سیاست های قیمتی و غیر قیمتی مدیریت مصرف
تصمیم گیری درباره سیاست های قیمتی باید در سطوح کلان کشور اتخاذ شود و وزارت نفت در مقام مجری این سیاست ها، تمهیدات اجرای آن را پیگیری خواهد کرد.
همچنین در خصوص تکالیف قانون بودجه وزارت نفت، از ابتدای سال ۱۴۰۴ نسبت به اصلاح قیمت سوخت جت با رقم ۳۰ درصد نرخ خرید از پالایشگاه ها اقدام شده و به منظور برخورداری خودروهای خاص از بنزین ویژه (سوپر) با قیمت آزاد نیز تمهیدات لازم برای عرضه آن از سوی شرکت های خصوصی در حال اجراست.
علاوه بر این برای اجرای تکالیف قانونی از جمله «تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت» اقدام هایی در زمینه اصلاح نرخ نفت گاز مصرفی بخش های مختلف از جمله سوخت معادن عمده سوخت مازاد بر سهمیه بخش حمل ونقل سوخت نیروگاه های خودتامین صورت گرفته و آیین نامه های مربوطه نیز به تصویب هیأت وزیران رسیده است. با توجه به هدف گذاری قانون «برنامه هفتم پیشرفت» در خصوص اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده و همچنین آمار منتشر شده از سوی وزارت صمت مبنی بر فرسودگی ۵۲ درصد از ناوگان نقلیه موتوری کشور بدیهی است که نوسازی ناوگان، نقش بسزایی در کاهش مصرف سوخت دارد، از این رو برای عملیاتی کردن مصوبه های شورای اقتصاد و نوسازی ناوگان حمل ونقل درون شهری و برون شهری، شرکت ملی پالایش و پخش اقدام به توافق با ذی نفعان (متقاضیان، سرمایه گذاران و بخش عمومی و دولتی) کرده تا علاوه بر دستیابی به اهداف مصوبه های مزبور شورای اقتصاد در کاهش مصرف سوخت، ملاحظات زیست محیطی نیز تحقق یابد.
لازم به ذکر است، سقف تعهدات دولت در این دو مصوبه، حدود ۱۰ میلیارد دلار است که به منظور تامین مالی آن، مجوز صدور اوراق صرفه جویی نفت گاز (همنام /غیرهمنام) از سوی وزارت نفت صادر شده و هم اکنون در حال طی فرایند پذیرش در بورس انرژی است.
متنوع سازی سبد سوخت
از ابتدای دولت چهاردهم، پیگیری های لازم در خصوص متنوع سازی سبد سوخت و کاهش وزن ۸۷ درصدی بنزین در سبد سوخت صورت گرفته است؛ هرچند قیمت کنونی بنزین یارانه ای، چالشی بزرگ برای استقرار برنامه های متنوع سازی است؛ اما توسعه زیرساخت های لازم از مهم ترین محورهای برنامه این وزارتخانه بوده که مربوط به توسعه ناوگانLPG،CNG و برقی است.
در حوزه CNG با توجه به تعطیلی کامل اقتصاد این صنعت به دلیل بدهی ۴۴ میلیون دلاری، وزارت نفت اقدام به انتشار اوراق صرفه جویی گاز با هدف تسویه مطالبات پیمانکاران تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه سوز CNG کرد که فرایند بازپرداخت این مطالبات نیز در سال ۱۴۰۳ انجام شد. با احیای صنعت CNG از ابتدای دولت چهاردهم، تبدیل کارگاهی (AM) در مدت زمان یک سال گذشته ۸ هزار خودرو بوده است. همچنین با عقد قرارداد مجدد با خودروسازان، برنامه تولید کارخانه ای خودروهای دوگانه سوز (OEM) به میزان ۵۵ هزار خودرو تا پایان سال در دست اقدام است، همچنین با هدف تعویض مخازن فرسوده بالای ۱۵ سال که یکی از مخاطرات اصلی حوزه خودروهای دوگانه سوز محسوب می شد، ۱۴ هزار مخزن فرسوده ظرف مدت یک سال گذشته تعویض شد.
با توجه به تاکید قانون «برنامه هفتم پیشرفت»، برنامه ریزی در خصوص استفاده از ظرفیت مازاد LPG به منظور متنوع سازی سبد سوختی کشور نیز در دست اقدام است. پیگیری لازم برای ابلاغ استاندارد احداث جایگاه های عرضه گاز مایع و نیز استاندارد خودروهای دوگانه سوز LPG از سوی سازمان ملی استاندارد صورت گرفت. همچنین اقدام های نهایی با هدف اعطای مجوز جایگاه های گاز مایع، قیمت گذاری فروش از سوی این شرکت در دست پیگیری و اقدام است.
در حوزه برقی سازی نیز طی توافق با سازمان حفاظت محیط زیست مقرر شد، جایگزینی ۲۰ هزار ناوگان موتورسیکلت بنزینی فرسوده با انواع برقی آن در دستور کار قرار گیرد، همچنین تفاهمنامه ای با شرکت مپنا در خصوص توسعه زیرساخت شارژ موتوربرقی در جایگاه های فعلی عرضه سوخت منعقد و نقشه راه زیرساخت این ناوگان نیز تدوین شد.
