پدافند غیرعامل، سپر دفاعی صنعت نفت در برابر تهدید هاست
ستون پنهان امنیت انرژی
لیلامهداد | در روزگاری که تهدیدهای امنیتی، طبیعی و فناورانه بیش از هر زمان دیگری زیرساخت های حیاتی کشور را نشانه گرفته اند، صنعت نفت ایران با تکیه بر اصول پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، گام های موثری در مسیر افزایش تاب آوری، کاهش آسیب پذیری و تضمین استمرار تولید برداشته است. محمدمهدی پوینده، سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت ایران در گفت وگویی تفصیلی با خبرنگار «مشعل» از فلسفه وجودی پدافند غیرعامل در صنعت نفت، رویکردهای اجرایی، چالش ها، دستاوردها و آینده نگری های این حوزه سخن گفت؛ حوزه ای که با اتکا به دانش بومی، تجربه بحران های گذشته، تعامل بین سازمانی و بهره گیری از ظرفیت شرکت های دانش بنیان، در مسیر هوشمندسازی و امنیت پایدار حرکت می کند.
پدافند غیرعامل، مجموعه ای از اقدام های غیرنظامی است که با هدف افزایش توان بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری ها، تضمین استمرار فعالیت های حیاتی، تقویت پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در برابر تهدیدات دشمن طراحی و اجرا می شود.
مصون سازی و افزایش تاب آوری در برابر تهدیدها
محمدمهدی پوینده، سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت با اشاره به فلسفه وجودی این حوزه در صنعت نفت، چنین توضیح داد: در صنعتی به غایت پیچیده، حیاتی و ارزشمند مانند صنعت نفت ایران، اتخاذ تدابیر لازم برای مصون سازی و افزایش تاب آوری در برابر تهدیدها، نه تنها عقلانی و فنی؛ بلکه از منظر اقتصادی و قانونی نیز ضرورتی انکارناپذیر است. به همین دلیل، پس از تصویب و ابلاغ قانون تشکیل سازمان پدافند غیرعامل، واحدهای مرتبط با پدافند غیرعامل و مدیریت بحران به ساختار سازمانی صنعت نفت کشور افزوده شدند تا این مسئولیت حساس را به طور جدی دنبال کنند. به گفته پوینده، با توجه به پیوند عمیق و ناگسستنی امنیت، اقتصاد و صنعت کشور با انرژی و سوخت و همچنین با در نظر گرفتن اینکه نفت و گاز منبع اصلی تولید این انرژی هستند، تفاوت پدافند غیرعامل در صنعت نفت نسبت به سایر بخش ها به وضوح نمایان می شود. او معتقد است که این تفاوت، ریشه در اهمیت بی بدیل صنعت نفت دارد؛ صنعتی که نه تنها بر اقتصاد ملی و معیشت مردم تأثیرگذار است؛ بلکه با فناوری های پیشرفته و تاسیسات گسترده و پیچیده اش، نقشی کلیدی در زندگی روزمره ایفا می کند.
تمرکز بر کاهش آسیب پذیری و تداوم فعالیت و تولید
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت در پاسخ به این پرسش که پدافند غیرعامل در صنعت نفت، با چه رویکردی طراحی شده و چه نقشی در تأمین امنیت انرژی کشور ایفا می کند، گفت: با توجه به نقش حیاتی صنعت نفت در ارزآوری و تأمین سوخت و انرژی مورد نیاز کشور، رویکرد اصلی در برنامه ها و اقدام های پدافند غیرعامل، تمرکز بر کاهش آسیب پذیری ها و تضمین تداوم فعالیت و تولید بوده و هدف این است که حتی در شرایط حمله مستقیم دشمن یا وقوع بحران های طبیعی، روند تأمین انرژی کشور با کمترین اختلال ادامه یابد. پوینده در ادامه به تجربه های جهانی در حوزه پدافند غیرعامل اشاره و تصریح کرد: در سطح بین المللی، تهدیدات از زوایای مختلف و با روش های گوناگون دسته بندی می شوند.
بر همین اساس، اسناد راهبردی، دستورعمل ها و استانداردهای متعددی تدوین و منتشر شده اند که در کشور ما نیز مورد بهره برداری قرار گرفته اند.
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت در پاسخ به این پرسش که چه میزان از تأسیسات حیاتی صنعت نفت کشور تحت ارزیابی های پدافند غیرعامل قرار گرفته اند، چنین توضیح داد: در حال حاضر، تمام زیرساخت ها و تأسیسات حیاتی و حساس صنعت نفت کشور دارای مطالعات و ارزیابی های پدافند غیرعامل هستند. بخشی از این ارزیابی ها به طور کامل انجام شده و بخشی دیگر نیز در مراحل پایانی مطالعات قرار دارند. این روند، نشان دهنده عزم جدی صنعت نفت در ارتقای ایمنی و تاب آوری در برابر تهدیدات احتمالی است. وی گفت: پس از جنگ ۱۲روزه رژیم صهیونیستی علیه میهن عزیزمان، حمله مستقیم و گسترده دشمنان به زیرساخت های نفتی، به عنوان جدی ترین و اصلی ترین تهدید در نظر گرفته شده است. بر همین اساس، محاسبات دقیق و ارزیابی های تخصصی در سطح صنعت نفت انجام شده و همزمان با تدوین طرح های عملیاتی ضروری، اقدام های مصون سازی و بازیابی عملکرد با سرعت و دقت در حال اجراست. پوینده همچنین به اهمیت امنیت سایبری در صنعت نفت اشاره و تصریح کرد: با توجه به پیچیدگی وگستردگی حوزه های سایبری و ضرورت خدمت رسانی بی وقفه به مردم مقاوم کشورمان، اقدام های متعددی برای حفظ امنیت و تداوم عملکرد سامانه های الکترونیکی و شبکه های صنعتی و غیرصنعتی صنعت نفت انجام شده است. افزون بر این، روش های جایگزین برای شرایط اضطراری یا بحرانی نیز پیش بینی شده اند تا در صورت بروز اختلال، روند تولید و ارائه خدمات دچار وقفه نشود.