وی تأکید کرد: با توجه به پویایی تهدیدات و پیشرفت های مداوم در فناوری های رایانه ای، اقدام های حوزه امنیت سایبری باید به صورت مستمر و به روز انجام شوند تا هیچ خللی در خدمت رسانی به مردم عزیزمان رخ ندهد.
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت، با تأکید بر ویژگی های خاص صنعت نفت ایران اظهار کرد: با توجه به ماهیت فرایندی این صنعت، تهدیدهای متنوعی از نوع ذاتی، طبیعی و انسان ساخت وجود دارد. این تهدیدها با در نظر گرفتن شرایط عملیاتی، موقعیت جغرافیایی و میزان تأثیرگذاری هر یک از زیرساخت ها، مورد بررسی دقیق قرار گرفته و بر اساس اولویت، دسته بندی می شوند. پوینده با بیان اینکه تهیه راهنمای ارزیابی ریسک امنیتی زیرساخت ها و تأسیسات صنعت نفت از جمله اقدام های کلیدی انجام شده حوزه پدافند غیرعامل در دوره مسئولیت خود است، افزود: این راهنما اکنون در حال بررسی و تکمیل از سوی متخصصان حوزه پدافند غیرعامل در صنعت نفت است و پس از نهایی شدن، بزودی برای اجرا به شرکت های تابعه ابلاغ خواهد شد.
ارتقای ایمنی و تاب آوری در برابر تهدید های احتمالی
پوینده با اشاره به تحولات قابل توجه در حوزه ایمنی و تاب آوری تأسیسات نفتی طی سال های اخیر گفت: برگزاری دوره های آموزشی تخصصی در زمینه پدافند غیرعامل و مدیریت بحران برای مدیران و کارشناسان صنعت نفت، همچنین با تلاش و تعهد متخصصان این حوزه در اجرای دقیق مقررات و ضوابط ابلاغ شده، زمینه ساز تغییرات مهمی در سطح ایمنی و تاب آوری تأسیسات نفتی کشور شده است.
در نتیجه این اقدام ها، تمام طرح های توسعه ای جدید در صنعت نفت از جمله طرح های افزایش تولید، نگهداشت تولید و بهینه سازی فراورده ها و محصولات با مطالعات دقیق و پیوست های پدافند غیرعامل طراحی و پس از اخذ تایید از سازمان پدافند غیرعامل، وارد مرحله اجرا شده اند. این روند، گامی مؤثر در کاهش آسیب پذیری ها و افزایش تاب آوری زیرساخت های نفتی کشور به شمار می رود. وی در ادامه با اشاره به برخی نمونه های شاخص این طرح ها افزود: نمونه های متعددی از این اقدام ها قابل ذکر هستند.
به عنوان مثال، می توان به اجرای طرح خط لوله گوره-جاسک و همچنین اتصال خطوط لوله انتقال گاز سراسری برای مدیریت بهینه شبکه گازرسانی کشور اشاره کرد؛ طرح هایی که نقش مهمی در ارتقای امنیت انرژی و پایداری زیرساخت های حیاتی کشور ایفا می کنند.
آموزش، کلید رفع موانع
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت، در باره موانع و مقاومت هایی که درمسیر اجرای اصول پدافند غیرعامل در پروژه های صنعت نفت وجود دارد، اظهار کرد: به طور کلی، دو مانع اصلی در اجرای اصول پدافند غیرعامل قابل شناسایی است؛ نخست، باور نداشتن به اثربخشی و کارآمدی این اصول و دوم، اختلاف نظرهای فنی و اقتصادی. متاسفانه هنوز برخی افراد، به موثر بودن اصول پدافند غیرعامل باور ندارند، در حالی که این اصول در کشورهای توسعه یافته، بویژه آن هایی که تهدیدهای امنیتی را جدی تلقی می کنند، به صورت گسترده و دقیق اجرا می شود. تجربه های داخلی، ازجمله جنگ ۱۲روزه نیز بخوبی نشان داده اند که اقدام های پدافند غیرعامل همچنان کارآمد و مؤثر هستند و می توانند نقش مهمی در حفظ زیرساخت های حیاتی ایفا کنند.
