دلـــگرم از پارس جنوبی
میدان گازی پارس جنوبی (گنبد شمالی در سمت قطر)،یکی از بزرگ ترین منابع گازی مستقل جهان است كه روی خط مرزی مشترك ایران و قطر در خلیج فارس و حدود 100 كیلومتری ساحل جنوبی ایران قرار دارد. مساحت این میدان 9700 کیلومترمربع و بخش متعلق به ایران 3700 کیلومترمربع است.
میدان مشترك گازی پارس جنوبی، با دارا بودن14/2 هزار میلیارد مترمکعب گاز درجا (8 درصد كل ذخایر گاز جهان و 47 درصد ذخایر گاز شناخته شده كشور)، 19 میلیارد بشكه میعانات گازی، 7.5 میلیارد بشكه نفت خام در لایه های نفتی و وجود بزرگ ترین منبع هلیوم، از نظر ارزش اقتصادی دارای جایگاهی بی نظیر و منحصربه فرد در اقتصاد ملی كشور است.
توسعه میدان مشترك گازی پارس جنوبی باهدف تامین گاز مورد نیاز كشور در بخش های تزریق به میدان های نفتی، عرضه به واحدهای صنعتی و نیروگاه ها، گازرسانی به واحدهای خانگی- تجاری، تامین خوراك مجتمع های پتروشیمی و صادرات گاز، میعانات گازی، گاز مایع و گوگرد در برنامه های وزارت نفت قرارگرفته است.
تمام فعالیت ها در چارچوب برنامه زمان بندی و بدون هیچ توقف طولانی مدت یا کاهش محسوس در برداشت گاز غنی از مخزن مشترک پارس جنوبی انجام شده و این نشان دهنده تجربه بالای تیم های عملیاتی مختلف شامل مکانیک، برق و ابزار دقیق، بازرسی فنی، کارگاه تعمیرات، پشتیبانی، حراست، ایمنی و آتش نشانی و... و هماهنگی دقیق میان بخش های دریایی و خشکی است. به پشتوانه این اقدام ها، امروز می توانیم با اطمینان بگوییم که سکوهای پارس جنوبی در بهترین شرایط عملیاتی قرار دارند و پس از اتمام برنامه تعمیرات اساسی آماده اند تا در فصل زمستان بیشترین نقش را در تأمین پایدار گاز کشور ایفا کنند.
برای گذر از زمستان امسال، عمده گاز از چه مجموعه هایی تأمین می شود؟
سکوهای فراساحلی میدان مشترک پارس جنوبی در خلیج فارس، به عنوان قطب تولید گاز شناخته می شوند؛ به همین دلیل نقش موثر و بی بدیلی را در تأمین تقاضای انرژی کشور ایفا می کند.
چند نفر- ساعت کار در تعمیرات اساسی انجام شده است و کارکنان چه مشقت هایی را برای به ثمر رساندن آن پشت سر گذاشته اند؟
تعمیرات اساسی در پارس جنوبی، یک پروژه بسیار گسترده و پر زحمت است که با مشارکت مستقیم هزاران نفر از کارکنان متخصص شرکت نفت و گاز پارس در بخش های دریایی و خشکی انجام می شود. از ابتدای امسال تاکنون، بیش از 11 هزار دستور کار و 125 هزار نفر- ساعت کار در قالب تعمیرات اساسی در 29 سکوی فراساحلی پارس جنوبی ثبت شده است تا همه تجهیزات در بهترین شرایط عملیاتی برای فصل سرما آماده باشند. این حجم کار، تنها در عدد و رقم خلاصه نمی شود؛ بلکه در واقعیت به معنای تلاش شبانه روزی نیروهای عملیاتی در شرایط دشوار آب وهوایی خلیج فارس، دوری از خانواده، فعالیت در ارتفاع و محیط های پرریسک در سکوهای دریایی، همچنین فعالیت در محیط های با حساسیت ایمنی بسیار بالا است و همکاران با آگاهی کامل و درک اهمیت راهبردی پروژه سنگین تعمیرات اساسی، با تحمل سختی ها و فشار کاری سنگین، کار را بدون وقفه و در زمان بندی مشخص انجام می دهند. نکته قابل توجه دیگر اینکه بخشی از این تلاش ها، هم زمان با جنگ 12روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران صورت گرفت، اما کارکنان شرکت نفت و گاز پارس ثابت کردند حتی در بحبوحه بحران ها و تهدیدهای خارجی نیز، تولید و تأمین انرژی ایران توقف ناپذیر است. در مجموع ثمره این ایستادگی و تجربه و تعهد کارکنان متعهد این شرکت موجب شده است تا تعمیرات اساسی بدون هیچ حادثه جدی و با بالاترین سطح بهره وری انجام شود.
تفاوت تعمیرات اساسی امسال در سکوهای گازی پارس جنوبی با سال های قبل در چه مواردی بوده است؟
تعمیرات اساسی امسال سکوهای گازی پارس جنوبی در مقایسه با سال های قبل چند ویژگی شاخص داشت؛ نخست آنکه برنامه ریزی دقیق تری بر اساس تجربه سال های گذشته صورت گرفت و همین موضوع سبب شد زمان بندی عملیات کوتاه تر و بهره وری کار بالاتر باشد.
دوم استفاده گسترده تر از توان داخل و شرکت های دانش بنیان در تأمین قطعات و اجرای عملیات تخصصی بود که افزون بر کاهش وابستگی به خارج، کیفیت کار را هم ارتقا داد.
