شکوه خوداتکایی در آخرین فصل توسعه پارس جنوبی رقم خورد
طلوع فاز ۱۱
مشعل فاز 11 که در دوره های گوناگون دلشوره از بین رفتن منابع گازی در مخزن مشترک پارس جنوبی را با خود به همراه داشت، حالا با افزایش ۱۰۰ درصدی برداشت گاز نسبت به زمان آغاز بهره برداری رسمی همراه شده است؛ دستاوردی مهم که در
دولت چهاردهم به بار نشسته است.
نام فاز 11 پارس جنوبی به عنوان آخرین طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی که هفته گذشته با انجام عملیات بارگیری دومین جکت سرچاهی به صدر اخبار آمد، قصه ای طولانی به درازای حدود 2 دهه را در کارنامه دارد که با اسامی دولت ها، شرکت های داخلی و خارجی مختلفی گره خورده است.
با این حال، قرعه توسعه به نام شرکت های داخلی و توسعه و به تولید رسیدن آن با دولت چهاردهم همراه شده است و این مهم با حساسیت خاص و بدون فوت وقت، از سوی شرکت نفت و گاز پارس دنبال می شود. گواه آن بارگیری دومین جکت سرچاهی فاز ۱۱ پارس جنوبی به عنوان یکی از مهم ترین بخش های توسعه این فاز است که با انجام عملیات بارگیری آن، ایران یک گام دیگر به برداشت حداکثری از مخزن مشترک پارس جنوبی نزدیک شد.
طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی آخرین طرح از فازهای بیست وچهارگانه این میدان مشترک محسوب می شود. گاز تولیدی از فاز ۱۱ پارس جنوبی در حالی قرار بود بخشی از ناترازی گاز را جبران کند و تولید گاز از این فاز در زمستان سال ۱۴۰۲ به ۱۵ میلیون مترمکعب در روز برسد که به گفته مدیران وقت، تولید گاز فاز11 تنها 10میلیون مترمکعب در روز برآورد شده بود.
کارنامه موفق دولت چهاردهم
رویکرد مهم وزارت نفت دولت چهاردهم فاز 11 پارس جنوبی را روی ریل پیشرفت انداخته است و با اولویت بخشی به پارس جنوبی، شاهد شتاب گیری عملیات مختلف در این منطقه راهبردی انرژی کشور هستیم.
عملکرد در حوزه توسعه این فاز، از افزایش ۱۰۰ درصدی برداشت گاز در طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی نسبت به زمان آغاز بهره برداری رسمی حکایت دارد.
محمدرضا رجایی، مجری طرح توسعه فاز 11 در شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرده است: با توجه به افزایش تعداد چاه های تولیدی و رشد برداشت روزانه، رقم تولید گاز از رقم کمتر از ۱۰ میلیون مترمکعب در زمان افتتاح، با افزایش ۱۰۰ درصدی به ۲۰ میلیون مترمکعب در روز رسیده است.
افزون بر آن مقایسه دقیق مراحل پیشرفت طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی نشان می دهد در پایان دولت سیزدهم و شروع دولت چهاردهم، پیشرفت واقعی موقعیت دوم (11A) 10 درصد بوده و در پایان مرداد 1404 به 20 درصد رسیده که معادل 100 درصد پروژه است.
همچنین بلوک نخست این طرح(۱۱B) تا پایان مردادماه 1403 دارای ۷۱ درصد پیشرفت بوده و در پایان مرداد 1404 به 83 درصد و پیشرفت کلی این طرح نیز از ۳۳ درصد به 43 درصد رسیده است.
آنچه فاز 11 پشت سر گذاشت
طرح توسعه فاز ۱۱ شامل دو بلوک 11A و 11B است و کل ذخیره گاز این فاز حدود ۲۱ میلیارد فوت مکعب برآورد شده است. آنچه در مشخصات طرح توسعه این فاز تعریف شده، مشتمل بر حفاری 24 حلقه چاه، سکوی تولیدی هركدام به ظرفیت 1 میلیارد فوت مكعب گاز ترش (معادل 28 میلیون مترمکعب در روز)، دو رشته خط لوله 32 اینچ دریایی به همراه خطوط
4 اینچ تزریق منو اتیلن گلایکول و تأسیسات اتصال به ورودی پالایشگاه فازهای 6، 7 و 8 و فاز 12 پارس جنوبی، طراحی، ساخت و نصب سکوی فشارافزایی برای حفظ و نگهداشت تولید و تاسیسات فشارافزایی است.
