31 درصد کارکنان اقماری پارس جنوبی کم تحرک هستند
کلید سلامت در زمـــــین ورزش
مشعل: در میان لوله ها و پالایشگاه ها، در هیاهوی شیفت های اقماری و روزهای بی پایان، تن هایی فراموش شده اند که تا تب و لرز و بیماری به سراغشان نیاید، از یاد می روند؛ در حالی که سلامت در حرکت، در نفس های عمیق و در گام هایی است که برداشته می شود. نتایج بررسی طب ورزشی نشان می دهد 31 درصد از کارکنان شیفت های اقماری صنعت نفت، بدون هیچ فعالیت بدنی روزگار می گذرانند؛ آماری که نه فقط یک عدد بلکه هشداری جدی از درون بدن هایی است که اگر فراموش شوند، هیچ پالایشگاهی نمی تواند دوباره آنها را احیا کند. با توجه به اهمیت سلامت کارکنان، خبرنگار «مشعل» در گفت وگو با ایرج جامه بزرگی، رئیس سلامت کار و اچ اس ای بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر به این موضوع پرداخته است که در ادامه می خوانید.
در گستره بیکران سرزمین مان، مردانی باصلابت و تعهد، بار سنگین مسئولیت را بر دوش می کشند؛ آنان که در شیفت های اقماری و دور از خانه و خانواده، در دل کوه ها، بیابان ها یا سکوهای نفتی، چراغ تولید و پیشرفت را روشن نگاه داشته اند، اما شرایط خاص کاری، محدودیت های محیطی و ساعات طولانی فعالیت، سبک زندگی کم تحرک را به واقعیتی نگران کننده تبدیل کرده و پیامدهای متعددی را برای سلامت جسم و روان آنان به وجود آورده است.
پژوهشی که از سوی بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر انجام شده، وضعیت فعالیت بدنی کارکنان شاغل پارس جنوبی را در سه گروه سنی 35-20 سال، 50-36 سال و بالای ۵۰ سال بررسی کرده است. نتایج این بررسی، ضرورت بازنگری در ظرفیت سازی برای ورزش و فعالیت بدنی کارکنان به ویژه در شیفت های اقماری را نشان می دهد.
کلید سلامت در دست ورزش
رئیس سلامت کار و اچ اس ای بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر که با بیش از ۲۸ سال تجربه مداوم در پارس جنوبی و معاینه 230 هزار نفر از کارکنان صنعت نفت و شناخت دقیق شرایط کاری و بهداشتی آنان، نقش مهمی در ارتقای سلامت جسمی و روانی نیروی انسانی و کاهش حوادث شغلی ایفا کرده است، تاکید می کند: ورزش منظم در محیط های صنعتی، نقشی اساسی در ارتقای سلامت جسم و روان کارکنان دارد.
وی می گوید: فعالیت بدنی در بهبود گردش خون، تقویت عضلات و کاهش خطر بیماری هایی مانند چاقی، دیابت و مشکلات قلبی تاثیر بسزایی دارد و با کاهش استرس و اضطراب، افزایش تمرکز و بهبود روحیه، کاهش بیماری آلزایمر در سالمندی، محیط کاری شاداب تر و پویاتری ایجاد می کند.
جامه بزرگی با بیان اینکه حتی حرکات ساده کششی یا پیاده روی های کوتاه در طول شیفت کاری می تواند خستگی جسمی و ذهنی را کاهش دهد، تصریح می کند: ورزش همچنین با تقویت روحیه جمعی و ایجاد شبکه های حمایتی سالم، جایگزینی مؤثر برای گرایش به رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد است. حضور در محیط های ورزشی موجب افزایش عزت نفس، تقویت احساس تعلق سازمانی و ایجاد نشاط می شود؛ بنابراین،گسترش فرهنگ ورزش در محیط های صنعتی، ابزاری کلیدی برای ارتقای سلامت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی است.
فاصله با استانداردهای جهانی
رئیس سلامت کار و اچ اس ای بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر، با اشاره به نتایج پژوهش و بررسی وضعیت فعالیت بدنی کارکنان شاغل پارس جنوبی در سه گروه سنی ۲۰–۳۵ سال، ۳۶–۵۰ سال و بالای ۵۰سال،می گوید: براساس این پژوهش، گروه سنی ۳۶ تا ۵۰ سال، بیشترین تعداد کارکنان بدون فعالیت بدنی (۱۲۶۷ نفر) را دارد، اما درعین حال، بالاترین جمعیت فعال از نظر ورزشی نیز در همین گروه دیده می شود. جوانان ۲۰ تا ۳۵ سال از نظر درصد فعالیت بدنی مطلوب، پیشتاز هستند و ۴۳ درصد آنها بیش از ۱۵۰ دقیقه در هفته فعالیت می کنند. در مقابل، کارکنان بالای ۵۰ سال، کمترین میزان فعالیت بدنی را دارند؛ به طوری که ۴۴درصدشان، فاقد فعالیت و تنها ۲۸ درصد بیش از ۱۵۰ دقیقه فعالیت دارند.
به گفته وی، در کل جامعه آماری پارس جنوبی، حدود ۳۱ درصد، بدون فعالیت بدنی، ۴۷ درصد کمتر از ۱۵۰ دقیقه (به عبارتی 78درصد کارکنان ورزش کافی برای تامین سلامت خود ندارند) و تنها ۲۲ درصد مطابق با استانداردهای جهانی ورزش می کنند. این رقم در مقایسه با مطالعات ملی (۴۰ درصد کم تحرک در ایران) وضعیت بهتری را نشان می دهد، اما همچنان با استانداردها و شاخص های جهانی فاصله دارد و بیانگر ضرورت توجه بیشتر به سلامت شغلی و سبک زندگی فعال در صنایع بزرگ است.