از دیگر تفاوت ها، می توان به اجرای پروژه های همزمان روی چند سکوی عملیاتی اشاره کرد که پیش تر در این ابعاد تجربه نشده بود.
در تعمیرات اساسی امسال، برخی فعالیت های مهم مانند تعویض شیرهای 32اینچ خروجی سکوهای فاز 9 و 10، تعویض کامل پنل UPS سکوهای فاز 6 و 7، تقویت رایزرهای 32 اینچ برخی سکوها و... که از سالیان گذشته بلاتکلیف مانده بود، انجام شده است.
ویژگی مهم دیگر هم توجه به ارتقای سیستم های ایمنی و زیست محیطی در فرایند تعمیرات بود که موجب شد کار با کمترین ریسک و بدون حادثه انجام شود.
به طور خلاصه، تعمیرات اساسی امسال نسبت به سال های پیش، هم از نظر کیفی، هم از نظر مدت زمان و هم از نظر بومی سازی فناوری ها، یک گام رو به جلو بود و این دستاورد امروز به شکل آمادگی کامل سکوها برای فصل سرما خود را نشان می دهد.
تعمیرات اساسی از چه زمانی آغاز شده و در چه مقطعی پایان خواهد یافت؟
این عملیات مهم، امسال از اواخر فروردین ماه آغاز شده است و تا اواخر مهرماه ادامه خواهد داشت.
سخت ترین بخش تعمیرات و کار در کدام یک از سکوها بوده است؟
سخت ترین بخش تعمیرات اساسی امسال، مربوط به سکوهای فاز 1، 9 و 10 و سکوهای فاز 6 و 7 بود که انجام عملیات در آنها با پیچیدگی های فنی بالا همراه بود.
تعمیرات اساسی چه میزان در تولید گاز تأثیر دارد؟
تعمیرات اساسی سکوهای گازی پارس جنوبی نقش حیاتی در حفظ و افزایش پایداری تولید گاز ایفا می کند. با انجام این تعمیرات، تجهیزات کلیدی سکوها در شرایط عملیاتی مطلوب قرار می گیرند و خطر توقف های ناخواسته یا کاهش تولید به حداقل می رسد.
در زمستان سال 1403، رکورد تولید روزانه گاز از میدان مشترک پارس جنوبی به میزان 716 میلیون مترمکعب ثبت شد که بالاترین میزان تولید روزانه در تاریخ این میدان است. این رکورد نشان دهنده ظرفیت بالای تولید و بهره وری بالای تجهیزات پس از انجام تعمیرات اساسی است.
به طور کلی، تعمیرات اساسی نه تنها به عنوان اقدامی پیشگیرانه در جلوگیری از خرابی های ناگهانی عمل می کند، بلکه با بهبود ظرفیت عملیاتی و کاهش زمان توقف تجهیزات، تأثیری مستقیم بر تداوم تولید ایمن و پایدار گاز دارد. این اقدام ها در نهایت به تأمین پایدار انرژی کشور، به ویژه در فصول سرد سال، کمک شایانی می کند.
افت طبیعی تولید گاز از میدان پارس جنوبی در سال های آینده چالشی بزرگ محسوب می شود. عبور از این موضوع نیازمند انجام چه اقدام هایی است؟
میدان مشترک پارس جنوبی با بیش از دو دهه بهره برداری، وارد نیمه دوم عمر خود شده و افت طبیعی فشار مخزن یک چالش جدی برای تولید پایدار گاز کشور به شمار می رود. این موضوع به طور مستقیم می تواند بر حجم تولید و توان پاسخ دهی به تقاضای موجود در بخش های خانگی، صنعتی، نیروگاهی، پتروشیمی و... تأثیر بگذارد و مدیریت آن، نیازمند برنامه ریزی دقیق و اقدام های فنی مستمر در سطوح کلان است.
برای عبور از این چالش، چند اقدام اساسی در دستور کار قرار دارد که از آن جمله می توان به توسعه میادین جدید گازی، حفاری چاه های درون میدانی پارس جنوبی و طرح راهبردی فشارافزایی این میدان اشاره کرد.
این اقدام ها به صورت مستمر در حال پیگیری و اجراست؛ با این حال نباید این موضوع را نادیده گرفت که متنوع سازی سبد انرژی کشور و بهینه سازی مصرف، دو راهکار موثر برای مدیریت تراز گازی در سال های آینده خواهند بود.
بدون تردید مردم به عنوان مصرف کننده نهایی گاز، نقشی مهم ایفا می کنند. چه توصیه ای به آنها برای مصرف بهینه گاز دارید؟
استفاده بهینه و مسئولانه از گاز می تواند به کاهش ناترازی ها به خصوص در روزهای سرد سال کمک کند.
مصرف بهینه گاز، موجب می شود بتوان از این ظرفیت در تأمین نیاز صنایع کشور که نقشی بزرگ و مهم در گردش اقتصاد ایفا می کنند، استفاده کرد. با رعایت نکات ساده مانند آگاه سازی مصرف کنندگان در کاهش استفاده غیرضروری از گاز، استفاده از سیستم های گرمایشی استاندارد، تنظیم مناسب دمای محیط زندگی، سرویس دوره ای پکیج های سرمایشی و گرمایشی و... می توان از هدررفت انرژی جلوگیری و به پایداری تأمین گاز در زمستان کمک کرد.