برای انجام این عملیات مهم، نام فاز 11 پارس جنوبی در مقطعی با نام شرکت فرانسوی توتال بر سر زبان ها افتاد که سال 1396 در قالب مدل جدید قراردادهای نفتی (IPC) به کنسرسیوم شرکتهای «توتال» فرانسه، «CNPCI» چین و پتروپارس واگذار شد و تیرماه 1396 قرارداد طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی، میان شرکت ملی نفت ایران به عنوان کارفرما و کنسرسیوم توتال (۵۰.۱ درصد)، سی ان پی سی آی (30 درصد) و پتروپارس (۱۹.۹) امضا شد.
با این حال، عمر نام و حضور توتال در این قرارداد و کشورمان، یک سالی بیشتر دوام نداشت و دست تحریم ها به فعالیت این مجموعه در فاز 11 پارس جنوبی پایان داد و 29 مردادماه 1397 بود که شرکت نفت و گاز فرانسوی توتال در بیانیه ای در پی ناتوانی از دریافت معافیت از تحریم های ضدایرانی ایالات متحده آمریکا، خروج خود را از پروژه چند میلیارد دلاری طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی اعلام کرد؛ از این رو فرایند انتقال مسئولیت توسعه این فاز به CNPC رسید تا در عمل ۸۱ درصد قرارداد توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی به طور رسمی در اختیار شرکت ملی نفت چین قرار گیرد.
با رفتن توتال، حضور چینی ها با نام فاز 11 پارس جنوبی پیوند زده شد و فعالیت آنها در توسعه این طرح گسترده تر و بیشتر شد؛ آنگونه که سی ان پی سی آی، رهبری کنسرسیوم طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی را در دست گرفت؛ به نظر می رسید که دیگر سرنوشت این فاز مهم برای توسعه و تولید، مشخص و قطعی شده است و حضور چینی ها در این قرارداد، پایدار خواهد بود، اما دامنه و محدودیت تحریم ها به قدری محکم بود که پس از توتال، نوبت به حذف برند خارجی دیگری از این قرارداد رسید و حضور چینی ها هم در این قرارداد دوامی نیافت. به این ترتیب مدتی بعد از خروج توتال از برنامه توسعه فاز ۱۱ درست 14 مهرماه 1398 به طور رسمی اعلام شد که شاخه بین المللی شرکت ملی نفت چین هم از این پروژه کنار رفت و پتروپارس به تنهایی این پروژه را توسعه می دهد. با اعلام رسمی خروج شاخه بین المللی شرکت ملی نفت چین (سی ان پی سی آی) از طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی که پس از خروج شرکت فرانسوی توتال، سهامدار ۸۰.۱ درصد از طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی بود، «پتروپارس» به تنهایی توسعه این پروژه را عهده دار شد. بعد از کناره گیری شرکت چینی از طرح توسعه فاز ۱۱، پتروپارس به عنوان مجری این طرح شناخته و از مهرماه 1398 به طور رسمی کار خود را آغاز کرد و برنامه خود را بر اساس مطالعات مهندسی، موجودی کالاها و نحوه تأمین کالا و تجهیزات موردنیاز مرحله نخست این فاز و جکتی که در جزیره قشم کار ساخت آن را انجام داده بود، ارائه کرد.
پارس جنوبی از نمای نزدیک
میدان گازی پارس جنوبی (گنبد شمالی در سمت قطر)، یکی از بزرگ ترین منابع گازی مستقل جهان است كه روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در خلیج فارس در حدود 100 كیلومتری ساحل جنوبی ایران قرار دارد. مساحت این میدان 9 هزار و 700 کیلومترمربع بوده كه بخش متعلق به ایران 3 هزار و 700 کیلومترمربع است که توسعه آن با هدف تامین گاز مورد نیاز كشور در بخش های تزریق به میادین نفتی، عرضه به واحدهای صنعتی و نیروگاه ها، گازرسانی به واحدهای خانگی- تجاری، تامین خوراک مجتمع های پتروشیمی و صادرات گاز، میعانات گازی، گاز مایع و گوگرد در برنامه های وزارت نفت قرار گرفت.