از تنظیم فرایندهای تولید تا پیش بینی مشکلات فنی زیر ذره بین آزمایشگاه های مناطق نفت خیز جنوب
کنترل کیفیت در قلب طلای سیاه ایران
لیلامهداد: در گستره دشت های طلایی و چاه های نفتی جنوب ایران، جایی که نبض صنعت نفت کشور می تپد، نام محبوبه رحمانی به عنوان یکی از ارکان اساسی در حوزه کنترل کیفیت و مطالعات شیمیایی می درخشد؛ با 20سال تجربه غنی در آزمایشگاه های مناطق نفت خیز و مدرک دکترای شیمی از دانشگاه شهید چمران اهواز. او امروز به عنوان معاون مدیر فنی مطالعات شیمیایی و آزمایشگاه های کنترل کیفیت شرکت مناطق نفت خیز جنوب، مسئولیت خطیر هدایت یکی از حیاتی ترین بخش های این صنعت عظیم را عهده دار است.
شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب با تولید 80 درصد نفت خام و 16درصد گاز کشور، نقشی بی بدیل در اقتصاد ملی ایفا می کند. در این میان، رحمانی و تیم تحت مدیریتش با نظارت بر 10 آزمایشگاه تخصصی و 22 آزمایشگاه عملیاتی در استان های خوزستان، کهگیلویه وبویراحمد، بوشهر، ایلام و لرستان، اطمینان حاصل می کنند که هر قطره نفت و هر مولکول گاز، پیش از استخراج، انتقال و پالایش، با بالاترین استانداردهای کیفی ارزیابی می شوند.
از کنترل کیفی تا ارزیابی موادشیمیایی
وظیفه این معاونت تنها به آنالیز نمونه های نفتی محدود نمی شود، تمام مواد شیمیایی مورد استفاده در عملیات استخراج و تولید نیز زیر ذره بین دقیق این آزمایشگاه ها قرار می گیرند. این یعنی از افزودنی های حفاری تا ترکیبات پالایشی، همگی باید از فیلتر سختگیرانه تیم رحمانی عبور کنند تا کم ترین اختلالی در فرایند تولید ایجاد نشود.
مرکزی پیشرو با 284 نیروی متخصص آزمایشگاهی
شاید جالب باشد بدانید که این مجموعه عظیم با170نیروی رسمی و 114 نیروی قراردادی و ارکان ثالث، نه تنها مسئول آزمایشگاه های تحت پوشش شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب است، بلکه راهبری آزمایشگاه های شیمیایی شرکت های بهره بردار پنج گانه این شرکت را نیز عهده دار است؛ این یعنی هماهنگی، نظارت و تضمین کیفیت در مقیاسی فراتر از یک شرکت در سطحی منطقه ای و ملی. تخصص، تجربه و مدیریت هوشمندانه، سه کلید موفقیت او در این مسیر پرچالش بوده است . در صنعتی که هر ثانیه تأخیر یا خطا می تواند به میلیون ها دلار خسارت بینجامد، حضور زنی توانمند مانند او که با دانش روزآمد شیمی و شناخت عمیق از فرایندهای نفتی پیش می رود، نه تنها اعتبار علمی که نشان دهنده ظرفیت های بالای مدیریتی زنان در صنایع کلان ایران است. صنعت نفت ایران با وجود چنین مدیران دلسوز و متخصصی، می تواند به آینده ای روشن تر و کیفیتی بالاتر امیدوار باشد.
تلاش 24 ساعته در خط مقدم کیفیت
در قلب صنعت نفت ایران، جایی که چرخ های تولید حتی برای یک لحظه هم متوقف نمی شـود، آزمایشگاه های کنترل کیفیت مناطق نفت خیز جنوب، مانند نگهبانانی بی خواب، شبانه روز از استانداردهای نفت و گاز کشور محافظت می کنند. اینجا، هر قطره نفت و هر مولکول گاز پیش از آنکه به چرخه اقتصاد ملی بپیوندد، زیر ذره بین دقیق همکاران فداکار این آزمایشگاه ها قرار می گیرد. درواقع صنعت نفت فقط چاه ها و دکل ها نیست؛ پشت هر بشکه نفت صادراتی و هر مترمکعب گاز تحویلی به پالایشگاه، انبوهی از داده های علمی و تحلیل های دقیق شیمیایی نهفته است. اینجاست که مأموریت معاونت مطالعات شیمیایی معنا پیدا می کند؛ تولید داده های معتبری که سنگ بنای تصمیم گیری های کلان سازمان است؛ از تنظیم فرایندهای تولید تا پیش بینی مشکلات فنی، هر اقدام هوشمندانه ریشه در همین آزمایش های ظریف دارد.