پوینده در توضیح مانع دوم گفت: برخی اصول پدافند غیرعامل مانند پراکندگی، استتار، اختفا، موازی سازی و موارد مشابه در ظاهر با اصول طراحی فرایند در صنعت نفت و با ملاحظات فنی و اقتصادی آن در تضاد هستند اما زمانی که کارشناسان طراحی و مهندسی در کنار متخصصان پدافند غیرعامل قرار می گیرند و گفت وگوی تخصصی شکل می گیرد، این اختلاف دیدگاه ها به تدریج برطرف و اسناد طرح ها بر پایه دیدگاه های مشترک و فنی تهیه می شوند.
وی با تاکید بر این که آموزش صحیح و کافی در حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، کلید رفع این موانع است، افزود: اهمیت آموزش دقیق و هدفمند در این نکته نهفته است؛ اینکه بتواند باورها را تغییر و اختلاف ها را کاهش دهد تا مسیر اجرای اصول پدافند غیرعامل را هموار کند.
رعایت الزام های امنیتی و تعامل موثر با پدافند سایبری
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت با تأکید بر اهمیت هوشمند سازی صنعت نفت گفت: پدافند غیرعامل توجه ویژه ای به هوشمند شدن زیرساخت های صنعت نفت دارد. دراین صورت، ارزیابی تهدیدها،کاهش آسیب پذیری ها و مقابله با خطرات احتمالی با دقت، سرعت و در لحظه انجام می شود؛ البته این مزیت ها تنها زمانی محقق می شوند که الزام های امنیتی به طور کامل رعایت شوند. پوینده تصریح کرد: همین گوشی های هوشمند را در نظر بگیرید که امروزه به بخش جدایی ناپذیر زندگی مردم تبدیل شده اند. این ابزارها بسیار مفید و کاربردی هستند؛ اما اگر کاربران بدون آموزش کافی و بدون رعایت نکات ایمنی و امنیتی از آنها استفاده کنند، ممکن است آسیب های جدی به خود و اطرافیان وارد کنند. در صنعت نفت با دقت نظر کارشناسان حوزه های دیجیتال، رعایت دقیق الزام های امنیتی و تعامل مؤثر با بخش های پدافند سایبری، تحقق صنعت نفت هوشمند کاملا دست یافتنی است.
بهره گیری از ظرفیت و توان شرکت های دانش بنیان
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت درباره نقش شرکت های دانش بنیان در حوزه پدافند غیر عامل و ایمن سازی این مسیر اظهار کرد: بهترین و سریع ترین راه برای توسعه فناوری های نوین و ساخت محصولات تخصصی مورد نیاز صنعت نفت، بهره گیری از ظرفیت و توان شرکت های دانش بنیان است. این همکاری ها تأثیر مستقیمی بر کاهش آسیب پذیری ها و افزایش تاب آوری زیرساخت های نفتی دارد؛ هدفی که در قلب مأموریت پدافند غیر عامل واقع است.
پوینده همچنین با اشاره به کاربردهای هوش مصنوعی درحوزه پدافند غیرعامل و مدیریت بحران تصریح کرد: در حال حاضر نیازهای متعددی در زمینه استفاده از هوش مصنوعی در صنعت نفت شناسایی شده اند. این نیازها به طور طبیعی با نیازهای سایر بخش های صنعت نفت مانند مهندسی، ایمنی، حراست، فناوری اطلاعات و ارتباطات هم پوشانی دارند.وی درباره طرح های در دست اقدام در حوزه پدافند غیر عامل نیز گفت: نرم افزارهای مدیریت شرایط اضطراری باید به عنوان بخشی از سامانه های جامع مدیریتی طراحی شوند. در همین زمینه دو پروژه آزمایشی در حال بررسی و امکان سنجی است که با همکاری شرکت های دانش بنیان و شرکت های تابعه وزارت نفت، بزودی اقدام های جدیدی در این حوزه آغاز خواهد شد.