سرمایه گذاری برای سلامت پایدار
جامه بزرگی با تاکید بر اینکه توجه به ورزش در محیط های صنعتی یعنی سرمایه گذاری بر نیروی انسانی سالم، توانمند و بهره ور ادامه می دهد: کارکنان صنعت نفت در پارس جنوبی، به ویژه آنهایی که در شرایط دشوار شیفت های اقماری بیش از ۱۴ روز از شهر و خانواده خود دور می مانند، با چالش های جسمی و روانی قابل توجهی روبه رو هستند.
کم تحرکی، استرس ناشی از دوری از خانواده، فشار کاری و ساعات طولانی فعالیت، می تواند به خستگی مزمن، اختلالات عضلانی و اسکلتی، مشکلات قلبی و نارضایتی روانی بینجامد؛ بنابراین ایجاد ظرفیت مناسب برای ورزش و فعالیت بدنی، از طریق توسعه امکانات ورزشی استاندارد، برنامه ریزی زمان بندی مناسب برای فعالیت های گروهی و تشویق کارکنان به مشارکت منظم، می تواند سلامت جسم و روان آنان را تقویت کند، زیرا فعالیت بدنی نه تنها انرژی و توان جسمی را افزایش می دهد، بلکه باعث کاهش استرس، بهبود خلق وخو و افزایش انگیزه کاری نیز می شود و سازمان هایی که به ورزش کارکنان اهمیت می دهند، شاهد کاهش غیبت ها، افزایش بهره وری و بهبود کیفیت عملکرد در زنجیره تولید هستند؛ بنابراین سرمایه گذاری در زیرساخت های ورزشی و توسعه فرهنگ ورزش در محیط های شیفت اقماری، اقدامی ضروری برای حفظ نیروی انسانی سالم و توانمند در صنعت نفت است.
رئیس سلامت کار و اچ اس ای بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر می گوید: ایجاد فضای مناسب برای فعالیت های ورزشی و فرهنگی در صنعت نفت، نقش مهمی در ارتقای سلامت، انگیزه و تعلق سازمانی کارکنان دارد. دسترسی به امکانات ورزشی استاندارد و محیط های فرهنگی پویا، زمینه ساز افزایش نشاط و کاهش استرس در محیط های کاری پرتلاش است. چنین فضاهایی موجب تعامل اجتماعی بهتر، تقویت همبستگی بین کارکنان و رشد فرهنگ سازمانی می شود. از سوی دیگر، فراهم کردن محیطی سالم و جذاب برای ورزش، انگیزه کارکنان را در حفظ سبک زندگی سالم و افزایش بهره وری کاری تقویت می کند.
کاهش هزینه های درمانی و افزایش بهره وری
جامه بزرگی با یادآوری اینکه بی تحرکی یکی از عوامل اصلی بروز بیماری های قلبی، دیابت و اختلالات اسکلتی عضلانی در کارکنان است که هزینه های درمانی سنگینی را به صنعت نفت تحمیل می کند، می گوید: مطالعات نشان داده اند که انجام فعالیت بدنی منظم می تواند هزینه های درمانی ناشی از بی تحرکی را ۲۰ تا ۳۰درصد کاهش دهد. ورزش با تقویت سیستم قلبی عروقی، بهبود متابولیسم و کاهش استرس، سلامت عمومی کارکنان را ارتقا می دهد و نیاز به خدمات درمانی پرهزینه را کمتر می سازد، ضمن اینکه سرمایه گذاری در توسعه برنامه های ورزشی، در واقع سرمایه گذاری بر سلامت نیروی انسانی و کاهش بار مالی سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت است. علاوه بر این، ورزش، عامل پنهان افزایش بهره وری در زنجیره ارزش صنعت نفت است.
وی می گوید: تحقیقات نشان می دهد ورزش منظم می تواند بهره وری کارکنان را بین ۱۰ تا ۱۵درصد افزایش دهد. این تأثیر چشمگیر به دلیل کاهش خستگی، بهبود تمرکز، ارتقای سلامت جسمی و روانی و کاهش غیبت های کاری است. در صنعت نفت که دقت و توان جسمی اهمیتی ویژه دارد، کارکنان فعال و پرانرژی نقش مستقیمی در بهبود کیفیت کار، افزایش سرعت تولید و کاهش هزینه های ناشی از خطا یا بیماری ایفا می کنند.
رئیس سلامت کار و اچ اس ای بهداشت و درمان صنعت نفت بوشهر همچنین درباره راهکارهای افزایش انگیزه کارکنان به فعالیت بدنی یادآور می شود: این موضوع نیازمند برنامه ریزی هدفمند و حمایت سازمانی است. فراهم کردن امکانات ورزشی مناسب در محیط کار، کمپ های استراحت و شهرک های سازمانی، برگزاری مسابقات و رویدادهای ورزشی گروهی و ایجاد طرح های تشویقی مانند مرخصی یا پاداش می تواند جذابیت ورزش را بیشتر کند. همچنین آموزش کارکنان درباره فواید ورزش بر سلامت و بهره وری، اختصاص زمان های کوتاه در شیفت کاری برای انجام حرکات کششی یا فعالیت های سبک، به تداوم این رفتار کمک می کند. ترکیب
حمایت مدیران، فرهنگ سازی و ایجاد محیطی شاداب و پویا، هم راهی مؤثر برای نهادینه سازی ورزش در صنعت نفت است.