به منظور استفاده از ظرفیت سایر افزودنی ها مانند بیواتانول به عنوان یک اکتان افزای سازگار با محیط زیست که قابلیت اضافه شدن به بنزین را دارد، می توان علاوه بر تنوع بخشی به سبد سوخت، از آن به عنوان جایگزین مناسبی برای MTBE نیز استفاده کرد. به کارگیری این ماده سوختی به عنوان اکتان افزا در بنزین،برای اولین بار در کشور با همکاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) برنامه ریزی و اجرا شد که در حال طی فرایندهای عملیاتی است.
مبارزه با عرضه سوخت خارج از شبکه و قاچاق
در خصوص مدیریت قاچاق سوخت نیز برنامه های این وزارتخانه با محوریت ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز شامل موارد تدوین الگوهای مصوب استاندارد در بخش های مختلف مصرف مانند واحدهای صنعتی کشاورزی، معدنی، نیروگاهی حمل ونقل به منظور تخصیص، بر مبنای الگوهای مصرف و استفاده از روش ها و ابزارهای نوین و مبتنی بر فناوری به منظور نظارت بر تحویل و مصرف (مانند AIS، دریایی سوخت گیری در مسیر پلمپ هوشمند و ...)، اجرای طرح هوشمندسازی پایش و اندازه گیری در طول زنجیره تامین فراورده های نفتی و بازآرایی معماری سامانه هوشمند سوخت است.
شایان ذکر است، با اقدام های صورت گرفته در خصوص به روزآوری الگوهای تخصیص به بخش های مختلف مصرف از قبیل شناسایی و ابطال بالغ بر ۶۶ هزار پروانه فعالیت ناوگان درون شهری غیربومی فعال در قاچاق سوخت، ابطال بیش از ۲ هزار کارت سوخت مهاجر در مناطق قاچاق خیز و برخورد با شرکت های صادرکننده اسناد حمل صوری، از ابتدای سال تاکنون روزانه ۵ میلیون لیتر مصرف نفت گاز نسبت به بازه مشابه سال گذشته کاهش داشته است.
رخدادها و اقدام ها در جنگ ۱۲ روزه
از همان ساعات ابتدایی تجاوز رژیم منحوس صهیونیستی به خاک مقدس کشورمان، مدیریت کارآمد بحران در دستور کار این وزارتخانه قرار گرفت. از ابتدای تهاجم رژیم صهیونیستی مصرف سوخت در کشور با افزایش قابل ملاحظه ای روبه رو و مصرف بنزین، بخصوص در روزهای ابتدایی با جهش بی سابقه ای مواجه شد. به طور خاص در نخستین روز تهاجم، میزان مصرف روزانه سوخت بنزین با جهش ۴۱ درصدی به ۲۰۰ میلیون لیتر در روز رسید و در ۴ روز بعدی نیز بالای ۱۴۰ میلیون لیتر در روز بود که رکوردی بی سابقه در حوزه مصرف سوخت کشور به شمار می رود.
با توجه به افزایش قابل توجه تقاضای سوخت و به منظور حفظ سطح ذخایر بنزین کشور، افزایش حداکثری تولید بنزین با اقدام های مختلف در دستور کار قرار گرفت که در نتیجه میانگین تولید بنزین پالایشگاهی و اختلاطی کشور در بازه ۱۲ روزه جنگ تحمیلی، مجموعا 7/26 میلیون لیتر در روز نسبت به بازه مشابه سال قبل و 3/28 میلیون لیتر در روز نسبت به بازه ۲۲ روزه قبل از جنگ افزایش یافت.
در حوزه انتقال و توزیع سوخت با وجود حملات صورت گرفته رژیم صهیونیستی به برخی تاسیسات، با انجام اقدام ها و پیگیری های مختلف از جمله آماده باش ۱۰۰ درصدی ناوگان حمل فراورده برای انتقال فراورده بازگردانی و فعال سازی فوری عملیات بارگیری فراورده از انبارهای حادثه دیده در حین اطفای حریق، استفاده از جایگاه های سیار سوخت و... تلاش شد توزیع پایدار سوخت در سراسر کشور بدون وقفه ادامه داشته باشد. در حوزه مدیریت مصرف نیز با انجام اقدام های مختلف و مدیریت سهمیه ها، همچنین تامین سوخت جایگزین برای برخی بخش های مصرفی تلاش شد تا ضمن تامین سوخت مورد نیاز مردم از تخلیه سریع مخازن جایگاه ها و تعطیلی آنها جلوگیری شود.
در نتیجه این اقدام ها، با وجود افزایش بی رویه مصرف بنزین در کشور، افزایش سطح ذخایر سوخت کشور نیز در دستور کار قرار گرفت و سطح ذخایر بنزین کشور حدود ۱۰۰ میلیون لیتر و سطح ذخایر نفت گاز نیروگاهی کشور نیز حدود ۲۰۰ میلیون لیتر افزایش یافت.