پیشگیری قبل از وقوع
در دنیای پیچیده نفت و گاز، یک خطای کوچک آزمایشگاهی می تواند به فاجعه ای مالی تبدیل شود، اما تیم مطالعات شیمیایی با نظارت مستمر، نه تنها از بروز این خطاها جلوگیری می کند، بلکه با ارائه راهکارهای بهینه، سهمی حیاتی در افزایش بهره وری و کاهش هزینه ها دارد. تصور کنید شناسایی زودهنگام یک ناخالصی در نفت خام، چگونه می تواند از تخریب دستگاه های میلیون دلاری پالایشگاه جلوگیری کند؟
از آزمایشگاه تا میدان نفت
این فرایند خستگی ناپذیر،حلقه ای گمشده بین زمین و بازار است؛ نمونه برداری مستمر از چاه ها، خطوط لوله و مخازن، آنالیزهای سریع و دقیق با پیشرفته ترین دستگاه های آزمایشگاهی، پایش لحظه ای کیفیت برای جلوگیری از کوچک ترین انحراف از استانداردها، تهیه گزارش های تحلیلی که نقشه راه مدیران صنعت نفت می شود. در این نبرد نامرئی، هر عدد یک پیام دارد، هر نمودار یک هشدار است و هر تحلیل شیمیایی، نگهبان سرمایه های ملی. اینجا علم شیمی نه در کتاب ها که در دل گرمای میدان های نفتی جنوب ایران نفس می کشد و همکاران رحمانی قهرمانان گمنام این داستانند.
افتخاری جدید با اخذ استاندارد ISO/IEC 17025
در صنعت نفت جایی که هر درصد ناخالصی می تواند سرنوشت صادرات را تغییر دهد، معاونت مطالعات شیمیایی مناطق نفت خیز جنوب با یک دستاورد بزرگ، کیفیت نتایج آزمایشگاهی ایران را در سطح جهانی تثبیت کرد. اخذ استاندارد بین المللی ISO/IEC 17025 برای چهار آزمایشگاه کلیدی شامل آزمایشگاه نفت مرکزی، آزمایشگاه شماره 2 کارون، آزمایشگاه شیمیایی مارون و آزمایشگاه شیمیایی کوره. این گواهینامه معتبر، پاسپورت بین المللی برای داده های کنترل کیفیت نفت خام جنوب است که اعتبار نتایج را تا سطح استانداردهای جهانی ارتقا می دهد. امروز خریداران بین المللی نفت ایران می توانند با اطمینان کامل، به دقت علمی این آزمایشگاه ها اعتماد کنند.
خدمات تخصصی فراتر از مرزهای سازمانی
این معاونت با بهره گیری از آزمایشگاه های پیشرفته PVT مغزه، گاز و تجزیه مواد، خدماتی منحصر به فرد ارائه می دهد؛ از پشتیبانی علمی از شرکت های زیرمجموعه ملی نفت ایران، همکاری با بخش خصوصی در پروژه های حساس تا ایجاد جریان درآمدی قابل توجه برای مناطق نفت خیز جنوب؛ البته حمایت از نوآوری و توان داخلی هم هست و به همین منظور این معاونت در حرکتی تحسین برانگیز ۵ پروژه ساخت تجهیزات آزمایشگاهی برای اولین بار در کشور را تعریف کرده؛ البته 3پروژه به مرحله انعقاد قرارداد رسیده اند و 2پروژه در مراحل نهایی تأیید هستند. این اقدام نه تنها گامی بلند در خودکفایی صنعت نفت محسوب می شود، بلکه فرصتی طلایی برای شرکت های دانش بنیان و متخصصان داخلی ایجاد کرده است. امروز معاونت مطالعات شیمیایی ثابت می کند می توان همزمان کیفیت بین المللی، خدمات تخصصی و حمایت از تولید داخلی را در یک مجموعه پیش برد. این موفقیت ها نشان می دهد مناطق نفت خیز جنوب تنها تولیدکننده نفت نیست، بلکه استانداردساز صنعت نفت ایران در سطح جهانی است.
روایتی از مدیریت فنی یک زن در قلب صنعت نفت ایران
وقتی برای اولین بار قدم به آزمایشگاه های مناطق نفت خیز جنوب گذاشت، کمتر کسی باور داشت یک روز اولین زنی باشد که به پست مدیریت فنی این مجموعه کلیدی می رسد. امروز، نه تنها این اتفاق افتاده، بلکه با تمام وجود ثابت کرده، بانوان می توانند موتور محرکه تحول در صنعت نفت باشند. در حقیقت امروز ما زنانی را به نظاره نشسته ایم که صنعت نفت را متحول می کنند. ما در این صنعت فقط روپوش سفید آزمایشگاه یا گزارش های فنی نمی بینیم؛ ذهن های تحلیلگر، دست های پرتوان و قلب های پرانگیزه ای داریم که هر روز مرزهای ناممکن را جابه جا می کنند. به باور رحمانی، بانوان با مهارت های ارتباطی قوی، دقت بالا در جزئیات و توانایی مدیریت چندبعدی می توانند تصمیم گیری های سازمان را بهبود بخشند، بهره وری را با نوآوری افزایش دهند و پل ارتباطی مؤثری بین بخش های فنی و اجرایی باشند.
سدهایی که باید شکسته شود
رحمانی می گوید: «باور دارم که اگر موانع برداشته شود، سازمان ها شاهد افزایش چشمگیر بهره وری خواهند بود، فضاهای کاری به تعادل هوشمندانه تری می رسند و تصمیم گیری ها جامع تر خواهند شد.» زنان صنعت نفت هر روز در این مسیر ثابت می کنند که جنسیت معیار شایستگی نیست: «امیدوارم عملکردم درهای بسته را به روی دیگر بانوان توانمند بگشاید و ثابت کند که مدیریت مؤثر زنانه یک قاعده موفق است ومی تواند الگویی باشد برای دختران ایران که رویاهای بزرگ داشته باشند.»