعت نفت)، به دلیل ارتقا و بازنویسی سامانه نرم افزاری مربوطه، تاکنون به پنجره ملی متصل نشده و در دو ماه آینده این اقدام صورت خواهد گرفت.
در بخش هوشمندسازی خدمات چه اقدام هایی انجام شده است؟
طبق آیین نامه اجرایی بند (ج) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 که به تصویب هیأت وزیران رسیده، دستگاه های اجرایی مکلفند 20 درصد از خدمات مشمول ارائه در پنجره واحد را به صورت هوشمند ارائه کنند.
بر این اساس و طبق ماده (8) این آیین نامه، خدماتی که به صورت کامل قابلیت الکترونیکی شدن را دارند، خدمات هوشمند را شامل می شوند. از سوی دیگر، خدماتی که بخشی از فرایند خدمت، غیرقابل الکترونیکی شدن است، برای هوشمندسازی لازم است حداقل یک یا چند ویژگی را داشته باشند. این ویژگی ها شامل مواردی است که از آن جمله می توان این اقدام ها را برشمرد: درخواست یا تقاضا پس از احراز هویت مبتنی بر پنجره ملی یا بر اساس تحلیل داده های اشخاص و در اجرای تکالیف قانونی به صورت خودکار از سوی دستگاه اجرایی اقدام می شود. همه داده ها و اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی قواعد و شرایط اخذ خدمات، کاملاً الکترونیکی، آنی و برخط از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات فراهم می شود. ارزیابی یا تطبیق داده و اطلاعات کاربر با شرایط و قواعد اخذ خدمت حداکثر به صورت الکترونیکی و آنی و برخط انجام شود. تبادل داده و اطلاعات به منظور هوشمندسازی و حذف اخذ هرگونه اسناد و مدارک از متقاضی خدمات، باید به صورت آنی و برخط از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات انجام شود و حتی المقدور زمان ارزیابی و تحلیل داده ها و داده کاوی باید کاهش یابد و در نهایت در همان جلسه الکترونیکی، درخواست خدمت، نهایی شود.
خدمات وزارت نفت در این بخش شامل چه شرایطی است؟
عمده خدمات وزارت نفت به لحاظ ماهوی، مشمول شرایط بند (2) فوق می شوند، یعنی به دلیل تخصصی بودن خدمات در حال ارائه، برخی مراحل انجام خدمت قابلیت الکترونیکی شدن ندارند (نظیر بازدید میدانی، برگزاری جلسات و...). در حال حاضر وزارت نفت در زمینه هوشمندسازی خدمات طبق تصویب کمیته نظارتی، 17 خدمت هوشمند را به پنجره ملی متصل کرده و در مجموع 42.5 درصد از تکلیف 20 درصدی مربوط به دستگاه های اجرایی، به صورت هوشمند ارائه می شود.
بتازگی مرکز تبادل اطلاعات وزارت نفت (ESB) در این وزارتخانه راه اندازی شده است. لطفا در خصوص فعالیت های این مرکز توضیح دهید.
مطابق مفاد نقشه راه توسعه دولت الکترونیک کشور، وزارت نفت به منظور ساماندهی و مدیریت سرویس های الکترونیکی استعلام ها و تأییدیه ها (تبادلات بین دستگاهی) در سال 1402 نسبت به راه اندازی مرکز تبادل اطلاعات (IX) وزارت نفت اقدام کرده است. این مرکز که در واقع گذرگاه مشترک تبادل سرویس در صنعت نفت محسوب می شود، برای پوشش همه نیازمندی های ارائه سرویس های الکترونیکی به خارج از وزارت نفت و همچنین دریافت متمرکز سرویس های الکترونیکی سایر دستگاه های اجرایی و توزیع آن در شرکت ها و سازمان های تابعه کاربرد دارد.
مراحل تصویب این مرکز در کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیک (طبق تبصره ذیل ماده 7 قانون مدیریت داده و اطلاعات ملی) در دست اقدام است.