مدیریت دقیق و واکنش سریع
پوینده به تجربه های موفق و درس آموخته های صنعت نفت در مواجهه با بحران های گذشته، اشاره و تصریح کرد: طی سال های اخیر، صنعت نفت باحوادث طبیعی و صنعتی روبه رو بوده که هرکدام تجربه های ارزشمندی را به همراه داشته اند، به طوری که پایه گذار اصلاحات و ارتقای عملکرد در حوزه ایمنی و مدیریت بحران شده اند. وی افزود: در جریان جنگ تحمیلی 12 روزه، چند مورد اصابت به تأسیسات نفت و گاز کشور رخ داد که خوشبختانه با مدیریت دقیق و واکنش سریع، بخوبی کنترل و مهار شدند. از این رخدادها، تجربه های مهمی در زمینه اطفا، کنترل و ارزیابی پس از حادثه به دست آمد. نقاط ضعف و قوت شناسایی شدند و اقدام های لازم برای رفع کاستی ها در دستور کار قرار گرفت.
پوینده، مهم ترین درس آموخته این بحران را نحوه مدیریت شرایط اضطراری در واحدهای تولیدی و طرح های توسعه ای صنعت نفت عنوان و اظهار کرد: خوشبختانه با تمهیدات پیش بینی شده و درایت بدنه مدیریتی وزارت نفت، این شرایط خاص با تلاش کارکنان و متخصصان بخوبی مدیریت شد که نتیجه این هماهنگی و آمادگی، استمرار تولید و خدمت رسانی بدون وقفه به مردم بود.
وی افزود: این عملکرد موفق که مورد تقدیر رئیس جمهور و معاون اول ایشان قرار گرفت، نشان داد صنعت نفت ایران، با تکیه بر تجربه، تخصص و همدلی، توانایی عبور از بحران ها را دارد.
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت، درباره میزان هماهنگی میان وزارت نفت و سازمان پدافند غیرعامل کشور در حوزه سیاست گذاری و اجرا نیز اظهار کرد: خوشبختانه تعامل و همکاری بسیار مطلوبی میان وزارت نفت، شرکت های تابعه، سازمان پدافند غیرعامل کشور و همچنین سازمان مدیریت بحران برقرار است. این نهادها با پذیرش نقش های تخصصی و وظایف ذاتی خود، توانسته اند هم افزایی مؤثری در پیشبرد اهداف پدافند غیرعامل در صنعت نفت ایجاد کنند. این همکاری در دوره اخیر، بویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، با جدیت بیشتری دنبال شده و دستاوردهای قابل توجهی نیز در پی داشته است. او در ادامه، به نقش سایر نهادهای کشور در تحقق اهداف پدافند غیرعامل اشاره و تأکید کرد: بر اساس قوانین مرتبط با حوزه پدافند غیرعامل و دستورعمل های صادر شده از سوی کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور، وظایف تمام بخش ها به روشنی مشخص شده است، بنابراین ضروری است که همه نهادها، به مسئولیت های خود در این زمینه عمل کنند تا زنجیره اقدام های پدافند غیرعامل در همه بخش ها به صورت هماهنگ و موثر اجرا و نتیجه مطلوب در سطح ملی حاصل شود.
پوینده با قدردانی از تلاش تمام دستگاه ها در مسیر آبادانی کشور و خدمت رسانی به مردم اظهار کرد: انتظار می رود همه نهادهای اجرایی، سازمان های مختلف، توجه ویژه ای به نقش تخصصی، وظایف ذاتی و مأموریت های اصلی وزارت نفت و شرکت های تابعه داشته باشند؛ زیرا در شرایط اضطراری یا بحرانی، هرگونه خلل در انجام این مأموریت ها می تواند پیامدهایی جدی برای کشور به همراه داشته باشد. حفظ آمادگی و هماهنگی در این حوزه، تضمین کننده استمرار تولید و خدمت رسانی در صنعت نفت خواهد بود.