تاکنون تعداد زیادی سرویس الکترونیکی ارائه، دریافت و احصا شده که در دست اقدام برای اتصال به مرکز تبادل اطلاعات وزارت نفت است. همچنین وب سرویس های یک سال آینده نیز احصا شده که در دست اقدام قرار خواهد گرفت.
مزایای راه اندازی این مرکز چیست؟
از مزایای راه اندازی این مرکز که اجرای آن از سوی مدیریت فاوای شرکت ملی نفت و راهبری و سیاستگذاری آن در اداره کل توسعه فناوری اطلاعات ستاد وزارت انجام می شود، می توان به حذف همه استعلام ها و تأییدیه های غیرالکترونیکی که به صورت سنتی و از طریق مکاتبه انجام می شوند، مقابله با جعل، ارتقای استنادپذیری، افزایش سرعت و کاهش هزینه ها در کنار ایجاد تسهیل در اجرای فرایندها و همچنین افزایش رضایت مندی مراجعان اشاره کرد، ضمن اینکه رصد و پایش همه تراکنش های اطلاعاتی ورودی و خروجی وزارتخانه برای متولیان نیز مهیا می شود.
در بخش اتصال به درگاه ملی مجوزهای کشور وزارت نفت در چه جایگاهی قرار دارد؟
یکی از پنجره های واحد ارائه خدمات الکترونیکی در سطح ملی، درگاه ملی مجوزهای کشور (www.mojavez.ir) است که متولی آن طبق قانون، وزارت امور اقتصادی و دارایی است و همه دستگاه های اجرایی صادرکننده مجوز مکلف شده اند که100 درصد مجوزهای خود را به صورت الکترونیکی و صرفاً از طریق این درگاه ارائه کنند.
وزارت نفت از اسفند سال 1400 با دارا بودن پنج مجوز تأیید محور شامل چهار موافقت اصولی ستاد و یک مجوز شرکت ملی پخش فراورده های نفتی، به درگاه ملی مجوزهای کشور متصل شده که تعداد این مجوزها به 11 مورد با عناوین ذیل افزایش یافته و برای دسترسی متقاضیان صدور مجوز، به درگاه ملی مجوزهای کشور متصل هستند. در واقع همه مجوزهای مجموعه وزارت نفت به صورت الکترونیکی و طبق قانون، صرفاً از طریق این درگاه صادر می شوند. از جمله می توان به موافقت های اصولی اجرای طرح های پالایشی و پتروپالایشی، اجرای طرح های پتروشیمی و GTL، موافقت اصولی اجرای طرح های LNG ، موافقت اصولی اجرای طرح های NGL، موافقت اصولی اجرای طرح های SNG، موافقت اصولی اجرای طرح های CNG، موافقت اصولی اجرای طرح های Mini LNG ، موافقت اصولی اجرای طرح های LNG وارداتی، احداث جایگاه های سوخت مایع و CNG، فعالیت خودروهای سوخت رسان سیار، احداث و فعالیت عامل توزیع فراورده های نفتی مایع اشاره کرد.
دارندگان مجوزهای قدیمی چه اقدام هایی باید انجام دهند؟
فرایند صدور مجوز الکترونیکی در قالب کد دوبعدی برای دارندگان مجوزهای قدیمی در وزارت نفت پیاده سازی شده که بر اساس درخواست متقاضی و از طریق درگاه مربوطه انجام می شود.
فرایندهای تمدید، اصلاح، لغو و ابطال مجوزها چگونه است؟
این فرایندها، بویژه بخش تمدید مجوزهای صادره در دست اقدام بوده و در صورت آمادگی فنی درگاه ملی مجوزها، به مرحله بهره برداری می رسند.
نحوه دسترسی به مجوزها چگونه است؟
دسترسی به مجوزهای وزارت نفت، علاوه بر درگاه ملی مجوزهای کشور، از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند و پنجره واحد خدمات این وزارتخانه نیز فراهم است.